Μπενίτο Πέρεθ Γαλδός «Ευφάνταστα ή και Φανταστικά [Μια συλλογή αφηγημάτων]», μετάφραση - εισαγωγή: Μαρία Αθανασιάδου, Μαρία Μαλακάτα, Μαρία Μαυρογεώργη, Νίκος Πρατσίνης, Άντα Προβατάκη, Σοφία Φερτάκη, εκδόσεις Βιβλιοπέλαγος, 2021

 

Ο σπουδαίος Ισπανός λογοτέχνης και θεατρικός συγγραφέας, Μπενίτο Πέρεθ Γαλδός, γεννήθηκε στο Λας Πάλμας το 1843 και τελεύτησε πριν 101 χρόνια στην Μαδρίτη. Για πολλούς εφάμιλλος, ίσως, του Θερβάντες και εξ ίσου, θα λέγαμε, πολυδιαβασμένος, δεν έτυχε ευρύτερης αναγνώρισης ένεκα του φρανκικού καθεστώτος που δεν ευνοούσε τέτοιες αιρετικές φωνές. Πρεσβευτής του ρεαλιστικού μυθιστορήματος στο μεταίχμιο του 19ου και 20ού αιώνα, έγραψε τόμους φανταστικών ιστοριών και άρθρων παράλληλα με 31 μυθιστορήματα, 23 θεατρικά έργα και 46 Εθνικά Επεισόδια (μυθιστορήματα που ασχολούνται με την Ισπανική Ιστορία μεταξύ 1805 και 1880). Αυτοδίδακτος, μποέμ, λάτρης του γυναικείου φύλου –γνωστός απ’ τη σκανδαλώδη για τα χρηστά ήθη, προσωπική του ζωή– αλλά στενά δεμένος, ερωτικά και πνευματικά με την πρώτη Ισπανίδα πανεπιστημιακή, Αιμίλια Πάρδο Μπαθάν, με την οποία απέκτησαν και ένα παιδί.

Οι χαρακτήρες του, αμφίσημοι, σαρκαστικοί, ζώντες ενίοτε σε φανταστικές καταστάσεις, έγιναν συχνά κινηματογραφικοί ήρωες. Σε μυθιστορήματα του βασίζονται τα εμβληματικά φιλμ του Λουίς Μπουνιουέλ «Τριστάνα», «Βιριδιάνα» και «Ναζαρέν». Λόγω της δημοφιλίας του στον ισπανόφωνο κόσμο τον σκιτσάρισαν ως πρωταγωνιστή graphic novel. Επηρεασμένος, από τον Μπαλζάκ, τον Πόου και τον Ντίκενς, ο Γαλδός γράφει αλληγορικά για να αποδομήσει το στάτους μιας αυτοκρατορίας, της ισπανικής, που καταρρέει. Είναι η εποχή κατά την οποία το άλλοτε, κραταιό imperium της ιβηρικής χερσονήσου χάνει μία-μία τις αποικίες του, κύρια πηγή πλούτου, κατ’ αναλογία πάντοτε, για την ισπανική κοινωνία. Η δυσαρέσκεια προς την απόλυτη μοναρχία γιγαντώνεται αλλά καθώς οι ηγέτες της αστικής, κοινοβουλευτικής, δημοκρατίας που εγκαθίσταται τότε, αποδείχνονται ολίγιστοι, η βασιλεία επιστρέφει. Δημιουργούνται κοινωνικές αναταράξεις, αναφύονται πρώιμα σοσιαλιστικά και αναρχικά κινήματα. Σε αυτά συμμετέχουν οι υποτελείς τάξεις, χωρικοί και εργάτες. Μακριά από την προσμονή του παραδείσου της πλούσιας καθολικής εκκλησίας ενστερνίζονται σιγά-σιγά τα προτάγματα του Διαφωτισμού για να δουν άσπρη μέρα. Όπως σημειώνεται στην κατατοπιστική εισαγωγή, ο Γαλδός καυτηριάζει σαρκαστικά, «την γραφειοκρατική ζωή της ισπανικής πρωτεύουσας και την διαφθορά, την αυθαιρεσία και την ιδιοτέλεια που κυριαρχούσαν στην κοινωνία της τον δέκατο ένατο αιώνα».

Η μικρή αυτή συλλογή περιέχει πέντε χαρακτηριστικά «ευφάνταστα ή και φανταστικά» αφηγήματα του Γαλδός γραμμένα στα τέλη του 19ου αιώνα. Υφολογικά αποτελούν, τρόπον τινά, τους προπομπούς του σουρεαλισμού και του παράλογου. Σε ένα από τα κείμενα ο ήρωας ξυπνά και αναζητεί την κομμένη κεφαλή του – στο άλλο οι λέξεις του Ακαδημαϊκού Λεξικού επαναστατούν όταν καταλαβαίνουν πως παραποιείται το νόημά τους. Παραπέρα, εκείνο που αναφέρεται στον θρυλικό «γυναικοκατακτητή» Δον Ζουάν καθώς αποτυγχάνει παταγωδώς να προσθέσει τη νούμερο 1003 ερωμένη στον κατάλογό του, ενώ στη «Σπαζοκεφαλιά» το βρέφος Ιησούς μοιράζει τις πετσοκομμένες φιγούρες-παιγνίδια του στο πλήθος των παιδιών που το ακολουθεί. Σε ένα παιδάριο απ’ τη Δύση, «του έτυχαν μερικοί μικροί παπάδες χοντροκέφαλοι και ουκ ολίγοι πολέμαρχοι εντελώς ανεγκέφαλοι».

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet