Σέργουντ Άντερσον «Ουάινσμπεργκ, Οχάιο», μετάφραση: Ανδρέας Αποστολίδης, εκδόσεις Μέδουσα, 1991

 

Το 1919, το «Ουάινσμπεργκ, Οχάιο» του Σέργουντ Άντερσον άλλαξε το τοπίο της αμερικανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα εδραιώνοντας και την αφηγηματική κατηγορία «The short story cycle», δηλαδή τη συλλογή αλληλοσυνδεόμενων διηγημάτων. 

Ο Άντερσον επέλεξε να μιλήσει για ένα μικρό τόπο, το Ουάινσμπεργκ και τους κατοίκους του αλλά πειραματίστηκε περισσότερο με τη φόρμα έχοντας συναίσθηση ότι ξανοίγεται σε πιο δημιουργικό έδαφος. Δεν τον ενδιέφερε η πλοκή ούτε οι ιστορίες με ηθικοπλαστικό ή διασκεδαστικό στόχο. Ενδιαφερόταν για τον ρυθμό, την εσωτερική δράση. Μπορεί οι μεσοδυτικοί χαρακτήρες του να προσδίδουν μια τοπικότητα στις ιστορίες του, όμως οι καταστάσεις και οι αντιδράσεις τους ξεπερνάνε το τοπικό και τους καθιστούν πραγματικούς, παγκόσμιους και λιγότερο μυθοπλαστικούς.

Το σκηνικό στο «Ουάινσμπεργκ, Οχάιο» είναι η μικρή πόλη, τα χωράφια, οι λόφοι, οι εξοχές. Ο κύκλος της παραγωγής στα χωράφια ταυτίζεται με τον κύκλο της ζωής των ανθρώπων. Η απειλή προέρχεται από τις αλλαγές στις πόλεις, τη βιομηχανοποίηση που είχε ξεκινήσει με ταχύτατους ρυθμούς. Οι περισσότεροι χαρακτήρες, στις είκοσι πέντε ιστορίες, αισθάνονται τόσο πολύ εγκλωβισμένοι και αποξενωμένοι που ο Άντερσον τους αποκάλεσε «grotesques». Πολλές ιστορίες διαδραματίζονται τη νύχτα ή τα σκοτεινά απογεύματα, σε κλειστούς χώρους, σε μοναχικά δωμάτια. Κοινό στοιχείο στα περισσότερα διηγήματα είναι η ερωτική αναζήτηση και ταυτότητα, η καταπιεσμένη επιθυμία, ο κοινωνικός αποκλεισμός.

Στο επίκεντρο του βιβλίου βρίσκεται ο νεαρός δημοσιογράφος Τζορτζ Ουίλαρντ. Ο Τζορτζ λαχταράει να μάθει τις ιστορίες των συμπολιτών του, να «μάθει ... τι σκέφτονται οι άνθρωποι, όχι μόνο τι λένε». Είναι ο εξομολόγος και γραφιάς της ζωής των άλλων. Κατά ένα τρόπο το βιβλίο θα μπορούσε και να θεωρηθεί ένα αποσπασματικό μυθιστόρημα μαθητείας καθώς εστιάζει στην ψυχολογική και ηθική εξέλιξη του βασικού ήρωα. Από ιστορία σε ιστορία ο Ουίλαρντ μεγαλώνει, κατανοώντας περισσότερο τον εαυτό του και τους άλλους. Περισσότερο από οτιδήποτε, όμως, ο Τζορτζ θέλει να φύγει από την πόλη του. Υπάρχουν ξεχωριστές ιστορίες για την μητέρα του Ουίλαρντ, την Ελίζαμπεθ, στο «Μητέρα»· για την πρώτη ερωτική εμπειρία του στο «Κανείς δεν ξέρει»· την ταπείνωση από έναν ανταγωνιστή στο «Συνειδητοποίηση»· για τη σχέση του με τη δασκάλα του Κέιτ Σουίφτ στο «Δασκάλα». Η Κέιτ είχε εντοπίσει το συγγραφικό του ταλέντο και τον ενθάρρυνε να γράψει. Τον είχε βρει μια μέρα στο γραφείο του στην εφημερίδα και του είπε: «Αν θες να γίνεις συγγραφέας, θα πρέπει να σταματήσεις να παίζεις με τις λέξεις. Τώρα είναι η περίοδος να ζήσεις... δεν πρέπει να γίνεις απλώς ένας μεταπράτης λέξεων. Αυτό που πρέπει να μάθεις είναι τι σκέφτονται οι άνθρωποι, όχι τι λένε». Στην τελευταία ιστορία, «Αναχώρηση», ο Τζορτζ φεύγει από το Ουάινσμπεργκ, κλείνοντας έναν κύκλο στον μικρό τόπο (μαζί και τον κύκλο των ιστοριών), ανοίγοντας όμως έναν καινούργιο.

Το «Ουάινσμπεργκ, Οχάιο» είναι ένα βιβλίο για τις καταπιεσμένες ζωές και για το ανθρώπινο «γκροτέσκο». Μαρτυρεί μια πλευρά της ζωής που υπάρχει αναμφισβήτητα και την καταγράφει με συμπάθεια και ανθρωπιά. Οι άνθρωποι συνάπτουν σχέσεις, κρύβουν ιστορίες με κλοπές και δολοφονίες, σκέφτονται να σκοτώσουν τους συζύγους τους, θάβουν τις αποταμιεύσεις τους, ώστε ούτε καν οι σύζυγοί τους να το αντιληφθούν, είναι ανήμποροι να ξεφύγουν από το παρελθόν τους και την επαρχιακή τους ζωή. Πολλοί χαρακτήρες του βιβλίου πέφτουν θύματα κακοποίησης από το άμεσο περιβάλλον ή παγιδεύονται στις προσωπικές τους ιδεοληψίες. Ο Άντερσον διεισδύει στα πιο βαθιά σκοτάδια της ψυχής τους, φέρνει στο φως ανομολόγητα πάθη, πρωτόγνωρα συναισθήματα, τους οδηγεί στην αυτογνωσία.

 

Ήταν όλοι τους παιδιά του

 

Ο Σέργουντ Άντερσον, γιος του Ίργουιν και της ΄Εμμα Άντερσον, γεννήθηκε στο Κάμντεν το 1876. Στα δεκατέσσερα παράτησε το σχολείο και άσκησε πολλά ευκαιριακά επαγγέλματα. Μετακόμισε στο Σικάγο όπου δούλεψε στη διαφήμιση. Πάνω σε μια ψυχοσωματική κρίση παράτησε τη δουλειά του και νοσηλεύτηκε. Για χρόνια έγραφε ιστορίες στον ελεύθερο χρόνο του και έκανε παρέα με συγγραφείς και καλλιτέχνες του καλλιτεχνικού και λογοτεχνικού κινήματος «Chicago literary renaissance».

Τα τρία πρώτα βιβλία του απέδειξαν το ταλέντο του, κάποια κρίθηκαν θετικά, όμως το «Ουάϊνσμπεργκ, Οχάιο» ήταν εκείνο που έκανε την μεγαλύτερη αίσθηση. Πέθανε το 1940 στην Διώρυγα του Παναμά από περιτονίτιδα επιστρέφοντας με την τέταρτη σύζυγό του από ένα ταξίδι στη Νότια Αμερική.

Ο Άντερσον υπήρξε μέντορας του Φώκνερ. Όταν ζούσαν στη Νέα Ορλεάνη, στα μέσα της δεκαετίας το ’20, έπεισε τον εκδότη του να βγάλει το πρώτο βιβλίο του συγγραφέα και μάλιστα του είχε προτείνει να γράψει με φόντο τον Μισισίπι. Με τη σειρά του ο Φώκνερ του αφιέρωσε το πρώτο του μυθιστόρημα το «Σαρτόρις». Η συλλογή διηγημάτων «Κατέβα, Μωυσή» παραπέμπει στο «Ουάινσμπεργκ, Οχάιο», ενώ σε πολλές ιστορίες του αναγνωρίζουμε τους Andersonian «grotesques», που αργότερα θα μεταπηδήσουν σε αφηγήσεις και άλλων συγγραφέων του Νότου. Ο Σκοτ Φιτζέραλντ αποκάλεσε τον Άντερσον «έναν από τους πιο καλούς συγγραφείς στην αγγλική γλώσσα σήμερα». Ο Τζον Στάινμπεκ έλεγε «ο Σέργουντ Άντερσον δημιούργησε το σύγχρονο μυθιστόρημα».

Ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ όφειλε πολλά στον Άντερσον. Ο Άντερσον τον ενθάρρυνε να γράψει, βλέπουμε την επιρροή του στο βιβλίο του Χέμινγουέι «Στην εποχή μας». Τελικά ο αχάριστος Χέμινγουεϊ τον παρώδησε στο μυθιστόρημα «Οι χείμαρροι της άνοιξης» και χάλασε η φιλία τους. Και ο Φώκνερ σάρκασε το ύφος και τη γλώσσα του Άντερσον όμως αργότερα συμφιλιώθηκε μαζί του δηλώνοντας ότι ο ίδιος και η γενιά του ήταν όλοι τους παιδιά του. Πάντως ο Χέμινγουεϊ δεν ζήτησε ποτέ συγγνώμη.

Ο Άντερσον δεν κινηματογραφήθηκε ούτε ηχογραφήθηκε ποτέ η φωνή του. Το 1939 σε ένα γράμμα του ομολογούσε πόσο πιο ευτυχισμένος θα αισθανόταν αν στο υπόλοιπο της ζωής του περνούσε απαρατήρητος ειδικά από εκείνους που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη. Σήμερα το έργο του μελετάται πολύ ενώ οι νεότεροι συγγραφείς το θεωρούν χρυσωρυχείο. Έναν αιώνα μετά, το «Ουάινσμπεργκ, Οχάιο» παραμένει το πιο πολυδιαβασμένο βιβλίο στα σεμινάρια αμερικανικής λογοτεχνίας με δεύτερο τον Υπέροχο Γκάτσμπι. Όσο ζούσε, οι πιο ενθουσιώδεις αναγνώστες του ήταν τα λογοτεχνικά ινδάλματα της επόμενης γενιάς. Σε πρόσφατο άρθρο του ο Ρέιμοντ Κάρβερ έγραψε: «Ήταν ένα θαρραλέος άντρας και ένας καλός συγγραφέας και τα καλύτερα έργα του παραμένουν καλά».

Στα ελληνικά κυκλοφορεί επίσης η εξαιρετική συλλογή διηγημάτων «Θάνατος στο δάσος» (2019, εκδόσεις Έρμα) σε μετάφραση και επίμετρο του Σπύρου Γιανναρά. Το ομώνυμο διήγημα της συλλογής θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα διηγήματα που γράφτηκαν ποτέ στην αγγλική και παγκόσμια λογοτεχνία.

Θεόδωρος Γρηγοριάδης Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης είναι συγγραφέας Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet