Τις τελευταίες εβδομάδες στις βορειοανατολικές και στις νοτιοανατολικές ακτές της Λήμνου εμφανίστηκε θαλάσσια βλέννα. Πρόκειται για ένα περιοδικό φαινόμενο, με το οποίο οι ντόπιοι είναι εξοικειωμένοι. Όποτε κάνει την εμφάνιση του, οι ψαράδες για εβδομάδες ολόκληρες αδυνατούν να πιάσουν ψάρια, γιατί αυτά κατευθύνονται σε πιο βαθιά νερά. Οι πρώτες αναλύσεις δείχνουν ότι οι φυτοπλαγκτονικοί οργανισμοί δεν είναι τοξικοί, ενώ σύμφωνα με μαρτυρίες από το νησί η βλέννα έχει ήδη διαλυθεί. Ωστόσο, οι επιστήμονες είναι προβληματισμένοι, διότι φέτος εξαπλώθηκε σε μεγαλύτερη χωρική έκταση και διατηρήθηκε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αυτό οφείλεται αφενός στην αύξηση της θερμοκρασίας, λόγω της κλιματικής αλλαγής και στην παρουσία αυξημένης ποσότητας θρεπτικών αλάτων στο θαλασσινό νερό. Παρακάτω ακολουθούν αναλυτικές πληροφορίες για το φαινόμενο της θαλάσσιας βλέννας ή αλλιώς του ευτροφισμού από το πανεπιστήμιο Αιγαίου.

 

Πώς δημιουργείται το ακραίο φαινόμενο ευτροφισμού - πλαγκτονικής βλέννας στο υδάτινο περιβάλλον;

Μέσα στο θαλασσινό νερό, αλλά και στο γλυκό νερό, ζουν και αναπτύσσονται φυτικοί μικροοργανισμοί που σε κατάλληλες συνθήκες μπορούν να αναπτυχθούν σε μεγάλους πληθυσμούς και σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα (φυτοπλαγκτονικές ανθίσεις) παρατηρείται το φαινόμενο του ευτροφισμού.

 

Ποιες συνθήκες ευνοούν τον ευτροφισμό;

Οι συνθήκες που χρειάζονται για την ανάπτυξη εξάρσεων ευτροφισμού είναι: (α) σχετικά υψηλή επιφανειακή θερμοκρασία (γι’ αυτό τον λόγο το φαινόμενο παρατηρείται κυρίως την άνοιξη και στις αρχές καλοκαιριού) και (β) υψηλές συγκεντρώσεις θρεπτικών αλάτων στο νερό (γι’ αυτό τον λόγο παρατηρείται συνήθως σε παράκτιες περιοχές που δέχονται ανεπεξέργαστα αστικά λύματα ή αποπλύσεις λιπασμάτων από καλλιεργούμενες αγροτικές εκτάσεις).

 

Πότε ο ευτροφισμός δημιουργεί βλεννώδη επιφανειακά στρώματα;

Όταν αναπτύσσονται οι πληθυσμοί του πλαγκτού, οι απεκκρίσεις και οι νεκροί οργανισμοί δημιουργούν συσσωματώματα που πέφτουν προς τον πυθμένα με τη μορφή νιφάδων, για αυτό το λόγο συχνά αποκαλούνται θαλάσσιο χιόνι. Όταν όμως το επιφανειακό νερό είναι πολύ πιο θερμό από το υποεπιφανειακό νερό, τότε τα στρώματα διαχωρίζονται και το θαλάσσιο χιόνι εγκλωβίζεται στην επιφάνεια.

 

Υπάρχουν επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα;

Μια έξαρση ευτροφισμού μπορεί να είναι ήπια, όπως συνήθως συμβαίνει στο Αιγαίο, χωρίς σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Όταν είναι έντονη (ακραία), όπως συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες στη θάλασσα του Μαρμαρά, η οργανική ύλη που συσσωρεύεται, αποτελούμενη από ζωντανούς και νεκρούς μικροοργανισμούς και από τις απεκκρίσεις τους (η αποκαλούμενη βλέννα ή γλίτσα), χρειάζεται οξυγόνο για να αποσυντεθεί από άλλους μικροοργανισμούς (βακτήρια - αποικοδομητές). Όταν η ποσότητα της οργανικής ύλης είναι μεγάλη χρειάζονται μεγάλες συγκεντρώσεις οξυγόνου για την αποσύνθεσή της, οπότε το οικοσύστημα έχει τελικά έλλειψη οξυγόνου (ανοξικές συνθήκες ή συνθήκες ανοξίας) που μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις οργανισμικές βιοκοινότητες.

 

Μπορεί να μεταφερθεί η βλέννα του πλαγκτού από τη Θάλασσα του Μαρμαρά στο Αιγαίο;

Τα επιφανειακά νερά της μαύρης θάλασσας και της θάλασσας του Μαρμαρά καταλήγουν στο Αιγαίο, μεταφέροντας τις ιδιότητές, τις ουσίες και οργανισμούς που περιέχουν. Έτσι, νομοτελειακά είναι δεδομένο ότι ποσότητες της πλαγκτονικής βλέννας που καταγράφονται στη θάλασσα του Μαρμαρά θα εμφανίζονταν αργά ή γρήγορα στο Αιγαίο. Μάλιστα, ήδη από το Φεβρουάριο του 2021 έχουν γίνει καταγραφές τέτοιων περιστατικών, με κορύφωση την περίοδο του Μαρτίου – Απριλίου. Και στις ελληνικές θάλασσες έχουμε πάντως κατά καιρούς επεισόδια ευτροφισμού που πολλές φορές δεν γίνονται ευρύτερα γνωστά.

 

Συνδέεται το ακραίο φαινόμενο ευτροφισμού της θάλασσας του Μαρμαρά με τη θέρμανση της θάλασσας λόγω της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής;

Πιθανώς ναι, γιατί η αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών στρωμάτων της θάλασσας διαταράσσει το φυσικό οικοσύστημα μέσα στο οποίο διαβιούν οι θαλάσσιοι οργανισμοί. Η αύξησης της επιφανειακής θερμοκρασίας σε συνδυασμό με συνθήκες νηνεμίας αυξάνει τη στρωμάτωση των νερών.

 

Πώς μπορούμε να παρέμβουμε για την αντιμετώπιση του φαινομένου;

Η παρέμβασή μας μπορεί να γίνει μόνο σε μικρή κλίμακα (π.χ. ενός λιμανιού). Η επιπλέουσα άμορφη μάζα μπορεί να συλλεχθεί με τεχνητά μέσα, ανακουφίζοντας το τοπικό οικοσύστημα και αποκαθιστώντας την αισθητική αξία της περιοχής, όπως ακριβώς πρόσφατα ανακοίνωσε ότι θα πράξει το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος της Τουρκίας στην περίπτωση της θάλασσας του Μαρμαρά. Σε μεγάλη χωρική κλίμακα μπορούν να γίνουν μόνο μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις, ενισχύοντας τις πολιτικές για τη μείωση των επιπτώσεων των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στο παράκτιο περιβάλλον (π.χ. μείωση χρήσης λιπασμάτων στις αγροτικές καλλιέργειες, περαιτέρω ανάπτυξη Σταθμών Βιολογικού Καθαρισμού, αποφυγή διάθεσης στο θαλάσσιο περιβάλλον αποβλήτων), προστατεύοντας και διατηρώντας τη βιοποικιλότητα (π.χ. μέσα από ανάπτυξη Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών εποπτευόμενων από Φορείς Διαχείρισης).

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet