«18»

 

 

 

Μία εβδομάδα πέρασε από τη λήξη του 62ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και νομίζω πως αξίζει να γίνει μια αναφορά στις ταινίες του ελληνικού τμήματος που ξεχώρισαν. Πρόκειται για 4 ταινίες διαφορετικού είδους και ύφους που η κάθε μία από αυτές και για διαφορετικούς λόγους, τράβηξε το ενδιαφέρον των θεατών.

 

Τραγικά επίκαιρο «18»

 

Τα τελευταία γεγονότα στο ΕΠΑΛ Σταυρούπολης, αλλά και σε σχολεία και γειτονιές της Αθήνας, έφεραν και πάλι στην επιφάνεια τον οριζόντιο εκφασισμό μιας κοινωνίας σε σήψη ως αποτέλεσμα της πολυεπίπεδης κρίσης.

Σε μια λαϊκή γειτονιά της Αθήνας μας μεταφέρει ο Βασίλης Δούβλης με την ταινία «18». Ήρωές του μια ομάδα 18χρονων μαθητών, κάποιοι από τους οποίους γοητεύονται από τις φασιστικές ιδέες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον εκφοβισμό και την άσκηση βίας σε όσους είναι διαφορετικοί. Ένας δε από τους μαθητές, ο οποίος δείχνει φανερά την αποστροφή του, μπαίνει στο στόχαστρο των ακροδεξιών συμμαθητών του. Κάποιος άλλος, μπαίνει στην ομάδα αλλά φαίνεται να μη συμφωνεί με τις ενέργειές των υπόλοιπων. Της συμμορίας ηγείται ένα νεαρός εκτός σχολείου.

Η ζοφερή πραγματικότητα της καθημερινής σχολικής βίας με καθαρά ρατσιστικά χαρακτηριστικά σε μια ταινία γεμάτη δύναμη και ρεαλισμό.

Ο σκηνοθέτης δεν κραυγάζει. Καταγράφει την πραγματικότητα, και η πραγματικότητα είναι που κραυγάζει, ανεξάρτητα από τις προθέσεις του σκηνοθέτη. Γιατί ο φασισμός είναι πλέον μέσα στο σπίτι μας, η κοινωνία έχει εκφασιστεί σε τέτοιο βαθμό που βαδίζει ολοταχώς προς τον πάτο, ακολουθώντας τη δύναμη της βαρύτητας. Και όπως έχει πει ο Ματιέ Κασοβίτς στο «Μίσος», σημασία δεν έχει η πτώση αλλά η πρόσκρουση. Η οποία πλησιάζει και θα είναι καταστροφική.

Αυτό βλέπει ο Βασίλης Δούβλης, αυτό αφηγείται, αυτό κινηματογραφεί. Με την αγωνία και την ελπίδα πως έτσι συμβάλλει κι αυτός στην ανακοπή της πτώσης, με το μοναδικό όπλο που διαθέτει, την κινηματογραφική μηχανή.

Εξαιρετική ταινία, καλοσκηνοθετημένη, με κάμερα που τρέχει ακατάπαυστα, δεμένο σενάριο και πολύ καλές ερμηνείες. Κι αν κάποιοι είδαν «στερεότυπα» στους χαρακτήρες, δυστυχώς τα στερεότυπα δεν αναπαράγονται από το σκηνοθέτη, αλλά είναι υπαρκτά και καθορίζουν συμπεριφορές. Αφήστε δε που το σινεμά που αγαπάμε είναι γεμάτο στερεότυπα.

Η καλύτερη, κατά τη γνώμη μου, ταινία του Ελληνικού Τμήματος, η οποία εκτός από καλλιτεχνική αξία έχει και σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό.

Ο τίτλος της ταινίας είναι διττός. Αφενός αναφέρεται στην ηλικία των ηρώων αφετέρου στον αριθμό-σύμβολο των ναζί που σημαίνει Adolf Hitler, από το 1ο (A) και το 8ο (Η), γράμματα του λατινικού αλφαβήτου.

Η ταινία του Βασίλη Δούβλη, τιμήθηκε μόνον με το βραβείο του ιδρύματος Κωστόπουλου, για την καλύτερη ελληνική ταινία που κάνει πρεμιέρα στο φεστιβάλ (εξ ημισείας με την «Αγία Έμυ»).

 

Τα πρόβατα δεν είναι λύκοι

 

Ο Δημήτρης Κανελλόπουλος με την «Αγέλη προβάτων» μας μεταφέρει σε μια επαρχιακή πόλη. Εκεί ζει ο Θανάσης, ιδιοκτήτης ενός ανθοκομείου και χρεωμένος σε έναν τοπικό τοκογλύφο, τον Στέλιο. Ο οποίος, όταν διαπιστώνει πως ο Θανάσης αδυνατεί να τον ξεχρεώσει, αποφασίζει να βάλει δυο μπράβους να τον εκφοβίσουν. Όμως ο Θανάσης είναι αποφασισμένος να τον αντιμετωπίσει. Έτσι απευθύνεται στο Αποστόλη, έναν παλιό του φίλο και ιδιοκτήτη ενός ψιλικατζίδικου, με τον οποίο οι σχέσεις του είχαν διαταραχτεί στο παρελθόν επειδή ο Θανάσης πλάγιαζε με τη γυναίκα του. Θα καταφέρουν να βρουν κι άλλους συμπολίτες τους θύματα του Στέλιου, με σκοπό όλοι μαζί να διεκδικήσουν μια καλύτερη συμφωνία.

Σινεμά δυνατό, φωτεινό, με σενάριο και σκηνοθεσία που σε κρατούν σε εγρήγορση. Ένα νεοελληνικό γουέστερν, με καλούς, κακούς, συμμορίες, αρχηγούς, εκδίκηση, έρωτες κ.λπ. Και με υπέροχη –κατά τη γνώμη μου– κινηματογράφηση. Η σκηνή όπου η συμμορία των καλών έχει ακινητοποιήσει τον έναν μπράβο, είναι βγαλμένη απευθείας από τον Σέρτζιο Λεόνε.

Επίσης υπάρχει το στοιχείο του απρόβλεπτου, της ανατροπής. Κι αυτό γίνεται με οδηγό ένα γυναικείο φουλάρι ξεχασμένο στο αυτοκίνητο του Θανάση. Το οποίο όλοι περιμένουμε να παίξει το ρόλο του, κάτι που θα συμβεί όταν και όπως δεν το περιμένεις. Κι αφού προηγουμένως η κατάσταση έχει περιπλακεί επικίνδυνα. Γιατί έχουμε μια αγέλη προβάτων που προσπαθούν να παραστήσουν του λύκους. Θα τα καταφέρουν; Η απάντηση επί της οθόνης, με την ελπίδα πως η ταινία θα βρει τρόπο να φτάσει στις αίθουσες, γιατί, αληθινά, το αξίζει! Άλλωστε κέρδισε επάξια το Βραβείου Κοινού Fischer.

 

 

«Μαγνητικά πεδία»

 

Μία γυναίκα, ένας άνδρας, ένα κουτί και ένα αυτοκίνητο

 

Τα «Μαγνητικά πεδία» του Γιώργου Γούση, μια ταινία φευγάτη, φρέσκια, διαθέτει εκείνη τη μαγεία του σινεμά που σε κάνει να ονειρεύεσαι. Μια μοναχική γυναίκα ταξιδεύει με προορισμό ένα νησί. Όπως καταλαβαίνουμε, έχει φύγει από μια ζωή που δεν αντέχει και που την έχει κάνει να ασφυκτιά. Δεν ξέρει τι θέλει, τι ψάχνει κι αν ψάχνει κάτι. Το μόνο που θέλει είναι να φύγει. Στο πλοίο θα συναντήσει έναν μοναχικό άνδρα, ο οποίος κουβαλά ένα μεταλλικό κουτί. Φτάνοντας στο νησί, το αυτοκίνητο του άνδρα δεν παίρνει μπρος και η άγνωστή του γυναίκα του προτείνει να τον μεταφέρει στην πόλη, με το δικό της παμπάλαιο αυτοκίνητο. Τι είναι όμως εκείνο που κουβαλά ο άνδρας μέσα στο μεταλλικό κουτί; Δεν πρόκειται για θησαυρό αλλά για τα κόκαλα μιας μακρινής του θείας, η οποία ήθελε να ταφεί στον τόπο που γεννήθηκε. Μια θείας που είχε συναντήσει μόνον μία φορά! Όταν όμως στο νεκροταφείο δεν δέχονται να παραλάβουν τα κόκαλα, οι δυο τους αρχίζουν μια περιπλάνηση στο νησί ψάχνοντας ένα όμορφο μέρος να θάψουν το κουτί με τη θεία.

Μια ταινία τρυφερή η οποία θυμίζει το σινεμά περιπλάνησης του Σταύρου Τσιώλη, χωρίς όμως το χιούμορ του Τσιώλη. Η ταινία του Γούση είναι μελαγχολική, αλλά γεμάτη αγάπη για τους ήρωές του. Όμορφη αισθητικά, με θαυμάσιους διαλόγους, γλυκαίνει το θεατή, τον οδηγεί μέσα από τα μονοπάτια της σινεφιλίας σε ένα φινάλε αποχωρισμού και υποσχέσεων.

Ήταν η ταινία η οποία συγκέντρωσε τα περισσότερα βραβεία. Συγκεκριμένα κέρδισε το Χρυσό Αλέξανδρο στο τμήμα FilmForword «για τη συναρπαστική κινηματογράφηση μιας συνάντησης που καταλήγει αληθινή περιπέτεια, με έναν τρόπο που αποπνέει ελευθερία και ανθρωπισμό», το βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI) για ταινία του ελληνικού τμήματος, το βραβείο της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου (ΠΕΚΚ), το βραβείο της ΕΡΤ, το βραβείο του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου (ΕΚΚ) και το βραβείο Location Award (για το Μαρίνο Σκλαβουνάκη, location manager της ταινίας).

 

Γνωριμία με τον πατέρα

 

Η προβληματική σχέση μιας κόρης με τον πατέρα της είναι η απαρχή της θαυμάσιας ταινίας της Ζακλίν Λέντζου, «Σελήνη 66 ερωτήσεις». Μετά από χρόνια απουσίας η Άρτεμις επιστρέφει στο πατρικό της επειδή ο πατέρας της, ο Πάρις, έχει παρουσιάσει προβλήματα υγείας και χρειάζεται κάποιον να τον φροντίζει. Μια επιστροφή δύσκολη καθώς η σχέσεις τους δεν ήταν και πολύ καλές, αφού ο Πάρις υπήρξε ένας αυταρχικός πατέρας. Οι ώρες και οι μέρες κυλούν αργά και δύσκολα για την Άρτεμη η οποία φροντίζει τον πατέρα της όσο καλύτερα γίνεται. Περνά πολλές ώρες μαζί του ενώ ενδιάμεσα ξεσπά χορεύοντας, κολυμπώντας, κάνοντας γυμναστική, διασκεδάζοντας με τις φίλες και τους φίλους της. Ο μόνος που επισκέπτεται τον πατέρα της είναι ένας παλιός του φίλος ο οποίος τον αγαπά ιδιαίτερα. Καθώς η Άρτεμις αρχίζει να γνωρίζει τον πατέρα της και να τον νιώθει πιο κοντά, έρχεται η στιγμή μιας αποκάλυψης η οποία θα την κάνει να αναθεωρήσει πολλά. Ο πατέρας της δεν ήταν αυτός που φαινόταν, κουβαλούσε κι εκείνος το δικό του βαρύ φορτίο. Κι αυτή θα είναι η αρχή όχι μόνον να τον γνωρίσει καλύτερα αλλά, κυρίως, να τον αγαπήσει.

Ευαίσθητη κι ανθρώπινη η ματιά της Λέντζου, και πάνω απ’ όλα διακριτική. Μέσα από μια δραματική ιστορία ξετυλίγει το κουβάρι των οικογενειακών και των ανθρώπινων σχέσεων. Κι αν αναφέρεται στις σχέσεις μιας μεγαλοαστικής οικογένειας, η σκηνοθέτρια με έναν πολύ έξυπνο και καθόλου κραυγαλέο τρόπο, υπονομεύει και αποδομεί με τον τρόπο της τη μεγαλοαστική τάξη. Είναι σημεία που η Ζακλίν Λέντζου μετατρέπει το δράμα σε σουρεαλιστική κριτική τύπου Μπουνιουέλ. Πάνω απ’ όλα όμως η ταινία παραμένει ένα υπόκωφο δράμα για τις σχέσεις που κρύβονται πίσω από τους τοίχους ακόμη και των καλύτερων οικογενειών. Απλά και αληθινά.

Η Σοφία Κόκκαλη, στο ρόλο της Άρτεμης, δίνει μια συγκλονιστική ερμηνεία που της χάρισε το βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας για το Διεθνές Διαγωνιστικό τμήμα.

Στράτος Κερσανίδης strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com
Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet