Μαρία Ξυλούρη «Πέτρινα πλοία», εκδόσεις Μεταίχμιο, 2021

 

Τα νησιά και οι θάλασσες κάνουν τον σημερινό, τον νεωτερικό άνθρωπο να ονειρεύεται. Όμως μέχρι πρότινος, δηλαδή μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, τα νησιά δεν ήταν συνώνυμα με τις διακοπές, την ηλιοθεραπεία και τα μπάνια. Αυτά είναι πολύ καινούρια πράγματα. Η Μαρία Ξυλούρη, στην ιδιαίτερη συλλογή διηγημάτων της Πέτρινα πλοία, ουσιαστικά μας θυμίζει ακριβώς αυτό. Σε όλα πάνω-κάτω τα διηγήματα, το νησί σημαίνει μόνο απομόνωση, άγνοια, δοξασίες, δυσκολία επιβίωσης. Θάλασσα δεν σημαίνει ανοιχτοί ορίζοντες και όνειρο, σημαίνει κυρίως κίνδυνο, φόβο, θάνατο. Είναι η θάλασσα από όπου έρχονται οι εχθροί. Όπου εξοκείλουν ξένα πλοία που έρχονται από άγνωστους τόπους. Όπου μεταφέρονται σκλάβοι. Απ’ όπου δεν επιστρέφουν αγαπημένοι άνθρωποι, που έφυγαν κάποτε μετανάστες.

Η Μαρία Ξυλούρη μας μεταφέρει, λοιπόν, αφαιρετικά, σε αυτού του είδους τις εποχές και αυτού του είδους τα νησιά και τις θάλασσες. Δηλαδή στις κλειστές κοινωνίες, δηλαδή στους κλειστούς εαυτούς, σε ένα πυρήνα ύπαρξης που είναι σκληρός, μοναχικός, ακατέργαστος, αμετακίνητος.

Σε ένα σημείο του βιβλίου γίνεται αναφορά σε δύο χαρακτήρες που είχαν ταξιδέψει και εκτός νησιού και που ήταν οι μόνοι εκεί που ήξεραν «πώς είναι να ζεις σε τόπο όπου θάλασσα δεν φαίνεται». Αν και πολλά από τα διηγήματα έχουν πρώτες δημοσιεύσεις σε περιοδικά, φαίνεται να έχουν γραφτεί με ενιαίο σχεδιασμό. Έναυσμα κάποιο έθιμο που ήθελε να στήνονται πέτρες σε σχήμα καραβιού γύρω από τάφους, για να ταξιδέψουν, να συνοδεύσουν τους νεκρούς στον άλλο κόσμο. Πρόκειται λοιπόν για τη σύνδεση του νερού με το θάνατο, όπως ξέρουμε να συμβαίνει και με ποτάμια, όπως ο Αχέροντας. Και στα δεκαπέντε διηγήματα ο τόνος δεν είναι καθόλου οξύς, κάτι που σε αντίστιξη καθιστά πολύ έντονη την απόγνωση ορισμένων χαρακτήρων. Ενώ το θέμα του περίκλειστου χώρου, το θέμα δηλαδή ενός πραγματικού ή νοερού, φυσικού ή ψυχικού χώρου στον οποίο κινούνται οι άνθρωποι απομονωμένοι, αποτελεί μια κραυγαλέα αντίθεση με τη σύγχρονη ιδεολογία των (δήθεν;) ανοιχτών χώρων και προοπτικών, των (δήθεν;) ίσων ευκαιριών που δίνει στο σύγχρονο –δυτικό, βέβαια, κυρίως– άνθρωπο τη δυνατότητα να αναπτύξει την προσωπικότητά του με όλες της τις ιδιαιτερότητες. Πρόκειται για θέμα που αποτελεί μια υπενθύμιση του ανθρώπινου δράματος όπου τα ξύλινα πλοία των ονείρων εύκολα γίνονται μια μέρα πέτρινα και βυθίζονται αύτανδρα.

Η Μαρία Ξυλούρη έχει γράψει τρία μυθιστορήματα: το Rewind (2009), το Πώς τελειώνει ο κόσμος (2012, κέρδισε το βραβείο Athens Prize for Literature) και την Νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου (2015). Και τα τρία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Καλέντη. Αυτή είναι η πρώτη της συλλογή διηγημάτων και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet