Η στρατηγική πόλωσης και η διεκδίκηση του λεγόμενου κεντρώου χώρου είναι τα επίδικα στην πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ. Ωστόσο, στο πολιτικό τοπίο εντάσσονται και νέα στοιχεία. Η πανδημία έπαψε να είναι κυρίαρχο πρόβλημα, καταγράφεται ενίσχυση της ακροδεξιάς, στο ΚΙΝΑΛ γίνονται εσωκομματικές εκλογές και επιχειρείται αναζωπύρωση του αντιΣΥΡΙΖΑ ρεύματος. Σε αυτές τις συνθήκες, η αντιπαράθεση με όρους κλασικού δικομματισμού κάθε άλλο παρά αποδίδει. Λείπει το όραμα. Μία συζήτηση με τον δημοσκόπο και  διευθυντή ερευνών της Palmos Analysis, Πασχάλη Τεμεκενίδη.  

 

 

Πώς διαμορφώνεται το πολιτικό τοπίο στη νέα πολιτική σεζόν;

Η κυβέρνηση πέρασε από ένα σκόπελο τον περασμένο Μάρτιο, όταν καταγράφηκε για πρώτη φορά έντονη δυσαρέσκεια από τη διαχείριση της πανδημικής κρίσης. Τότε βέβαια, πέραν της έξαρσης της πανδημίας, έπαιξαν ρόλο και η υπόθεση Λιγνάδη και το γλέντι στην Ικαρία. Το άνοιγμα κοινωνίας και της οικονομίας την περίοδο Μαϊου-Ιουνίου έφερε  μία ευφορία και την αίσθηση ότι «τελειώνουμε με τον κορονοϊό», κάτι που καταγράφηκε και δημοσκοπικά, αφού ένα μεγάλο ποσοστό των ερωτηθέντων δήλωνε πλέον πως «πηγαίνουμε προς τη σωστή κατεύθυνση». Αυτή η αίσθηση κατέρρευσε, όμως, μέσα στον Αύγουστο, καθώς αφενός διαψεύστηκε ξανά η εικόνα της πετυχημένης διαχείρισης της πανδημίας, αφετέρου ο ανασχηματισμός με την υπόθεση Αποστολάκη και η ανεπαρκής αντιμετώπιση των καταστροφικών πυρκαγιών σε Αττική, Εύβοια και Ηλεία ενέτειναν τη δυσαρέσκεια από τους κυβερνητικούς χειρισμούς. Πλέον, τα «τραύματα» της κυβέρνησης φαίνεται να αποκτούν πιο μόνιμο χαρακτήρα.

 

Η φθορά που καταγράφει η κυβέρνηση είναι αναμενόμενη-«φυσιολογική»;

Στα δύο πρώτα χρόνια της θητείας της κυβέρνησης δεν υπήρχαν συνθήκες «κανονικότητας». Δεν μπορούν να συγκριθούν με τα δύο πρώτα χρόνια μίας κυβέρνησης που λειτουργεί υπό φυσιολογικές συνθήκες. Αυτό γιατί, λόγω της πανδημίας, δημιουργήθηκαν για την κυβέρνηση συνθήκες «ανοσίας» από τη συνήθη πολιτική φθορά της διακυβέρνησης. Από εδώ και πέρα, μπαίνουμε σε μία εποχή που αρχίζουν οι ψηφοφόροι να αποδίδουν στην κυβέρνηση ευθύνες για την κατάσταση που βιώνουν, ανεξάρτητα της  πανδημίας. Μάλιστα, το ποσοστό των ανθρώπων που δηλώνουν ικανοποιημένοι από το έργο της κυβέρνησης έχει πέσει στο χαμηλότερο σημείο στη διάρκεια αυτής της κυβερνητικής θητείας. Αυτό όμως, μέχρι στιγμής, δεν φαίνεται να τροφοδοτεί δημοσκοπικά τον ΣΥΡΙΖΑ. Βέβαια, συνήθως το «βήμα» της αλλαγής εκλογικής συμπεριφοράς από τους ψηφοφόρους γίνεται σε στάδια: Πρώτα «ενοχλούμαι», μετά εκφράζω τη δυσαρέσκειά μου, μετά μετακομίζω στην «γκρίζα ζώνη» των αναποφάσιστων και, αν συνεχίσει η συνθήκη δυσαρέσκειας και η εναλλακτική λύση αρχίσει να φαίνεται πιο ελκυστική, τότε κάνω τη μεταπήδηση και περνώ στο απέναντι στρατόπεδο. Αυτή τη στιγμή, είμαστε σε ένα στάδιο μερικής αποσυσπείρωσης για τη ΝΔ. Θα δούμε πώς θα εξελιχθεί.

 

Ποια είναι τα ζητήματα που απασχολούν τον κόσμο;

Η πανδημία πλέον δεν θεωρείται κυρίαρχο πρόβλημα, αλλά ένα μέρος ενός πλέγματος προβλημάτων. Αυτά είναι η ανεργία, η οικονομική ανάπτυξη, οι συνθήκες εργασίας και οι χαμηλοί μισθοί. Τα δύο τελευταία αναφέρονται πολύ έντονα τους τελευταίους έξι μήνες, αφού βγήκαμε από το λοκντάουν.

 

Η ακρίβεια θα είναι ένας νέος παράγοντας που θα επηρεάσει τις δημοσκοπήσεις;

Ο κόσμος τώρα το βιώνει, τώρα αρχίζει να συνειδητοποιεί το πρόβλημα της ακρίβειας. Τους επόμενους δύο-τρεις μήνες θα φανεί αν αυτή η δυσκολία θα χρεωθεί στην κυβέρνηση –να θυμίσω ότι το κύριο επιχείρημά της είναι ότι οφείλεται σε εξωγενείς και διεθνείς παράγοντες, που βρίσκονται έξω από τις δυνατότητες παρέμβασής της– και σε τι βαθμό θα επηρεάσει την πολιτική/εκλογική συμπεριφορά. Πάντως η «τσέπη» είναι συνήθως αποφασιστικός παράγοντας της εκλογικής συμπεριφοράς.

 

Επιλέγεται ως στρατηγική η πόλωση, με τη κυβέρνηση να θέτει το δίλλημα «ΝΔ ή χάος» και τον ΣΥΡΙΖΑ «προοδευτική κυβέρνηση ή Δεξιά». Αυτή η στρατηγική αποδίδει;

Είναι μια στρατηγική που επιλέγεται πάγια, ειδικά σε συστήματα δικομματικά και ενισχυμένης αναλογικής. Στόχος της είναι να συσπειρώσει έναν ευρύτερο πόλο και για να το κάνει αυτό αναζητά ένα κοινό σημείο, το οποίο συνήθως είναι ο «κακός εχθρός».  Στην Ελλάδα θα πάμε για πρώτη φορά με απλή αναλογική –με τον αστερίσκο του 3%– με έναν πληθυσμό που δεν έχει «μάθει» να ψηφίζει έτσι. Είναι ένα ερώτημα αν θα ανταποκριθεί σε αυτή την πρόκληση ο κόσμος ή θα λειτουργήσει πάλι το δίλημμα του «του λιγότερο κακού».

 

Από τη μία η στρατηγική αυτή συσπειρώνει τους ψηφοφόρους, από την άλλη έχω την αίσθηση ότι δεν εμπνέει όσους κινούνται στην αποχή και δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πολική. Η δεξαμενή αυτών των ψηφοφόρων δεν εγκαταλείπεται με τη στρατηγική της πόλωσης;

Η αποχή είναι πολύ μεγάλη στην Ελλάδα και τα τελευταία χρόνια έχει διογκωθεί, ιδιαίτερα στις νέες ηλικίες. Προς το παρόν, δεν έχουμε καμία ένδειξη κινητοποίησης ψηφοφόρων. Εκλογικά αυτό είναι ένα πρόβλημα κυρίως του ΣΥΡΙΖΑ και της Αριστεράς, που δημοσκοπικά έχει προβάδισμα στους νέους ανθρώπους έως 30-35 χρονών, γιατί η ΝΔ έχει μια πολύ μεγάλη εκλογική δύναμη στις ηλικίες άνω των 60-65 χρονών, οι οποίοι είναι πολύ συνεπείς απέναντι στην κάλπη. Μετά τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ αμβλύνθηκε πολύ το επιχείρημα «πρώτη φορά Αριστερά». Ο ΣΥΡΙΖΑ πλέον έχει κυβερνητικό παρελθόν και πεπραγμένα και επομένως δεν μπορεί να σηκώνει εύκολα το λάβαρο της «αθωότητας», γιατί μπορεί σχετικά εύκολα να αποδομηθεί. Έχει χαθεί το πάθος και η ορμή του πρωτάρη για τον ψηφοφόρο του ΣΥΡΙΖΑ και είναι δύσκολο να ξαναδημιουργηθεί. Θα πρέπει ο ΣΥΡΙΖΑ να βρει ένα άλλο αφήγημα, το οποίο να είναι πειστικό. Δεν είμαι σίγουρος ότι η πόλωση εξυπηρετεί αυτό τον σκοπό. Το αντίθετο.

 

Ιδιαίτερα οι νέοι άνθρωποι που έχουν δείξει ότι τους απασχολεί το περιβάλλον, η δικαιωματική ατζέντα, η ισότητα, η δικαιοσύνη, η σεξουαλική απελευθέρωση κ.λπ., μπορούν να εμπνευστούν και να ενδιαφερθούν πολιτικά, με τον τρόπο που γίνεται η πολιτική αντιπαράθεση και την επιμονή στην οικονομική ατζέντα;

Οι νέοι άνθρωποι είναι άνθρωποι του διαδικτύου. Έχουν μία πολύ πιο παγκοσμιοποιημένη λογική και είναι πολύ ευαίσθητοι στα θέματα της κλιματικής αλλαγής, στα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, αλλά στο τέλος της ημέρας το κυρίαρχο στοιχείο, με το οποίο εκφράζονται στην κάλπη, είναι το δικό τους βιοτικό επίπεδο, το ποιος μπορεί να τους εξασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον. Επομένως, το αφήγημα μιας εναλλακτικής, προοδευτικής λύσης θα πρέπει σε μεγάλο βαθμό να περιλαμβάνει και αυτά τα στοιχεία, αλλά πρώτα και κύρια θα πρέπει να απαντά στο πώς η νέα γενιά θα αντιμετωπίσει ερνητικοτα βασικά της οικονομικά προβλήματα.

 

Οι προγραμματικές θέσεις που παρουσίασε ο ΣΥΡΙΖΑ στην πανδημία γιατί δεν εκλήφθηκαν ως εναλλακτική πρόταση;

Η έλλειψη οράματος, σοβαρής εναλλακτικής πρότασης που να πείθει δεν μπορεί να κινητοποιήσει. Ένα από τα θέματα που έχει να αντιμετωπίσει ο ΣΥΡΙΖΑ μέχρι τώρα – αυτό θα αρχίσει να αμβλύνεται αν και όσο εντείνεται η δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση – είναι η «ανοσία» στη φθορά που η πανδημία «πρόσφερε» στην κυβέρνηση, καθώς δεν βοηθούσε να ακουστεί το πρόγραμμά του. Ουσιαστικά ο κόσμος δεν αναζητούσε, μέχρι τώρα, καμία εναλλακτική. Για αυτό και δεν άκουσε τις προγραμματικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, που παρουσίασε τους προηγούμενους μήνες. Αντίθετα, όπως διαπιστώσαμε και δημοσκοπικά, ο κόσμος, σε μεγάλο βαθμό, συμφωνούσε με τις προτάσεις όσο δεν γνώριζε τον φορέα τους, όταν ρωτούσαμε προσθέτοντας πως πρόκειται για πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ έδειχνε αδιαφορία ως και αποστροφή. Μη ξεχνάμε όμως ότι για να εμπνεύσει ένα κόμμα δεν αρκεί μόνο το πρόγραμμα, οι θέσεις, χρειάζεται και τα κατάλληλα πρόσωπα αλλά και μια βαθύτερη σχέση κόμματος και κοινωνίας.

 

Το αντιΣΥΡΙΖΑ ρεύμα εντοπίστηκε το καλοκαίρι πως άρχισε να κάμπτεται. Η ΝΔ φαίνεται πως επενδύει ξανά στην αναζωπύρωσή του. Πρόκειται για ξαναζεσταμένο φαγητό ή μπορεί και πάλι να αποδώσει αυτή η τακτική;

Η εκτίμησή μου είναι ότι μπορεί να κάνει και ζημιά μια τέτοια επιλογή. Όταν έχουν περάσει δύο και παραπάνω χρόνια διακυβέρνησης, το να δείχνεις συνεχώς το παρελθόν της προηγούμενης κυβέρνησης, αρχίζει και επιδρά αρνητικά στον ψηφοφόρο. Είναι μία αμυντική τακτική. Όσο λάθος είναι για τον ΣΥΡΙΖΑ να επιλέγει την πόλωση και την παλαιοκομματική τακτική του «σκληρού ροκ», άλλο τόσο λάθος είναι για τη ΝΔ να προσπαθεί να αναβιώσει το αντιΣΥΡΙΖΑ ρεύμα μετά από μια διετία στην Κυβέρνηση.

 

Η ακροδεξιά εμφανίζεται ενισχυμένη. Η ατζέντα της ΝΔ για το μεταναστευτικό, το μακεδονικό, τα ελληνοτουρκικά, κ.λπ., τη βοηθάει να ελέγξει τις διαρροές; Και ύστερα η υπουργοποίηση τριών ακροδεξιών βουλευτών της και η κάλυψη του Κ. Μπογδάνου προκαλούν εσωκομματικές αντιδράσεις. Μπορεί να τις αντέξει;

Είναι προφανές ότι φοβάται την εκλογική ενίσχυση της ακροδεξιάς και προσπαθεί να στήσει αναχώματα στα δεξιά της. Σε αυτή τη λογική ενδεχομένως εντάσσονται η υπουργοποίηση του κ. Πλεύρη, η ήπια αντιμετώπιση του θέματος που δημιουργήθηκε με τον κ. Μπογδάνο. Από εκεί και πέρα, ο πρωθυπουργός έχω την αίσθηση ότι έχει επιλέξει συνειδητά μια στρατηγική κυριαρχίας στον κεντρώο χώρο ακόμα και με μικρές απώλειες στα δεξιά της ΝΔ. Ξέρουμε από τις μετρήσεις πως το 30% περίπου του εκλογικού σώματος αυτοτοποθετείται στο Κέντρο. Επομένως, ο κεντρώος χώρος είναι αυτός που πάντα κρίνει την εκλογική μάχη, καθώς είναι αφενός ευάριθμος, αφετέρου διεκδικήσιμος από τον αντίπαλο πόλο. Όσο αυτές οι απώλειες της ΝΔ προς τα δεξιά της διαχέονται σε μικρά κόμματα, που όμως δεν φαίνεται – ακόμα – να μπορούν να περάσουν το 3%, τα κέρδη της ΝΔ στο κέντρο είναι σαφώς μεγαλύτερα και εκλογικά πολύ πιο ωφέλιμα.

 

Οι εσωκομματικές εκλογές στο ΚΙΝΑΛ μπορεί να επηρεάσουν το πολιτικό τοπίο;

Θεωρώ ότι το αποτέλεσμα των εσωκομματικών εκλογών στο ΚΙΝΑΛ θα είναι πολύ σημαντικό για την επόμενη μέρα όχι μόνο στο ίδιο το κόμμα αυτό αλλά ευρύτερα για τους συσχετισμούς της επόμενης ημέρας στον χώρο της Κεντροαριστεράς και του Κέντρου – και άρα για τα κόμματα που αντλούν δυνάμεις από τους χώρους αυτούς. Αν η ηγεσία που θα προκύψει καταφέρει να μην παραπέμπει στο παλιό κυβερνητικό παρελθόν του ΠΑΣΟΚ (αυτό δηλαδή που οδήγησε στη συρρίκνωσή του στα σημερινά επίπεδα εκλογικής επιρροής) μπορεί να δούμε και ένα νέο εκλογικό τοπίο στο χώρο από το κέντρο και προς τα αριστερά.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet