Ό,τι κι αν σας πουν για τις ιδέες, αυτές μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Κάπως έτσι ξεκινά το μάθημα του Mr Keating στην ταινία «Ο κύκλος των χαμένων ποιητών». Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης οι ιδέες ταξιδεύουν με τη δική τους ταχύτητα. Πάνω σ’ αυτό το γαϊτανάκι της ανταλλαγής ιδεών στήνεται και ο κόσμος του ποδοσφαίρου εκεί όπου οι τελευταίες ταξιδεύουν μ’ ένα αόρατο νήμα μέσα στις χώρες και αλλάζουν τις αντιλήψεις και τις αφηγήσεις.

 

Αρχικά στο επίπεδο των αντιλήψεων πρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας στον πολιτισμό της ετερότητας έτσι όπως αυτός αναπτύσσεται στις ακαδημίες του Κλερφοντέν. Στα προάστια του Παρισιού μακριά από το φως και τη λάμψη, εκεί όπου υπάρχει εγκληματικότητα και συμπλοκές με την αστυνομία, όπως απεικόνισε γλαφυρά στην περίφημη ταινία του ο Ματιέ Κασοβίτς, «Το Μίσος», χτίζονται οι παγκόσμιοι πρωταθλητές του αύριο. Η επιτυχία της Γαλλίας βασίζεται σε μια πραγματικότητα που δεν αποδέχεται όλη η πολιτική ηγεσία της Γαλλίας. Είναι χαρακτηριστικές οι υποτιμητικές δηλώσεις της ακροδεξιάς για τους έγχρωμους αθλητές πριν το παγκόσμιο κύπελλο του 1998 στη Γαλλία. Στις ακαδημίες των προαστίων παράγεται αυτή η νέα δυναμική των τρικολόρ από έγχρωμους, άραβες [1] με τον ίδιο τρόπο που αυτές οι κοινότητες συνέβαλαν αποφασιστικά στον θρίαμβο του 1998. Είναι τόσο ανταγωνιστικό το πλαίσιο αυτών των ακαδημιών σαν να καθρεφτίζει τους κοινωνικούς ανταγωνισμούς της περιοχής.

Λίγο πιο βόρεια στο λιμάνι του Λίβερπουλ διεξήχθη έρευνα [2] σχετικά με το τι πιστεύουν οι ντόπιοι για τους «άλλους». Η έρευνα βρήκε στοιχεία που δείχνουν ότι η θετική έκθεση σε διάσημες προσωπικότητες από στιγματισμένες ομάδες όπως ο Μ. Σάλαχ (μουσουλμάνος ποδοσφαιριστής) της Λίβερπουλ μπορεί να αμβλύνει προκατειλημμένες συμπεριφορές όπως σε περιπτώσεις εγκλημάτων μίσους και μισαλλόδοξου λόγου. H εξέχουσα φιγούρα του συγκεκριμένου αθλητή δημιουργεί πιο ανεχτικές αντιλήψεις ανάμεσα στους οπαδούς της Λίβερπουλ απέναντι στις ισλαμικές μειονότητες.

 

Ζιντάν και Εμπαπέ στο αόρατο νήμα μεταξύ των δυο παγκόσμιων θριάμβων της Γαλλίας (1998/2018).
Αλγερινοί μετανάστες οι γονείς του πρώτου.
Από την Αφρική η οικογένεια του δεύτερου.
Στην αριστερή φωτογραφία, απεικονίζονται και οι δυο.

 

Στο κομμάτι των φιλοσοφιών στον μεταπολεμικό κόσμο διαμορφώθηκαν συγκεκριμένες ιδέες για το ποδόσφαιρο. Έτσι για τους Γάλλους, στόχος ήταν ο συγκερασμός της αθλητικότητας και της τεχνικής, ένας αθλητής που θα μπορεί να ερμηνεύει συνεχώς τις συνθήκες του αγώνα παρά μια ξεκάθαρη ομαδική φιλοσοφία [3]. Οι Ιταλοί όντας ηττημένοι στον πόλεμο ανέπτυξαν μια εσωστρέφεια που μετουσιώθηκε σε μια συντηρητική λογική ποδοσφαίρου με το περίφημο catenaccio [4]· εστίασαν στη στρατηγική και την καπατσοσύνη, αφού δεν μπορούσαν να υπερκεράσουν τους αντιπάλους τους σε ικανότητα και δύναμη [5]. Στα 60s, η ολλανδική κοινωνία θα βιώσει την ανανέωση στις τέχνες, στις αντιλήψεις και μέσα από συλλογικότητες θα αναδειχθεί μια λογική ποδοσφαίρου με φαντασία και δημιουργικότητα, που θα εκθέσει την κυνικότητα και τον ρεαλισμό της αντίστοιχης ιταλικής. Προϊόν αυτής της κοινωνίας θα είναι Γ. Κρόιφ, όταν θα απαιτήσει να υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη για τους ποδοσφαιριστές της ομοσπονδίας στα ταξίδια στο εξωτερικό αμφισβητώντας το παραδοσιακό και το συνηθισμένο μέχρι τότε. Μια αμφισβήτηση που θα γίνει πυλώνας για όλη τη μετέπειτα πορεία του.

 

Aν σου αρέσει η φαντεζί πορτοκαλί φανέλα στο Euro,
πρέπει να γνωρίζεις το αντισυμβατικό no14.

 

Η παγκοσμιοποίηση του παιχνιδιού έχει διευρύνει την ανταλλαγή ιδεών αλλάζοντας πολλά από τα κλισέ του παρελθόντος. Η αποτυχία της Ιταλίας να προκριθεί στο πρόσφατο παγκόσμιο κύπελλο έκλεισε έναν κύκλο και πυροδότησε μια ανανέωση στις ιδέες της ιταλικής ομοσπονδίας καθώς στον άξονα του γηπέδου πήραν θέση δημιουργικοί ποδοσφαιριστές και μια διάθεση να δείξουν κάτι περισσότερο από το ιταλικό στερεότυπο της άμυνας. To σκληρό ισπανικό ποδόσφαιρο των 80s μπολιάστηκε με τις ολλανδικές ιδέες του Κρόιφ (μια αρχιτεκτονική προσέγγιση του χώρου που βασίζεται στη γεωμορφολογία των Κάτω Χωρών [6]), μεταμορφώθηκε και καρποφόρησε στα τέλη της δεκαετίας των 10s. Οι γερμανικές ακαδημίες παίρνοντας εικόνες από τις αντίστοιχες γαλλικές έστησαν γύρω στο 2000, 113 τοπικά δίκτυα [7] ανίχνευσης αθλητών ώστε να μην χαθεί κανένα ταλέντο ηλικίας 10-17 με άμεση απορρόφηση από τις εγχώριες ομάδες τους δίνοντας παράλληλα έμφαση σε διαφορετικά χαρακτηριστικά απ’ όσα φημίζονταν μέχρι τότε όπως η τεχνική κατάρτιση και η μετεξέλιξη του πρέσινγκ των άλλων σχολών. Επιπλέον, η είσοδος του προγραμματισμού στις ζωές μας, οδήγησε στην ανάπτυξη ολόκληρων τμημάτων data analysis, με τη δυνατότητα που έχουν οι αλγόριθμοι να καταγράφουν όσα κάνει ένας αθλητής παρέχοντας πλεονέκτημα στον αγωνιστικό χώρο με τον ίδιο τρόπο που μια εταιρεία θα έψαχνε την καινοτομία έναντι των ανταγωνιστών της. Τέλος στην Γηραία Αλβιόνα οι πρωτοπόροι προπονητές όπως Γκουαρδιόλα, Κλοπ, Τούχελ μεταφέρουν τις μοντέρνες ιδέες των χωρών που προαναφέρθηκαν επηρεάζοντας τη μέθοδο με γεωμετρικά σχεδιασμένες επιθέσεις επανερμηνεύοντας συνεχώς τo που είναι οι χώροι στο γήπεδο. Υπάρχει επομένως μεγάλη πιθανότητα οι Άγγλοι να μην φτάσουν σε μια ευρωπαϊκή κορυφή με σέντρες, οι Iταλοί να πετύχουν χωρίς το περίφημο catenaccio και οι Γερμανοί σ’ ένα παιχνίδι που παίζεται 11 vs 11 να μην κερδίσουν στο τέλος.

Και αν όλα τα παραπάνω δημιουργούν συνέχειες για το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, αυτό που μαρτυρά το προηγούμενο ιστορικό είναι εμφάνιση των ασυνεχειών σ’ ένα τουρνουά ενός μήνα. Ποιος μπορεί να ξεχάσει τους Δανούς που ήρθαν από τις παραλίες για να πάρουν το Euro του 1992 λόγω της αδυναμίας των Γιουγκοσλάβων να συμμετάσχουν (εμφύλιος πόλεμος), την Ελλάδα του 2004 με τις ποδοσφαιρικές δομές(!) της και την Πορτογαλία του 2016 που δεν ήταν καν η καλύτερη ομάδα. Το στοιχείο της έκπληξης είναι αυτό που κάνει τη διοργάνωση να ξεπερνά και τις ισχύουσες επικρατούσες αφηγήσεις και να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον σε μια ακόμα ευρωπαϊκή καλοκαιρινή συνάντηση. Η ευρωπαϊκή ήπειρος αποτελεί ένα μωσαϊκό όπου οι καλύτερες ποδοσφαιρικές δομές ανταγωνίζονται, αλληλοεπηρεάζονται, ενσωματώνουν στοιχεία από άλλες περιοχές του κόσμου με μεγάλη άνεση μεταβάλλοντας τις ιδέες και τις αφηγήσεις μας.

 

Σημειώσεις

1. www.youtube.com/watch?v=P55XYp2KD2Y

2. Can Exposure to Celebrities Reduce Prejudice? The Effect of Mohamed Salah on Islamophobic Behaviors and Attitudes Ala' Alrababa'h | William Marble | Salma Mousa | Alexandra Siegel

3. www.youtube.com/watch?v=64R0y-tU96U

4. Το κατενάτσιο (ιταλ.: catenaccio) είναι μια ποδοσφαιρική τακτική, η οποία δίνει έμφαση στην άμυνα. Η λέξη είναι ιταλική και σημαίνει «αμπαρωμένη πόρτα». Ως ποδοσφαιρικός όρος καθιερώθηκε να σημαίνει την πολύ καλά οργανωμένη και σφιχτή άμυνα, η οποία είναι προσαρμοσμένη να μην δίνει στον αντίπαλο ευκαιρίες για γκολ. (wiki)

5. outsideoftheboot.com/2015/03/25/catenaccio-3-5-2-italy-tactics-strategy/

6. Όταν είσαι μια χώρα με χαμηλή επιφάνεια πρέπει να μάθεις να ελέγχεις τον χώρο ώστε να μην απειλείσαι από τη θάλασσα.

7. www.theguardian.com/football/2015/sep/05/germany-football-team-youth-development-to-world-cup-win-2014

Κωνσταντίνος Νεάκης Ο Κωνσταντίνος Νεάκης είναι φιλόλογος, ιστορικός. Περισσότερα Άρθρα
Πρόσφατα άρθρα ( Κοινωνία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet