Από τη στιγμή που ανακοινώθηκαν τα πρώτα αποτελέσματα του δεύτερου γύρου των δημοτικών εκλογών στη Βόρεια Μακεδονία, οι πάντες έστρεψαν το βλέμμα και το ενδιαφέρον τους στον Ζόραν Ζάεφ. Ο πρωθυπουργός της χώρας, μετά την ήττα του κόμματός του στον πρώτο γύρο, το είχε δηλώσει ορθά-κοφτά. «Αν την προσεχή Κυριακή χάσουμε τις μεγάλες πόλεις και κυρίως τα Σκόπια, παραιτούμαι». Έγινε ακριβώς αυτό: έχασε όλες τις μεγάλες πόλεις συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας και παραιτήθηκε. Τόσο από τη θέση του πρωθυπουργού, όσο και από αυτή του προέδρου του κυβερνώντος Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος.

Η αλήθεια είναι ότι το SDSM υπέστη ένα άνευ προηγούμενο Βατερλώ. Η προπαγάνδα του εθνικιστικού VMRO δούλεψε πολύ καλά αυτή τη φορά, αλλά αυτή είναι μόνο η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη έχει να κάνει με τη μεγάλη απογοήτευση σημαντικής μερίδας κόσμου, η οποία είδε ότι μετά τον συμβιβασμό της Συμφωνίας των Πρεσπών, η πόρτα που άνοιξε ήταν μόνο αυτή του ΝΑΤΟ. Αντίθετα, η πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο άνοιγμα της οποίας είχαν επενδύσει πολλά οι γείτονες, παραμένει, μέχρι τώρα τουλάχιστον, ερμητικά κλειστή. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η μικρή και εν πολλοίς διαιρεμένη χώρα δεν έχει πολλές πιθανότητες ανάπτυξης στο άμεσο μέλλον.

Κάπως έτσι, το αποτέλεσμα που διαμορφώθηκε κάλλιστα μπορεί να χαρακτηριστεί σοκαριστικό. Το VMRΟ πήρε 42 δήμους και το SDSM μόλις 16. Η ήττα του ήταν εκκωφαντική κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα (Σκόπια, Μπίτολα, Γευγελή και αλλού). Ακόμα και ο πιστός αλβανός συνοδοιπόρος και κυβερνητικός εταίρος, ο Αλί Αχμέτι, είδε το κόμμα του, το DUΙ, να χάνει το Τέτοβο, εμβληματική πόλη για τους Αλβανόφωνους της χώρας. Αντιθέτως, το VMRO θριάμβευσε χωρίς να κάνει ουσιαστικά τίποτα. Οι 42 από τους 81 δήμους της χώρας θα διοικούνται πια από στελέχη του με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά και τους πολιτικούς συσχετισμούς.

 

Η επόμενη μέρα: σενάρια για όλα τα γούστα

 

Δεν είχε προλάβει καν ο Ζάεφ να τελειώσει την τοποθέτηση για την παραίτησή του και τα σενάρια άρχισαν να δίνουν και να παίρνουν. Υπήρξαν αυτοί που μίλησαν για θέατρο και τεχνητή κρίση, προκειμένου ο πρωθυπουργός να σφυρηλατήσει εκ νέου την ενότητα του κυβερνητικού του συνασπισμού, ο οποίος αριθμεί 62 βουλευτές σε σύνολο 120. Βιαστικά και πρόχειρα αυτά τα συμπεράσματα για έναν πολιτικό όπως ο Ζάεφ, που έχει αποδείξει ότι αν μην τι άλλο είναι σοβαρός.

Συνεργάτες του πρωθυπουργού έλεγαν όλες τις τελευταίες ημέρες ότι η παραίτηση Ζάεφ (σημειωτέον μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, βράδυ Πέμπτης, δεν έχει κατατεθεί επισήμως) ισχύει κανονικά και θα ενεργοποιηθεί και τυπικά μόλις οι κυβερνητικοί εταίροι καταλήξουν στην επιλογή του νέου πρωθυπουργού. Για τη θέση, το πόκερ είναι πολύ σκληρό, όπως συνήθως συμβαίνει σ' αυτές τις περιπτώσεις. Κατά πολλούς, πρώτο φαβορί είναι ο Νίκολα Ντιμιτρόφ, ο άνθρωπος που ως υπουργός Εξωτερικών υπέγραψε τη Συμφωνία των Πρεσπών. Θεωρείται πολιτικός με πολύτιμες προσβάσεις στο δυτικό στρατόπεδο, μεγάλη διαπραγματευτική πείρα και σταθερό φιλοευρωπαϊκό προφίλ. Το όνομά του, όμως, δεν κάνει μεγάλο γκελ στα λαϊκά στρώματα από τα οποία ο Ντιμιτρόφ θεωρείται καριερίστας και ελιτιστής.

Στον κατάλογο των υποψηφίων υπάρχει και το όνομα της Ραμίλα Σεκέρινσκα, υπουργού Άμυνας της Βόρειας Μακεδονίας. Εκ θέσεως έχει συνομιλίες με το ΝΑΤΟ και τον αμερικανικό παράγοντα, έχει επίσης θητεύσει υπηρεσιακή πρωθυπουργός, αλλά και πρόεδρος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος πριν από τον Ζόραν Ζάεφ. Έχει τις δικές της πιθανότητες. Το ίδιο ισχύει και για τον υπουργό Γεωργίας, Λιούπκο Νικολόφσκι.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, στο πρόσωπο του νέου πρωθυπουργού θα πρέπει να συμφωνήσουν και οι κυβερνητικοί εταίροι και κυρίως το DUI, το μεγαλύτερο αλβανικό κόμμα. Τόσο ο Αλί Αχμέτι, όσο και οι ηγέτες των μικρότερων κομμάτων που στηρίζουν τον κυβερνητικό συνασπισμό ξεκαθάρισαν με δηλώσεις τους καθ' όλη τη διάρκεια της εβδομάδας ότι επιθυμούν τη συνέχιση της κυβερνητικής θητείας και ότι αποκηρύσσουν τη λύση των πρόωρων εκλογών. Είναι γεγονός ότι η χώρα έχει να αντιμετωπίσει κρίσιμα μέτωπα τους επόμενους μήνες, με κυριότερο τη μάχη για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων για την είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη ματαίωση του βουλγαρικού βέτο, που εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω στο τραπέζι.

 

Οι Ευρωπαίοι «άδειασαν» τον Ζάεφ

 

Δεν ήταν λίγοι οι διεθνείς αναλυτές που υποστήριξαν τις τελευταίες ημέρες ότι ο Ζόραν Ζάεφ νιώθει προδομένος από τη στάση των ευρωπαίων ηγετών. Αυτός προχώρησε στον μεγάλο συμβιβασμό της Συμφωνίας των Πρεσπών (που του στοίχισε ιδιαίτερα σε δημοφιλία και κύρος εντός της χώρας του) και εκείνοι όρθωναν συνεχώς εμπόδια στον δρόμο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η είσοδος στο ΝΑΤΟ δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αντισταθμίσει αυτήν την απογοήτευση.

Ο δυτικός παράγοντας (ΗΠΑ και ΕΕ) είχε επενδύσει στην κυβέρνηση του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Ειδικά οι Αμερικανοί έπαιξαν τα ρέστα τους, καθώς ήθελαν να αποτρέψουν πάση θυσία την άνοδο της επιρροής της Ρωσίας στη χώρα και γενικότερα στα Βαλκάνια. Δύσκολα, βέβαια, θα επιτρέψουν να αλλάξει το status quo στη γειτονική χώρα, αλλά τώρα πρέπει να καταβάλλουν μεγαλύτερη προσπάθεια, ιδιαίτερα αν τελικά στην εξουσία έρθει το εθνικιστικό (και πολλές φορές φιλορωσικό) VMRO.

Οι εθνικιστές του Χρίστιαν Μιτσκόσκι πάντως φροντίζουν ήδη να παίζουν σε διπλό ταμπλό. Ακόμα και την εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών έχουν αρχίσει και συζητούν, αφού ξέρουν ότι σε διαφορετική περίπτωση η χώρα θα βρεθεί απομονωμένη. Ήδη η Συμφωνία έχει παράξει τετελεσμένα, όπως είναι η είσοδος της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ. Επειδή, όμως, η Ρωσία συνεχίζει να καιροφυλακτεί, το ΝΑΤΟ (οι ΗΠΑ δηλαδή) προφανώς και θα φροντίσει να πάρει τα μέτρα του.

 

Αθήνα: στερνή μου γνώση

 

Σε ό,τι αφορά την αντίδραση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η φράση που ταιριάζει είναι «και τώρα τρέχουμε». Η Αθήνα, που ακόμα δεν έχει κυρώσει τα πρωτόκολλα που προκύπτουν από τη Συμφωνία των Πρεσπών, δεν θέλει –και αυτό είναι λογικό– ούτε να ακούει για πιθανότητες κυβερνητικής αλλαγής και αποσταθεροποίησης στη Βόρεια Μακεδονία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Δένδιας γνωρίζουν ότι σε περίπτωση επικράτησης του VMRO, η εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών θα γίνει ακόμα πιο δύσκολη, ωστόσο με την αδράνειά τους στο θέμα της κύρωσης των πρωτοκόλλων παίζουν με τη φωτιά.

Πηγή με γνώση της διπλωματικής σκακιέρας των Βαλκανίων έλεγε στην «Εποχή» ότι «ούτε η Ελλάδα τηρεί με ακρίβεια τη Συμφωνία. Και αυτό προκαλεί αντιδράσεις και εκ νέου παραβιάσεις από την άλλη πλευρά». Όλα αυτά ενώ τα Βαλκάνια, από τη Βοσνία μέχρι το Μαυροβούνιο, μυρίζουν και πάλι μπαρούτι. Φυγόκεντρες δυνάμεις αναπτύσσονται ξανά, οι εθνικισμοί, ιδιαίτερα ο βουλγαρικός και ο αλβανικός, αναζωπυρώνονται και οι πιθανότητες μίας γενικευμένης αποσταθεροποίησης στην περιοχή δεν είναι πλέον αμελητέες. Στην εξίσωση μπαίνει και η Τουρκία, που πάντα παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις εξελίξεις στη Βαλκάνια και επιχειρεί να ενισχύσει την επιρροή της όπου και όπως μπορεί. Υπό την παρούσα διαμορφωμένη πραγματικότητα, η Αθήνα αντιδρά με ακινησία και σχετική απάθεια, προτάσσοντας το κομματικό συμφέρον (συνοχή της κοινοβουλευτικής ομάδας του κυβερνώντος κόμματος) σε σχέση με το εθνικό (κύρωση των πρωτοκόλλων της Συμφωνίας των Πρεσπών και ουσιαστική εφαρμογή της στην πράξη). Και δεν είναι η πρώτη φορά…

Νίκος Γιαννόπουλος Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet