H.P. Lovecraft «Ό,τι ψιθυρίζει στο σκοτάδι. Ο απαίσιος γέρος», μετάφραση: Μαρία Έξαρχου, εκδόσεις: Οξύ - Brainfood, 2021

 

Οι καταβολές του «φανταστικού» πρέπει να αναζητηθούν στην προϊστορία του ανθρώπου και συνδέονται με το στοιχείο του τερατώδους που χαρακτήριζε το περιβάλλον του – γιγάντια ζώα, οικολογικές ανακατατάξεις, ανεξήγητα ουράνια φαινόμενα. Μέσα σε αυτό το ακατανόητο περιβάλλον, ο άνθρωπος αδυνατώντας να δώσει λογικές εξηγήσεις σε φαινόμενα που τον ξεπερνούσαν, επιστράτευε τη φαντασία του για να δώσει ένα σχήμα και κάποιο νόημα στην αλλόκοτη καθημερινότητά του.

Η «λογοτεχνία του φανταστικού» με τη δική της μορφή και τα δικά της σύμβολα χαρακτηρίζεται από τη σύγκρουση του οικείου με το ανοίκειο, του αναμενόμενου με το απρόσμενο, του φυσιολογικού με το αφύσικο, του λογικού –εν τέλει– με το ανορθόδοξο και το παράξενο. Και αυτή η συγκρουσιακή τάση σχετίζεται –με τη σειρά της– με μία αρχέγονη ανάγκη επαναδημιουργίας του κόσμου – πάντα με τις ελευθερίες και τις δυνατότητες που παρέχει η φαντασία.

 

Μια ξεχωριστή ευφυΐα

 

Ο Λάβκραφτ, ο οποίος είχε σιχαθεί τη ζωή του όταν ύστερα από έναν νευρικό κλονισμό αναγκάστηκε να κλειστεί για μία ολόκληρη δεκαετία στο σπίτι του, άρχισε, με την πάροδο του χρόνου, να επινοεί έναν δικό του τρομακτικό, φρικώδη κόσμο. Και αυτό το έκανε ακολουθώντας μία ιδιαζόντως σκοτεινή στρατηγική που υποδήλωνε μια ασυνήθιστη και νοσηρή διάνοια, της οποίας η φαντασία ήταν εξαιρετικά επινοητική.

O Xάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ γεννήθηκε στις 20 Αυγούστου του 1890 στην Αμερική, στο Πρόβιντενς του Pόουντ Aϊλαντ και από πολύ νωρίς έδειξε σημάδια μιας ξεχωριστής ευφυΐας ήταν, θα έλεγε κανείς, ένα παιδί θαύμα: Μπορούσε να απαγγέλλει ποίηση σε ηλικία μόλις δύο ετών, ενώ στα έξι του συνέθετε εκτενή ποιήματα. O παππούς του τον ενθάρρυνε να διαβάζει κλασική λογοτεχνία αλλά, πάνω απ' όλα, του προκάλεσε ένα πρώιμο ενδιαφέρον για το παράξενο, λέγοντάς του ιστορίες γοτθικού τρόμου.

Κάπως έτσι, ο Λάβκραφτ ξεκίνησε να γράφει φανταστική λογοτεχνία, αλλά σύντομα την παραμέρισε για χάρη της ποίησης και των δοκιμίων.Τελικά, όμως, επέστρεψε στον φυσικό του χώρο καταφέρνοντας κάτι μοναδικό: Να αποτυπώνει τον υπαρξιακό τρόμο μέσα από μια ιδιότυπη και αστείρευτη ευρηματικότητα.

 

Επιρροές και έμπνευση

 

Άλλωστε, η έμπνευση του μεγαλύτερου μέρους του έργου του προερχόταν από τους εφιάλτες του, ενώ οι εγγενείς προσανατολισμοί του τον οδήγησαν στο να αναπτύξει βαθιά εκτίμηση για τα έργα του Έντγκαρ Άλαν Πόε, τα οποία επηρέασαν εμφανώς τις πρώτες του ιστορίες με θέμα το μακάβριο.

Ήταν, ωστόσο, η εξοικείωσή του με το έργο του Άρθουρ Mάχεν –του οποίου τα άριστα δομημένα διηγήματα σχετίζονταν με την επιβίωση του αρχέγονου Κακού– που θα τον προσανατόλιζε προς αντιλήψεις περισσότερο μυστικιστικές: Είχε αρχίσει να πιστεύει ότι πίσω από την επιφανειακή τάξη της πραγματικότητας, κρύβονταν περίπλοκα μυστικά.

Παρ’ όλα αυτά, ο Λάβκραφτ κατάφερε να βρει το δικό του συγγραφικό ιδίωμα με συστατικά την αποστροφή της ανθρωπότητας, τη βαθιά περιφρόνηση και το μίσος που έτρεφε γι' αυτήν, αλλά και μια πινακοθήκη από απειλητικά όντα –η ύπαρξη των οποίων υπονοείται σε πανάρχαιους μύθους και θρύλους– που επιζητούν να εισβάλουν και να κυριαρχήσουν μέσα από μια τρομακτική αίσθηση αληθοφάνειας.

 

Το αδυσώπητο χάσμα μεταξύ γραφής και ζωής

 

Στα «Βουνά της τρέλας» (1936), για παράδειγμα, αναδεικνύει με συναρπαστικό τρόπο το κλίμα του παράδοξου, του τρόμου και του μακάβριου, με το σκηνικό των ιστοριών του να εκτείνεται από τις παγωμένες ερήμους της Aνταρκτικής μέχρι μια σκοτεινή σοφίτα σε μια αφιλόξενη πόλη. Απ’ την άλλη, το «Κάλεσμα από το Υπερπέραν» (1935), περιγράφει με ανατριχιαστική ζωντάνια τη μεταφορά ενός ανθρώπου σε έναν άλλο χωρόχρονο και την παρεπόμενη φοβερή μεταμόρφωσή του.

Και, βέβαια, ξεχωρίζει «H περίπτωση του Tσαρλς Nτέξτερ Γουόρντ» (1941) –το μοναδικό μυθιστόρημα του X. Φ. Λάβκραφτ– ένα έργο ωριμότητας που μας αποκαλύπτει όλη τη συγγραφική δεινότητα του δημιουργού του: Το αίνιγμα και η βεβαιότητα, ο τρόμος και η φρίκη εναλλάσσονται σε αυτό το οριακό έργο, που ξεπερνά ακόμη και τη συνήθη αληθοφάνεια και αποκτά υφή αυθεντικού γεγονότος.

Από ένα ιδιωτικό ψυχιατρείο εξαφανίστηκε ένα εντελώς ιδιόμορφο άτομο. Το όνομά του ήταν Tσαρλς Nτέξτερ Γουόρντ και για τον εγκλεισμό του είχε φροντίσει –με πολλή απροθυμία– ο περίλυπος πατέρας του, που είχε παρακολουθήσει τη διανοητική διαταραχή του γιου του να εξελίσσεται και να μεταμορφώνεται από απλή εκκεντρικότητα σε σκοτεινή μανία με φονικές τάσεις. Το μυθιστόρημα αυτό εμπεριέχει όλες τις μονομανίες του Λάβκραφτ, όλους εκείνους τους εφιάλτες που τον κατέτρεχαν μες στη μισανθρωπία και τον απομονωτισμό του, το αδυσώπητο χάσμα ανάμεσα στον εαυτό του και τον κόσμο, τη γραφή και τη ζωή.

 

Παράξενα οραματική και αινιγματική αφήγηση

 

Όσο για το «Ό,τι ψιθυρίζει στο σκοτάδι. Ο απαίσιος γέρος» είναι δύο αριστοτεχνικά διηγήματα του Λάβκραφτ από τις εκδόσεις Οξύ που συνεχίζουν τον φόρο τιμής στον θεμελιωτή της λογοτεχνίας τρόμου με την έκδοση του πέμπτου τόμου των απάντων του. Στο «Ό,τι ψιθυρίζει στο σκοτάδι» ο Λάβκραφτ κάνει μια ελαφριά στροφή προς την επιστημονική φαντασία, πιστός φυσικά στον τρόμο και στον «κόσμο» που είχε δημιουργήσει με τη Μυθολογία Κθούλου. Πρόκειται για μια ιστορία που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1931, η οποία συνδυάζει τον τρόμο και τη φαντασία. «Ο Απαίσιος Γέρος» γράφτηκε το 1920 και δημοσιεύτηκε μία χρονιά αργότερα. Τρεις ληστές θα επιχειρήσουν να ληστέψουν τον Απαίσιο Γέρο και το σπίτι του. Θα τα καταφέρουν;

«Ζούμε σε ένα νησί άγνοιας, που βρίσκεται στη μέση μαύρων ωκεανών. Κάποια μέρα θα μας αποκαλυφτεί μια τόσο τρομακτική πραγματικότητα που ή θα τρελαθούμε αντικρίζοντάς την ή θα επιστρέψουμε στην ασφάλεια ενός νέου Μεσαίωνα» είχε πει κάποτε ο Λάβκραφτ. Αυτήν την άλλη τρομακτική πραγματικότητα μοιάζει να επισκέφτηκε ο ίδιος για ακόμη μία φορά, να την συνέλαβε και να την κατέγραψε μέσα από μία παράξενα οραματική, αλλά και γοητευτικά αινιγματική αφήγηση. Και εμείς –με τη σειρά μας– καλούμαστε όχι μόνο να την θαυμάσουμε, αλλά και να την αποκρυπτογραφήσουμε...

Γιώργος Βαϊλάκης Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet