Με μια απρόσμενη κίνηση, η διοίκηση των Ελληνικών Πετρέλαιων (ΕΛΠΕ) αποφάσισε να εισάγει προς ψήφιση, στην έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων (20 Μάιου), μια σειρά από αλλαγές, που ανατρέπουν βασικές διοικητικές και άλλες διατάξεις (governance) του καταστατικού της εταιρείας, αφαιρώντας από το Ελληνικο Δημόσιο (ΤΑΙΠΕΔ) το καταστατικό του δικαίωμα ορισμού της διοίκησης και εκχωρώντας το, αποκλειστικά, στη Γενική Συνέλευση.

Ο μηχανισμός ανατροπής στηρίζεται στην ερμηνεία της διάταξης του νέου νόμου, περί εταιρικής διακυβέρνησης (4706/2020 που καθυστερημένα εναρμονίζει τον 2017/808 ΕΕ), που προβλέπει ότι τα ανεξάρτητά μέλη του ΔΣ δεν μπορεί να είναι λιγότερα του 1/3 του συνόλου, δηλαδή 4 μέλη, και ότι η ιδιότητα των (ως ανεξαρτήτων) προσδιορίζεται αποκλειστικά από τη Γενική Συνέλευση. Με αυτό το «στρατήγημα» το 13μελες σημερινό ΔΣ [7 του Δημοσίου, 2 του Ομίλου Λάτση και 2 εκπρόσωποι των εργαζομένων, δηλαδή 11 (θεωρούμενα εξ ορισμού μη ανεξάρτητα μέλη)], αφήνουν χώρο για δυο ακόμη ανεξάρτητα μέλη και όχι για 4, όπως ισχυρίζονται ότι ο νόμος ορίζει. Άρα, το ΔΣ αυτο-κρίνεται παράνομο και πρέπει να παραιτηθεί και να οριστεί νέο από τη Γενική Συνέλευση (στην οποία ο Όμιλος Λάτση κατέχει την πλειοψηφία).

Επιπλέον, προτείνει την παύση της άμεσης συνδικαλιστικής εκπροσώπησης στο ΔΣ της εταιρείας, μελών ορισθέντων από τα εργατικά σωματεία, άρα μέλη εξ ορισμού μη ανεξάρτητα, για τα οποία δεν υπάρχει χώρος.

Το εγχείρημα στηρίζεται σε τύποις νόμιμες διαδικασίες, μπορεί να υλοποιηθεί μόνο με τη σύμφωνη γνώμη των εκπροσώπων του Δημοσίου (35,5%).

 

Απεμπόληση του δημοσίου συμφέροντος

 

Είναι πάγια πρακτική σε τομείς στρατηγικής, όπως ο ενεργειακός, ανεξάρτητα της μετοχικής σύνθεσης των εταιρειών, το κράτος προκειμένου να διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον, να ασκεί τον έλεγχο της διοίκησης. Στην Ιταλία, στον Εθνικό Οργανισμό Υδρογονανθράκων (ΕΝΙ), το Δημόσιο δικαιούται να ορίζει 6 από τα 9 μέλη του ΔΣ, κατέχοντας μόνο το 30,5% των μετοχών. Αντίστοιχα, στον Εθνικό Οργανισμό Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENEL), το κράτος κατέχει το δικαίωμα ορισμού 6 μελών από το σύνολο των 9 μελών του ΔΣ, κατέχοντας μονο το 23,6% των μετοχών.

Η απεμπόληση των δικαιωμάτων του Δημοσίου, αφήνει στον ιδιώτη μέτοχο μεγάλες ελευθερίες κινήσεων: μια σε βάθος παραγωγική αναδιάταξη (restruction) προσαρμογής στις νέες δύσκολες συνθήκες της αγοράς (οικολογική προσαρμογή), ή/και επιθετικές κινήσεις κερδοσκοπίας (ομολογιακά δάνεια, με δικαίωμα στα κέρδη) και εγκατάλειψη ή υποχώρηση από τις δραστηριότητες διύλισης.

Η εταιρεία, με ισχυρή παρουσία σε 6 χώρες, δραστηριοποιείται όχι μόνο στη διύλιση πετρελαίου (διαθέτει 3 μονάδες, που καλύπτουν το 65% της αγοράς) και την παραγωγή υποπροϊόντων, αλλά κατέχει και σημαντικό μερίδιο στη λιανική μέσω 1.700 πρατηρίων (ΕΚΟ, ΒΡ) στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει δε, διευρύνει και διαφοροποιήσει τις δραστηριότητες της, επενδύοντας και στην παραγωγή ηλεκτρισμού μέσω ΦΑ και ΑΠΕ και κατέχει αρκετές άδειες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων. Το 2020 ο όμιλος κατέγραψε ετήσιες απώλειες στον τζίρο της τάξης του -34%, ενώ τα κέρδη κατέρρευσαν από +164 δισ. ευρώ το 2019, σε -397 δισ. ευρώ το 2020, εξαιτίας και της πανδημίας.

Η ιστορία της εταιρείας περνάει μέσα από συνεχόμενες ιδιοκτησιακές αλλαγές και σχήματα, αναδεικνύοντας την αδυναμία των εκάστοτε κυβερνήσεων να συγκροτήσουν και οργανώσουν ένα ισχυρό δημόσιο ενεργειακό πόλο, ικανό να διασφαλίσει την παραγωγή και τη διάθεση ενός κοινωνικού αγαθού, όπως η ενέργεια. Οι καπλάζουσες «απελευθερώσεις», αποκρατικοποιήσεις και ιδιωτικοποιήσεις, των κάποτε κραταιών αναπτυξιακών πυλώνων στον χώρο της ενέργειας και όχι μόνο, περιόρισαν ή και ακύρωσαν, σταδιακά, τον δημόσιο έλεγχο και τον εκχώρησαν σε πολλαπλά, συχνά ανταγωνιστικά, ιδιωτικά επιχειρησιακά συμφέροντα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται (τηλεπικοινωνίες, μεταφορές, υποδομές κλπ). Οι αλλαγές αυτές δεν συνοδεύτηκαν από βελτίωση, ούτε στις παρεχόμενες υπηρεσίες, ούτε στο κόστος διάθεσης των υπηρεσιών προς τον τελικό καταναλωτή.

 

Η οικολογική μετάβαση στην πετροχημική βιομηχανία

 

Οι δεσμεύσεις για την οικολογική μετάβαση (βασικός πυλώνας δράσεων του Εθνικού Σχέδιου Ανασυγκρότησης και Ανθεκτικότητας), βρίσκει τον χώρο της ενέργειας υποκείμενο σε βαθιές δομικές, παραγωγικές και επιχειρησιακές ανακατατάξεις, προκειμένου να μπορέσει να ικανοποιήσει και να προσαρμοστεί στις ιδιαίτερα απαιτητικές δεσμεύσεις των προϋποθέσεων για μια οικονομία αποανθρακοποιημένη το 2050. Η αναγκαιότητα τεχνολογικών προσαρμογών (μονάδες παραγωγής, δίκτυα και αγωγοί κλπ), ανακατατάσσουν τη δομή των παιχτών της αγοράς, στην οποία ο ρόλος του Δημοσίου εμφανίζεται διαρκώς να αποδυναμώνεται, προς όφελος των ιδιωτικών συμφερόντων, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

Οι προσαρμογές αυτές είναι συχνά μια επώδυνη και επίπονη διαδικασία και θα επιδράσει στον χώρο της εργασίας, με τους εργαζομένους που βλέπουν να διακινδυνεύονται οι θέσεις εργασίας (να είναι τυχαία η επιδιωκόμενη απομάκρυνση των συνδικαλιστικών εκπροσώπων από τη διοίκηση των ΕΛΠΕ;).

Η διαδικασία ενεργειακής μετάβασης επιβάλλεται να πραγματοποιηθεί με όρους δημοκρατικής συμμετοχής όλων των εμπλεκομένων, προκειμένου να είναι δίκαιη και να μειώνει τις ανισότητες, που κάθε ανεξέλεγκτη και άναρχη τεχνολογική αλλαγή συνεπάγεται.

Σύμφωνα με τον ανεξάρτητο οργανισμό CIEP (Clingendael International Energy Programmer), τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια (85 τον αριθμό) βρίσκονται αντιμέτωπα με μια μεταβαλλόμενη καταναλωτική αγορά και αυξανόμενο ανταγωνισμό από σύγχρονα διυλιστήρια νεότερης τεχνολογίας. Μερικά από αυτά προσαρμοστήκαν στις νέες συνθήκες, άλλα δεν μπόρεσαν να συνδεθούν με διεθνή κυκλώματα.

Με την εκτιμώμενη μείωση της ζήτησης στην ΕΕ και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό, ο δρόμος αντιμετώπισης του νέου περιβάλλοντος συνίσταται στην ένταξη των μονάδων στις (τοπικές και διεθνείς) αλυσίδες αξίας, βελτιώνοντας τόσο την ανθεκτικότητα τους, καθώς και το ανθρακικό τους αποτύπωμα.

Παρά την εκτιμώμενη μείωση στην κατανάλωση των πετρελαιοειδών, τα διυλιστήρια θα συνεχίζουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του ενεργειακού μείγματος στην ΕΕ. Η πρόκληση συνίσταται στο να περιοριστούν σε «import dependent», ή να μετατραπούν σε καινοτόμα ενεργειακά hub. Κατά την ΙΕΑ, το 73% του 23% ηλεκτρικής κατανάλωσης το 2040, θα προέρχεται από ανανεώσιμα αέρια (υδρογόνο, βιοενεργά), ή από υγρά καύσιμα.

Όσον αφορά το οικολογικό αποτύπωμα, σημαντικό ρόλο θα παίξει η παραγωγή e-fuels στις μεταφορές (τρένα με κυψέλες καυσίμου, παραγωγή μεθανόλης για θερμικούς κινητήρες κλπ). Τα μόρια του άνθρακα μπορούν να προέλθουν από διαφορετικές τεχνολογίες, οπως CCS (γεωλογική αποθήκευση του άνθρακα), η DAC (δέσμευση άνθρακα από την ατμόσφαιρα).

Η παραγωγή των e-fuels, όπως των βιοκαυσίμων, δεν προϋποθέτει νέες εγκαταστάσεις, καθότι μπορούν να συνεχίσουν να παράγονται στις υφιστάμενες.

Η μέθοδος CCS συναντά ισχυρές και βάσιμες αντιδράσεις από τις οικολογικές οργανώσεις, για τους κίνδυνους, που εγκυμονεί η αποθήκευση στη γη (υπερπλήρωση, διαρροές κλπ.)

 

Τελευταίες εξελίξεις

 

Σε συνέχεια της νομικής «γυμναστικής», αποκαλύφθηκε και ο επιδιωκόμενος στόχος: ο ιδιώτης μέτοχος, απελευθερωμένος από τις κρατικές «ενοχλήσεις», φέρεται να αναδιατάσσει την οργανωτική και παραγωγική δομή των ΕΛΠΕ, με πρωτοβουλίες που εναρμονίζονται αποκλειστικά με τον όποιο επιχειρησιακό του σχεδιασμό: α) δημιουργεί εταιρία Holding, υπό την οποία θα διοικούνται όλες οι θυγατρικές, β) μεταφέρει την έδρα στην «φιλόξενη» και φιλική Ελβετία, γ) συρρικνώνει την παρουσία του Δημοσίου στη διοίκηση από 7 σε 2 ή 3 μέλη και δ) εκπαραθυρώνει του εκπροσώπους των εργαζομένων...

Μετα από όλα αυτά, ο ΥΠΕΝ βρήκε «εμπνευσμένο (!) το στρατηγικό σχέδιο (;) που εκπόνησε η διοίκηση των ΕΛΠΕ (ecopress 6/5/21), στο οποίο η παρουσία του Δημόσιου θεωρείται, προφανώς, παραπληρωματική και εκ του περισσού.

Η κυβέρνηση συνεχίζει την ακατάσχετη πρακτική των ιδιωτικοποιήσεων, με απεμπόληση δικαιωμάτων και δημόσιας περιουσίας, κλιμακώνοντας, ταυτόχρονα, τη συρρίκνωση των εργασιακών δικαιωμάτων, αδυνατώντας να αντιληφθεί την εργασία σαν βασική προστιθέμενή αξία, στην πορεία ανασυγκρότησής της χώρας.

Ιωσήφ Σινιγάλιας Ο Ιωσήφ Σινιγάλιας είναι μηχανολόγος μηχανικός. Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet