Τα κτίσματα που διατηρούνται στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό

 

 

 

Η Θεσσαλονίκη, σήμερα, είναι μια πυκνοδομημένη πόλη, με έναν απαράδεκτα χαμηλό δείκτη πρασίνου ανά κάτοικο (2,73 τ.μ./κάτ., έναντι του ελαχίστου των 9,0 τ.μ./κάτ., που ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας). Διακρίνεται ως μια πόλη-πρωταθλήτρια σε ατμοσφαιρική ρύπανση, σε σημείο τέτοιο, που η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Δεκέμβριος 2020), παρέπεμψε την Ελλάδα στο δικαστήριο της ΕΕ, για «…τις συστηματικές υπερβάσεις στον οικισμό Θεσσαλονίκης για δεκατέσσερα έτη από το 2005». Σε αυτή την πόλη, τα τελευταία τρία χρόνια, οργανώνεται ένα νεοφιλελεύθερο αστικό πείραμα, αυτό των «αναπλάσεων» με εργαλείο τα Ειδικά Χωρικά Σχέδια (ΕΧΣ). Στόχο έχουν να «αναβαθμίσουν» απαξιωμένες ή μη ικανοποιητικά λειτουργούσες υποδομές/ εγκαταστάσεις, όπως η ΔΕΘ, το γήπεδο του ΠΑΟΚ, η μαρίνα Καλαμαριάς κ.ά. Πρόκειται για σχέδια, που ωριμάζουν και κινούνται με ταχύτητα. Χωρίς να μπούμε σε παρουσίαση των τεχνικών χαρακτηριστικών τους, αξίζει να αναδείξουμε την παραμορφωτική χρήση του λόγου για την παρουσίαση και κυρίως την προώθησή τους, στην τοπική κοινωνία, όσο και στους υποψήφιους επενδυτές. Η περίπτωση της ψευδοανάπλασης του χώρου της ΔΕΘ, αποτελεί μια αξιόπιστη περίπτωση για ανάλυση, καθώς το έργο έχει προσελκύσει τα φώτα της δημοσιότητας, ενώ τώρα πλέον η αρθρογραφία εμπλουτίζεται από την ανοιχτή αντιπαράθεση της διοίκησης της ΔΕΘ, με την «Κίνηση Πολιτών: Μητροπολιτικό Πάρκο στον χώρο της ΔΕΘ για μια Πράσινη Θεσσαλονίκη».

Πως λοιπόν μιλιέται η «λεγόμενη» ανάπλαση της ΔΕΘ; Kαι ποιες οι παραμορφώσεις των εννοιών που χρησιμοποιούνται;

Στο άρθρο της «Ο νεοφιλελευθερισμός έχει υφαρπάξει το λεξιλόγιο μας», η Ντορίν Μασέι1 διατυπώνει την άποψη ότι το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούμε για να μιλήσουμε για την οικονομία (και όχι μόνο) είναι μια πολιτική κατασκευή και ότι η υφαρπαγή και χρήση, με νέο περιεχόμενο, εννοιών όπως η «ανάπτυξη», η «βιωσιμότητα», ο/η «πελάτης/ισσα», η «μετάβαση» και η «ανθεκτικότητα» είναι ένα κρίσιμο κομμάτι των τρόπων με τους οποίους ο νεοφιλελευθερισμός έχει γίνει το «αυτονόητο» κομμάτι της κοινής λογικής με το οποίο καταλαβαίνουμε τη ζωή μας.

 

Το σχέδιο ανάπλασης της ΔΕΘ

 

Η υπεράσπιση της ανάπλασης της ΔΕΘ, από την πλευρά της Helexpo, γίνεται με τη χρήση των αποπολιτικοποιημένων εννοιών της «βιωσιμότητας», της «προσαρμογής» και της «ανθεκτικότητας», της «ανταγωνιστικότητας» και του «κατάλληλου χρόνου». Το πρότζεκτ παρουσιάζεται ως «διαμάντι» που δεν πρέπει να μετεγκατασταθεί στον «βάλτο» (νοώντας την περιοχή της Σίνδου στη Δυτική Θεσσαλονίκη), γιατί εκεί κινδυνεύει να χαθεί, ενώ για να γίνει οριστικά αντιληπτό το αμετακίνητο της ΔΕΘ, παρουσιάζεται ως ο «Λευκός Πύργος»2 της πόλης. Σε μετριοπαθέστερους χαρακτηρισμούς, ώστε να προσεγγιστεί ένα περισσότερο καταρτισμένο και ενημερωμένο κοινό, υπερπροβάλλονται τα βιοκλιματικά χαρακτηριστικά του σχεδίου (που ως αναμέναμε, εξαντλούνται σε πράσινες στέγες και μόνο), χωρίς φυσικά να συγκρίνονται με τα οφέλη από τις οικοσυστημικές υπηρεσίες και την οικολογική λειτουργία ενός πάρκου υψηλού πρασίνου, όπως προτείνει η Κίνηση Πολιτών. Πρώτος πόντος για τη διοίκηση της ΔΕΘ.

«Πακέτο» με την παραμόρφωση του περιεχομένου των λέξεων, έρχεται και η φαντασμαγορία του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, όπου 15 κατά τεκμήριο αξιόλογα αρχιτεκτονικά γραφεία, προσκαλούνται να συμμετάσχουν στη δημιουργία εικόνων πόλης, που θα πείσουν τους ιθαγενείς. Ένας διαγωνισμός, που θα κατεδαφίσει τα εκθεσιακά περίπτερα των δεκαετιών 1950-60, που ήταν τα βραβεία πανελλήνιων Αρχιτεκτονικών Διαγωνισμών της εποχής και εξαιρετικά δείγματα του μοντέρνου κινήματος, για να βάλει στη θέση τους τα νέα βραβεία και μια διοίκηση που δεν έχει συνείδηση ότι καταστρέφει ένα πολύτιμο τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Θεσσαλονίκης. Εδώ, ο έντεχνος προσδιορισμός των προδιαγραφών του διαγωνισμού, αφήνει στο σκοτάδι του διαγωνιζόμενους, αποκρύπτοντας τους, τις ανάγκες της πόλης, που είναι σημαντικότερες αυτών της ΔΕΘ. Δεύτερος πόντος για την διοίκηση της ΔΕΘ.

Η στρατηγική ολοκληρώνεται, με την γνωστή και αποτελεσματική μέθοδο του μπουκώματος της πλειονότητας των τοπικών ΜΜΕ, που έχει ως αποτέλεσμα κάθε ανακοίνωση της ΔΕΘ, να αναπαράγεται εν ριπή οφθαλμού και να πλαισιώνεται με διθυραμβικά δημοσιογραφικά σχόλια, από όλα τα τοπικά ΜΜΕ. Αντίθετα, οι ανακοινώσεις της Κίνησης Πολιτών, δεν είναι «αρκετές», ούτε για να προβληθούν, ούτε πολύ περισσότερο να σχολιαστούν, παρεκτός από λίγα τοπικά ΜΜΕ. Τρίτος πόντος για τη διοίκηση της ΔΕΘ.

Τέταρτος πόντος για τη διοίκηση της ΔΕΘ και σχεδόν ματς πόιντ, ο λεπτεπίλεπτος χειρισμός της τεχνικής ορολογίας. Με μια υψηλής τεχνικής, έκφραση της παραμόρφωσης, που αγγίζει τα όρια της δόλιας διαστρέβλωσης. Το περίφημο «αστικό πάρκο» των 60 στρεμμάτων, δηλώνεται3, ως μια απλόχερη κίνηση προσφοράς προς την πόλη, κίνηση που αποκαλύπτει την, από πλευράς διοίκησης, μύχια αναγνώριση των ζοφερών προβλημάτων που βιώνει και θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει, η πόλη. Ένα πάρκο, μα τι πάρκο, είναι η ερώτηση. Και η απάντηση είναι: ένα «πάρκο logistics», όπως ξεκάθαρα καταγράφεται στην μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του project.

 

Μια όμορφη ιδέα

 

Πώς αντιδράς σε μια μάχη που θεωρείται χαμένη; Μιλάς στην κοινωνία, μιλάς με περιοίκους, με γνωστούς και αγνώστους, φίλους και συντρόφους, οργανώνεις τα επιχειρήματά σου, τα εμπλουτίζουν οι συνομιλητές σου, οργανώνεις τον αγώνα σου, απευθυνόμενος στην κοινωνία. Και έρχονται και άλλοι, πολλοί και πολλές, άνθρωποι, «χέρια» και ιδέες. Και όλοι μαζί, βάζουν χρόνο, πείσμα και ιδέες. Και γινόμαστε ολοένα και περισσότεροι, αντισταθμίζουμε τους πόντους του αντιπάλου, ανοίγουμε ρήγματα στο αντίπαλο μέτωπο, τριχοειδή αγγεία που μετατρέπονται σε σεισμικά ρήγματα και ανατρέπουν παγιωμένες αντιλήψεις, ιερά τοτέμ, κομματικές θρησκείες, εμμονές βουλευτών, δικών σου βουλευτών. Μια όμορφη ιδέα απλώνεται και πλαισιώνει την πόλη. Ενεργοί πολίτες, αγώνες, επιχειρήματα. Νικήσαμε!

Και τώρα, τα αηδόνια δεν σε αφήνουν να κοιμηθείς στο Μεγάλο Πάρκο της Θεσσαλονίκης. Ακούστε τα!

 

 

Σημειώσεις

1. Doreen Massey (2013), «Neoliberalism has hijacked our vocabulary», [www.theguardian.com/commentisfree/2013/jun/11/neoliberalism-hijacked-vocabulary]

2. Οι όροι αποθησαυρίζονται από την εκδήλωση της πρωτοβουλίας «Πανεπιστημιακοί για μια βιώσιμη Θεσσαλονίκη» 7/3/2021 [www.youtube.com/watch?v=apUizOp2cdc&t=37s]

3. Δήλωση του προέδρου της Helexpo κ. Α.Τζήκα, στην εκδήλωση της 7/3/2021. Η Πρωτοβουλία «Πανεπιστημιακοί για μια βιώσιμη Θεσσαλονίκη» διοργάνωσε άλλες δύο εκδηλώσεις τον Απρίλιο 2021, με θέματα «ΔΕΘ Μητροπολιτικό Πάρκο Πρασίνου, Πολιτισμού και Υγείας» [www.youtube.com/watch?v=breeujFTO-s] και «ΔΕΘ Μητροπολιτικό Πάρκο επιτακτική ανάγκη για την επιβίωση της πόλης» [youtu.be/yKwdNDiJE2Q].

Σάσα Λαδά, Στράτος Μάνος Η Σάσα Λαδά είναι ομότιμη καθηγήτρια ΑΠΘ και ο Στράτος Μάνος, πολεοδόμος-χωροτάκτης ΑΠΘ. Περισσότερα Άρθρα
Πρόσφατα άρθρα ( Περιβάλλον )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet