Jenny Offill «Καιρός», μετάφραση: Κατερίνα Σχινά, εκδόσεις Στερέωμα, 2021

 

Είναι σαφές ότι ο ελληνικός εκδοτικός χώρος έχει καταφέρει τις τελευταίες δεκαετίες, και το καταφέρνει ακόμη και αυτή την περιπετειώδη δεκαετία των διαδοχικών κρίσεων, να εμπλουτίζει σταθερά το λογοτεχνικό μας σύμπαν παίρνοντας συχνά και ρίσκα, μεταφράζοντας δηλαδή και νέες, άγνωστές μας φωνές που πράγματι όμως κομίζουν νέα στοιχεία και αξίζουν και με το παραπάνω να εκδοθούν. Μια τέτοια περίπτωση είναι η μετάφραση, για πρώτη φορά (από τις εκδόσεις Στερέωμα και την Κατερίνα Σχινά), της Αμερικανίδας συγγραφέα Τζέννυ Όφιλ, μιας ολιγογράφου συγγραφέα 53 ετών που έχει δημοσιεύσει τρία μυθιστορήματα (και ορισμένα παιδικά βιβλία), μυθιστορήματα που τράβηξαν πάνω τους αμέσως τα βλέμματα της κριτικής. Το δεύτερο μυθιστόρημά της λ.χ., «Dept of Speculation», που κυκλοφόρησε το 2014 και είναι αμετάφραστο στα ελληνικά, μπήκε στη βραχεία λίστα τριών μεγάλων λογοτεχνικών βραβείων ενώ για το πιο πρόσφατο, του 2020, που μεταφράστηκε μόλις στα ελληνικά και λέγεται «Καιρός», γράφτηκαν πολύ επαινετικά σχόλια σε μεγάλες αγγλόφωνες εφημερίδες.  

Έμφαση δίνεται από πολλούς στο γεγονός ότι την ενδιαφέρει το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, όχι μόνο όμως βέβαια, αφού ο «Καιρός» είναι καταφανέστατα πολύ περισσότερα πράγματα από αυτό. Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας που πλησιάζει τη μέση ηλικία, της Λίζι, η οποία ήταν πολλά υποσχόμενη μεταπτυχιακή φοιτήτρια, τελικά όμως εργάζεται στη Βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου όπου φοίτησε. Έχειτον σύντροφό της Μπεν, ένα παιδί, τον Ιλάι, ηλικίας δημοτικού, μία μητέρα θρησκόληπτη και έναν αδελφό του οποίου η κατάθλιψη και η τάση του προς τα ναρκωτικά της στοίχισε δύο φορές μια καλύτερη επαγγελματική προοπτική, που τη θυσίασε για να τον φροντίσει. 

Η ουσία είναι όμως η γραφή: το ύφος και κυρίως η μορφή του κειμένου. Η ιστορία αποδίδεται εξελικτικά με σαφήνεια, ωστόσο αυτό γίνεται μέσα από θραύσματα, από μικρές σκηνές που διαδέχονται η μία την άλλη και χωρίζονται πολύ διακριτά μεταξύ τους. Στιγμιότυπα μιας νεοϋορκέζικης καθημερινότητας, που κινείται στο επίκεντρο των γεγονότων, των εξελίξεων της τεχνολογίας και των ιδεών αλλά και της φαντασίωσης αυτής της πραγματικότητας. Μιας πραγματικότητας όπου βασιλιάς είναι η ταχύτητα αλλά και η ανασφάλεια. Η πραγματική ανασφάλεια, όχι αυτή που διαφημίζεται για να διευκολύνει τον έλεγχο αλλά αυτή που προκύπτει από τα συνολικά δεδομένα και τους διάχυτους κινδύνους ενός ολόκληρου συστήματος. Γι’ αυτό και ανάμεσα στο αγχώδες, χαώδες περιβάλλον της αταξίας και της σύγχυσης («Οργανώσου αλλιώς πέθανες», λένε οι καθοδηγητές επιβίωσης), προσφέρονται μέχρι και ανέκδοτα, σαν  καταπραϋντικά χάπια: 

-Ποια είναι η φιλοσοφία του ύστερου καπιταλισμού; 

-Δύο πεζοπόροι βλέπουν μια πεινασμένη αρκούδα στο μονοπάτι μπροστά τους. Ο ένας βγάζει από το σακίδιό του τα ειδικά για τρέξιμο αθλητικά του παπούτσια και τα φοράει. «Δεν μπορείς να ξεπεράσεις αρκούδα στο τρέξιμο», ψιθυρίζει ο άλλος. «Μου αρκεί να ξεπεράσω εσένα», του απαντάει ο πρώτος. 

Η Λίζι, που δουλεύει και για μια μελλοντολογική ραδιοφωνική εκπομπή μιας παλιάς της καθηγήτριας και φίλης, απαντώντας στα εκατοντάδες μέιλ για λογαριασμό της, αντιλαμβάνεται τη συλλογική υστερία μιας εποχής που φοβάται τις ξαφνικές (κυρίως κλιματολογικές) καταστροφές και ψάχνει τρόπους να επιβιώσει από αυτές (καταφύγια, πλωτές πόλεις, αποίκιση του Άρη κ.λπ.). Απάντηση δεν υπάρχει, η καταστροφολογία επηρεάζει και την ίδια στην προσωπική της ζωή, όλα αυτά που ζει στο περιβάλλον της (ρυθμός ζωής, φόβοι) μεταφέρεται στον ψυχισμό της και την οικογένειά της. Και ταυτόχρονα, η εποχή Τραμπ, χωρίς αυτό το επίθετο να προφέρεται ποτέ. «Σε εποχές που επικρατεί χάος, ο κόσμος λαχταράει έναν τύραννο», είχε προβλέψει η καθηγήτρια πριν τον Τραμπ. Ο Μπεν, πάλι, προτρέπει τη Λίζι να φτιάξει τα δόντια της πριν αυτή ή ο ίδιος μείνουν χωρίς δουλειά.  

Το βιβλίο, που είναι καινοτόμο στη μορφή θέλοντας να ευθυγραμμίσει μορφή και περιεχόμενο, έχει κάτι από νεύρωση αλά Γούντι Άλλεν, εκθέτοντας κρυστάλλινα την ανασφάλεια της ρομποτικής εποχής, και μιας Αμερικής που βρίσκεται στην αιχμή της τεχνολογίας και του άγχους.

Μανώλης Πιμπλής Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet