Με δελτίο τύπου που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του υπουργείου Δικαιοσύνης τη Δευτέρα 26 Ιουλίου 2021 [Στο Υπουργικό Συμβούλιο η Αναθεώρηση διατάξεων του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας – Υπουργείο Δικαιοσύνης (ministryofjustice.gr)] επιβεβαιώθηκαν δηλώσεις, δημοσιεύματα και πληροφορίες που διοχετεύονταν ή δημοσιεύονταν επί μήνες στα μέσα μαζικής επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης για την επικείμενη αναθεώρηση διατάξεων του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Με τον τρόπο αυτόν συνεχίζεται η απαράδεκτη πρακτική δεκαετιών με τις διαδοχικές, αποσπασματικές, συγκυριακές και ασύμβατες με τη φιλοσοφία των ποινικών κωδίκων νομοθετικές παρεμβάσεις (αυτό δυστυχώς μας έχει γίνει συνήθεια, με πιο πρόσφατο παράδειγμα τον Ν 4637/2019, που ψηφίστηκε λίγους μήνες μετά την έναρξη ισχύος των νέων Κωδίκων). Η επικείμενη αναθεώρηση περιλαμβάνει ρυθμίσεις σε άκρως και αποκλειστικά κατασταλτική κατεύθυνση, που έχουν προαναγγελθεί –αν δεν έχουν υπαγορευθεί– επανειλημμένως από τα μέσα που εκφράζουν τις εκδικητικές λογικές των αγανακτισμένων "τιμωρητικών ακτιβιστών" (κατά τον εύστοχο χαρακτηρισμό του Η. Αναγνωστόπουλου [Ηλίας Γ. Αναγνωστόπουλος: Τιμωρητικός ακτιβισμός (dikastiko.gr)]), οι οποίοι ζητούν αυστηροποίηση της νομοθεσίας επικαλούμενοι –βάσει επιλεγμένων βίαιων περιστατικών με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά– την επιδείνωση του προβλήματος της εγκληματικότητας και την εκτράχυνσή της.

Οι βασικοί άξονες της αναθεώρησης είναι αποκαλυπτικοί, όπως και ο κατάλογος των επιμέρους παρεμβάσεων που ενέκρινε το υπουργικό συμβούλιο: αυστηρότερες ποινές, πρόβλεψη στερητικών της ελευθερίας ποινών (σε ορισμένες περιπτώσεις της ισόβιας κάθειρξης) ως μόνη επιλογή του δικαστή ή περιορισμοί και εξαιρέσεις στην εφαρμογή των λεγόμενων εναλλακτικών τρόπων έκτισης των στερητικών της ελευθερίας ποινών, αύξηση του χρόνου έκτισης των στερητικών της ελευθερίας ποινών στις φυλακές και εισαγωγή πρόσθετων προϋποθέσεων για τη χορήγηση υφ' όρον απόλυσης σε κρατουμένους, διεύρυνση του αξιοποίνου με εγκληματοποιήσεις και ποινικοποιήσεις, επιμήκυνση του χρόνου παραγραφής ορισμένων εγκλημάτων. Η ρητορική που πλαισιώνει νομιμοποιητικά τις επερχόμενες αλλαγές επικαλείται "νομοθετικό κενό που προκάλεσε η κατάργηση ή η υποβάθμιση μείζονος ποινικής απαξίας παραδοσιακών αδικημάτων, μετά την ισχύ των νέων Κωδίκων" (του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας του 2019) και αφορά την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών και την προστασία του κοινωνικού συνόλου από την εγκληματικότητα, την ενδυνάμωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς την πολιτεία και τη δικαιοσύνη και την ορθή εφαρμογή των δικαιικών κανόνων του ποινικού μας πολιτισμού, την προστασία ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και των θυμάτων, ενηλίκων και ανηλίκων.

Αντίθετα με πρόσφατα σχετικά δημοσιεύματα, στο δελτίου τύπου της 26ης Ιουλίου το υπουργείο Δικαιοσύνης δεν επικαλείται εισηγήσεις ή πορίσματα της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής για τη διαρκή παρακολούθηση του τρόπου εφαρμογής από τη νομολογία και του βαθμού αποδοχής από την επιστήμη των διατάξεων του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη όσα έχουν προηγηθεί, τίθεται το ερώτημα εάν οι προωθούμενες νομοθετικές μεταβολές έχουν προκύψει από τις προτάσεις της εν λόγω επιτροπής και εάν ναι, σε ποια νομολογιακά δεδομένα και επιστημονικές θέσεις τεκμηριώνονται. Σε κάθε περίπτωση, είτε δηλαδή πρόκειται για έργο της επιτροπής που αποδέχεται και προωθεί η κυβέρνηση, είτε πρόκειται για προειλημμένες αποφάσεις της κυβερνητικής αντεγκληματικής πολιτικής που προσχηματικά και σε αναζήτηση νομιμοποίησης αποδίδονται στην επιτροπή, οι ανωτέρω επιλογές δημιουργούν μια σειρά από απορίες και ερωτήματα, όπως:

-Από πού προκύπτει ότι η αυστηροποίηση της ποινικής νομοθεσίας και η διεύρυνση του ρυθμιστικού πεδίου της είναι στοιχεία "ποινικού πολιτισμού" και οδηγούν σε μείωση της εγκληματικότητας και μάλιστα χωρίς καμιά απολύτως παρέμβαση στις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις εγκληματογένεσης και χωρίς καμιά συζήτηση για τα κριτήρια και τις διαδικασίες της εγκληματοποίησης;

-Ποια στοιχεία ενισχύουν το επιχείρημα ότι ο εγκλεισμός στη φυλακή και μάλιστα ως μονόδρομος και η αύξηση του χρόνου στέρησης της ελευθερίας των κρατουμένων αποτελούν προτεραιότητες μιας αποτελεσματικής αντεγκληματικής πολιτικής και αποδείξεις ενδιαφέροντος του κράτους για την ασφάλεια της κοινωνίας, τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και τα θύματα εγκληματικών πράξεων;

-Ποια είναι η άποψη των εισηγητών της επικείμενης νομοθετικής πρωτοβουλίας για τις συστάσεις διεθνών οργανισμών που υποστηρίζουν τη χρήση των στερητικών της ελευθερίας ποινών ως έσχατη επιλογή λαμβάνοντας υπόψη τις αρνητικές επιπτώσεις του εγκλεισμού στους κρατούμενους και στην κοινωνία;

-Πώς τοποθετούνται οι εισηγητές της ίδιας νομοθετικής πρωτοβουλίας στις επικρίσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης για την ανάγκη εισαγωγής ενός συνεκτικού και μετριοπαθούς συστήματος ποινικών κυρώσεων στη χώρα μας ώστε, παρά τη συγκριτικά χαμηλή εγκληματικότητα που καταγράφεται στις στατιστικές, να μην είναι αναλογικά πρώτη σε αριθμό βαρυποινιτών και ισοβιτών κρατουμένων σε φυλακές ανθρωπαποθήκες και να μην αναγκάζεται να προσφεύγει εκτάκτως σε πυροσβεστικά μέτρα ελέγχου του πληθυσμού των φυλακών;

Το τιμωρητικά λαϊκιστικό αφήγημα της κυβέρνησης έχει προκατασκευαστεί και δεν επιτρέπει αισιοδοξία για απαντήσεις στα ανωτέρω ερωτήματα από την πλευρά της. Ίσως, όμως, τα ίδια ερωτήματα να συμβάλουν στον προβληματισμό και την επανεξέταση της θέσης εκείνων οι οποίοι προσφέρουν ερείσματα στο αφήγημα αυτό και το υποστηρίζουν χωρίς να υπηρετούν κατασταλτικές σκοπιμότητες.

Νίκος Κουλούρης Ο Νίκος Κουλούρης είναι καθηγητής στο τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet