Τριήμερο συνέδριο (24-26 Ιουνίου) πραγματοποιείται διαδικτυακά με αιχμή σύγχρονες συγκριτικές, «διακαλλιτεχνικές» έρευνες πάνω στο ποιητικό και εικαστικό έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Εγγονόπουλου

 

Τους αποκαλούν και «Διόσκουρους» του ελληνικού Υπερρεαλισμού. Ο Ανδρέας Εμπειρίκος και ο Νίκος Εγγονόπουλος είναι γνωστοί σε όλους, ακόμη και σε όσους δεν γνωρίζουν τίποτα παραπάνω γι’ αυτούς, ως οι βασικοί εκπρόσωποί του. Ο Ανδρέας Εμπειρίκος προέβη άλλωστε στην πρώτη δημοσίευση υπερρεαλιστικής ποίησης στην Ελλάδα, το 1935, με τη συλλογή του «Υψικάμινος». Θα ακολουθήσει ο Νίκος Εγγονόπουλος το 1938 με τη συλλογή «Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν».

Ένα ακόμη κοινό χαρακτηριστικό των δύο αυτών πρωτοπόρων της λογοτεχνίας, είναι ότι δεν αφοσιώθηκαν σε μία μόνο τέχνη. Υπηρέτησαν το υπερρεαλιστικό κίνημα όχι μόνο μέσω της τέχνης του λόγου, αλλά και μέσα από τις εικαστικές τέχνες: μέσω της ζωγραφικής ο Εγγονόπουλος, μέσω της φωτογραφίας ο Εμπειρίκος. Ο Εγγονόπουλος είναι εξίσου ζωγράφος και ποιητής, οι δύο του ενασχολήσεις ασκούνταν και παρουσιάζονταν παράλληλα και μάλιστα εξ αρχής, αν σκεφτούμε ότι η πρώτη του συμμετοχή σε ομαδική έκθεση έγινε επίσης το 1938 και η πρώτη του ατομική έκθεση τον επόμενο χρόνο.

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος επίσης ήταν φωτογράφος όσο και ποιητής, τον αποκαλούσαν μάλιστα «μανιακό» με τη φωτογραφία, ωστόσο αυτή του η πτυχή είναι κάπως λιγότερο γνωστή –αν και έχει αναδειχθεί αρκετά τις τελευταίες δεκαετίες– γιατί στη διάρκεια της ζωής του έκανε μία μόνο έκθεση του έργου του.

Αυτή η διπλή πτυχή του έργου των «Διόσκουρων» έχει συζητηθεί αλλά όχι επαρκώς. Έχουν πολλά ακόμα να ειπωθούν και αυτό θα γίνει επιμελώς από τους πλέον ειδικούς, από μερικούς από τους πιο συστηματικούς σύγχρονους μελετητές τους, που τυγχάνουν επίσης γενικότερα πολύ σημαντικοί εκπρόσωποι των σύγχρονων ελληνικών φιλολογικών σπουδών. Ο λόγος για το συνέδριο «Ο Αίγαγρος και ο Φοίνιξ. Διακαλλιτεχνικές και διεπιστημονικές προσεγγίσεις στο έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Εγγονόπουλου» που πραγματοποιείται 24, 25 και 26 Ιουνίου, διαδικτυακά, με οργανωτές δύο πανεπιστημιακά τμήματα, του Τμήματος Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών Πανεπιστημίου Κύπρου και του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών.

Την οργανωτική επιτροπή αποτελούν η καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας Αλεξάνδρα Σαμουήλ (Πανεπιστήμιο Κύπρου), η επίκουρη καθηγήτρια Συγκριτικής Φιλολογίας Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη (Πανεπιστήμιο Πατρών) και ο αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας Γιάννης Παπαθεοδώρου (Πανεπιστήμιο Πατρών). Την επιστημονική επιτροπή οι Αλεξάνδρα Σαμουήλ, Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη, Κατερίνα Κωστίου, Έλλη Φιλοκύπρου, Ειρήνη Παπαδάκη. Ενώ στις εργασίες του συνεδρίου θα συμμετάσχουν οι Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Μιχάλης Άνθης, Δημήτρης Βλαχοδήμος, Ευριπίδης Γαραντούδης, Λιάνα Γιαννακοπούλου, Εμμανουέλα Κάντζια, Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη, Δημήτρης Κοσμόπουλος, Ιωάννα Ναούμ, Θοδωρής Οικονόμου, Γιάννης Παπαθεοδώρου, Ελένη Παπαργυρίου, Νίκος Παπαχριστόπουλος, Αλεξάνδρα Σαμουήλ, Νίκος Σιγάλας, Βικτωρία Φερεντίνου, Μαρία Χατζηκυριακίδου, Μιχάλης Χρυσανθόπουλος, Αθηνά Ψαροπούλου.

Όπως λένε σε σημείωμά τους οι τρεις πανεπιστημιακοί που συναποτελούν την οργανωτική επιτροπή, υπάρχουν τεχνικές που σχετίζονται με την οπτική αφήγηση (φωτογραφία, σινεμά, κινούμενη εικόνα, μοντάζ) και που τροφοδοτούν το έργο του Εμπειρίκου, ενώ θέματα και μοτίβα που εγγράφονται στην ποίηση του Εγγονόπουλου επανέρχονται, σχεδόν ταυτόχρονα, στον καμβά. «Θα έλεγε κανείς πως ό,τι  “περισσεύει” και δεν “μπορεί” να μορφοποιηθεί στο ένα καλλιτεχνικό μέσο “μεταφέρεται”, με τις αναγκαίες προσαρμογές, στο άλλο. Οι εναλλαγές όμως και οι μεταβάσεις από το ένα εκφραστικό μέσο στο άλλο δεν συγκροτούν απλώς μια συνθήκη καλλιτεχνικών “αντι-δανείων” αλλά μια ποιητική της μείξης και του υβριδισμού. Παράλληλα, ολοένα και περισσότερο γίνεται φανερό πως στο έργο τους βρίσκονται είτε οργανικά ενσωματωμένες είτε κρυπτικά  διατυπωμένες απηχήσεις από ρεύματα ιδεών, θρησκευτικών τελετουργιών, μυθικών αρχετύπων και επιστημονικών αντιλήψεων, που σφράγισαν τη νεωτερικότητα, στον 19ο και τον 20ό αιώνα. Στο έργο του Εμπειρίκου, η ψυχανάλυση, ο θρησκευτικός «μεσσιανισμός», τα βιταλιστικά μοτίβα και οι «επιφάνειες» διασταυρώνονται συστηματικά με το στοχασμό της Ουτοπίας. Σχετικά με τον Εγγονόπουλο, έχει πρόσφατα επισημανθεί η συνάφεια των ενδιαφερόντων του με τις αναζητήσεις της ιστορίας ή/και της επιστήμης των θρησκειών, με στοιχεία από τα ρεύματα του αλεξανδρινού ερμητισμού, του αποκρυφισμού, του ελευθεροτεκτονισμού, του πνευματισμού ή και της “χριστιανικής” καββάλα· ρεύματα επίκαιρα στην ευρωπαϊκή λογοτεχνική σκηνή κατά τον 19ο αιώνα και τις αρχές του 20ού αιώνα».

Η σύγχρονη συγκριτική έρευνα, προσθέτουν, δείχνει ότι «οι μεικτές μορφές και τα κρυμμένα υποστρώματα των ιδεών και των συμβόλων ανανεώνουν την προηγούμενη λυρική παράδοση και οδηγούν σε μια νέα “προγραμματική” αντίληψη για την καλλιτεχνική δημιουργία και σύνθεση, στο πλαίσιο του μοντερνισμού. Στόχος μας», καταλήγουν, «είναι η συστηματική επανεξέταση του έργου των “Διόσκουρων” υπό το πρίσμα της ευρύτερης δια-καλλιτεχνικότητας, της ειδολογικής μείξης, της μορφολογικής ανα-μεσοποίησης και της πολιτισμικής μεταφοράς». Στη διημερίδα, θα ασχοληθούν με αυτά τα ζητήματα, επιχειρώντας ταυτόχρονα να αναδείξου «νέες κατευθύνσεις στην έρευνα του ελληνικού υπερρεαλισμού».

Έναρξη: Πέμπτη 24 Ιουνίου, στις 5.30μμ. Ψηφιακή αίθουσα: upatras-gr.zoom.us/j/96999594423?pwd=Z3JrSThQeFFPa2JwRlE2eTZYUHp3UT09

Meeting ID: 969 9959 4423

Passcode: 777141

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet