Μνημόνιο συνεργασίας για την ανάπτυξη του στρατιωτικού τουρισμού στην Ελλάδα συνυπέγραψαν την περασμένη εβδομάδα τα Υπουργεία Άμυνας, Πολιτισμού και Τουρισμού, με επίκεντρο το Πολεμικό Μουσείο. Ως κύριοι στόχοι της προσπάθειας ορίζονται η προστασία, η ανάδειξη, η προβολή και η προώθηση της αναγνωρισιμότητας και της επισκεψιμότητας κάθε μουσείου, συλλογής και μνημείου στρατιωτικού ενδιαφέροντος από την ιστορία όλων των Σωμάτων των Ενόπλων Δυνάμεων (Στρατού Ξηράς, Ναυτικού, Αεροπορίας).

Στις διατυπώσεις και τις περιγραφές των Υπουργών και των φορέων ο στρατιωτικός τουρισμός περιγράφεται απλώς ως ένα από τα σχετικώς νέα και ραγδαία αναπτυσσόμενα είδη τουρισμού διεθνώς καθώς «η Ελλάδα διαθέτει πλήθος αξιοθέατων της συγκεκριμένης κατηγορίας, σε ολόκληρη την επικράτεια αλλά και από διαφορετικές περιόδους της ιστορικής πορείας του έθνους.»

Στην πραγματικότητα το είδος δεν είναι νέο. Καταγραφές για επισκέψεις πεδίων της μάχης υπάρχουν ήδη από τον 19ο αιώνα και τον πόλεμο της Κριμαίας. Κατά τη διάρκεια του αμερικανικού εμφυλίου, οικογένειες πλουσίων μαζεύονταν για πικνίκ ώστε να χαζέψουν τις μάχες που δίνονταν λίγο πιο πέρα από τα τραπεζομάντηλα τους. Κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου οι γαλλικές αρχές εναντιώθηκαν στους διάφορους τουριστικούς προγραμματισμούς στα χαρακώματα. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα στρατιωτικού τουρισμού στον 21ο αιώνα είναι το ταξίδι πολλών τουριστών με σκοπό να δουν από απόσταση τον εμφύλιο πόλεμο στη γειτονική Συρία.

Μπορούμε να εντάξουμε το συγκεκριμένο φαινόμενο στο πλαίσιο του λεγόμενου «σκοτεινού τουρισμού» (dark tourism) ή αλλιώς θανατοτουρισμού, του τουρισμού αυτού δηλαδή που δομείται πάνω σε επισκέψεις σε μέρη όπου συνέβη κάποια μεγάλη τραγωδία. Οι κατακόμβες του Παρισιού με τα στοιβαγμένα κρανία, το Τσερνομπίλ, οι τοποθεσίες εκκαθάρισης στη γενοκτονία της Ρουάντα και πολλά άλλα σημεία μαζικού θανάτου υποβιβάζονται σε απλώς ενδιαφέροντα σημεία επίσκεψης, αξιοπερίεργα θεάματα που μέσα από το σοκ ικανοποιούν το επιφανειακό ενδιαφέρον του ταξιδιώτη. Γιατί στον πυρήνα της στάσης αυτής υπάρχει ακριβώς ο θάνατος ως θέαμα, η μαζική τραγωδία ως ένα ατελείωτο πλάνο μιας πολεμικής ταινίας, το ανθρώπινο σώμα ως αναλώσιμος κομπάρσος της ιστορίας.

Ο στρατιωτικός τουρισμός και η επίσκεψη σε πεδία μαχών αναδεικνύει τη στρεβλή μας αντίληψη. Εντός της θεαματικής αντίληψης της πραγματικότητας δεν αντιλαμβανόμαστε την ταύτιση της σύρραξης με τη σφαγή. Κωδικοποιούμε με όρους σασπένς και επιδερμικής συγκίνησης, ταυτίζουμε το ενδιαφέρον με το απεχθές. Καταλύουμε έτσι τα όρια του ιστορικού θρήνου, το γεγονός πως κάθε θάνατος είναι μια τραγωδία και κάθε πολεμική αντιπαράθεση μια συλλογική τραγωδία και μια αποτυχία των ανθρώπινων κοινωνιών. Αυτό που αναζητούμε είναι το ανδραγάθημα, αποφεύγοντας οτιδήποτε το ανθρώπινο. Γιατί το ανθρώπινο μπροστά στη σφαγή δεν μπορεί να είναι η γενναιότητα αλλά η δειλία, ο φόβος και η απέχθεια απέναντι στη δολοφονία του αγνώστου στρατιώτη, το ένστικτο της αυτοσυντήρησης απέναντι στη μαζικότητα του παραλόγου. Ένα πεδίο μάχης δεν χτίζεται από μετάλλια και ανδριάντες αλλά από χυμένα σπλάχνα, διαμελισμούς και μάτια που πια δεν κοιτούνε πουθενά.

Ο στρατιωτικός τουρισμός εμπεριέχει το απάνθρωπο. Την απόσταση αυτή από το δράμα, το αίμα, τον πόνο. Είναι ένα βλέμμα που ξεκινά μετά το τέλος της ιστορίας όταν ο άνθρωπος έχει χάσει κάθε ικανότητα να ταυτιστεί με το θύμα, κάθε ικανότητα στην πραγματικότητα να νοιώσει ανθρώπινος και να αντιληφθεί τον εαυτό του εντός των ανθρώπινων παθών και βλέπει τη σύρραξη ως πεδίο επιτυχίας αποτελεσμάτων, κάτι σαν ακραία αθλητική διαδικασία επίτευξης και νίκης.

Ο στρατιωτικός τουρισμούς είναι θεσμοποιημένος κυνισμός απέναντι στους ανθρώπινους εφιάλτες του παρόντος και του μέλλοντος.

Θωμάς Τσαλαπάτης tsalapatis.blogspot.com Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet