Φωτογραφία: Αντωνία Κάντα

 

 

 

Ο Φραντς Κάφκα αποτελεί αγαπημένο συγγραφέα του Σάββα Στρούμπου και της ομάδας Σημείο Μηδέν, κρίνοντας από το πόσο συχνά επισκέπτονται τον κόσμο του καλλιτεχνικά. Η πρώτη παράσταση της ομάδας ήταν το 2009 με την Σωφρονιστική Αποικία στα Κρατητήρια της Κοραή, ακολούθησε «Η Μεταμόρφωση» (2012-2013), μια δεύτερη εκδοχή της Σωφρονιστικής Αποικίας (2014) και η μουσική παράσταση «Θραύσματα από τον Κάφκα» του μουσικοσυνθέτη Γκεόργκι Κούρταγκ (2018). «Μπορώ να κινούμαι ως καλλιτέχνης μέσα στο υλικό του κόσμου του Κάφκα πολύ ελεύθερα. Η δημιουργικότητα, η φαντασία, η αίσθηση, η συγκίνηση, η κριτική σκέψη μου κινητοποιούνται εντός αυτού του κόσμου», λέει ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Σάββας Στρούμπος, με αφορμή το διήγημα «Αναφορά σε μια Ακαδημία» του Κάφκα που ανεβάζει η ομάδα Σημείο Μήδεν από τις 19 Νοεμβρίου.

Και η «Εποχή» διαχρονικά παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις δουλειές της ομάδας και του Σάββα Στρούμπου διότι αποτελούν ένα πεδίο όπου, κατ’ αναλογία, κινητοποιούνται η συγκίνηση, η φαντασία και η κριτική σκέψη μας.

 

Φωτογραφία: Αντωνία Κάντα

 

«Στον κόσμο του Κάφκα υπάρχει ένας τραγικός πυρήνας, ένας αγωνιώδης προβληματισμός για την ανθρώπινη κατάσταση. Βλέπει το αδιέξοδο, βλέπει τον άνθρωπο πώς πιέζεται, εγκλωβίζεται από όλους τους μηχανισμούς καταπίεσης, ταπείνωσης, εξαθλίωσης και αλλοτρίωσης. Ο τρόπος που επιλέγει ο Κάφκα να εκφράσει αυτό το υφέρπον ρεύμα τραγικότητας, που διαπερνά το υλικό του, είναι σαρκαστικός, είναι αυτοαναιρετικός. Αυτό είναι, για μένα, πολύ γοητευτικό και ανοίγει σε ένα βαθύτερο προβληματισμό για το πώς εκφράζεται, και καλλιτεχνικά και ανθρώπινα, το τραγικό στοιχείο σήμερα στη σύγχρονη τέχνη, μέσα στη δίνη όλων αυτών των κρίσεων μιας χειμαζόμενης ανθρωπότητας σε μια βαθιά μεταβατική εποχή», επισημαίνει ο Σάββας Στρούμπος.

Ο κεντρικός ήρωας του διηγήματος του Φραντς Κάφκα «Αναφορά σε μια Ακαδημία» είναι ο πίθηκος Rotpeter. Μια ομάδα κυνηγών της εταιρείας Χάγκενμπεκ, της οποίας το αφεντικό είχε στόχο να φτιάξει ζωολογικό κήπο στη Βόρεια Ευρώπη, τον πυροβόλησε σε μια ζούγκλα της Χρυσής Ακτής στην Αφρική, καθώς πήγαινε με την αγέλη του να πιούν νερό. Δέχτηκε δύο σφαίρες με αποτέλεσμα τον ευνουχισμό του. Κατόπιν, τον αιχμαλώτισαν, τον μετέφεραν στο πλοίο τους και τον έκλεισαν σε ένα κλουβί. Αυτός, σε κατάσταση σοκ, έχοντας χάσει τη μνήμη της ως τώρα ζωής του, πάσχισε να διαφύγει. Τότε άρχισε να παρατηρεί αυτούς που ήταν γύρω του, τους εξαθλιωμένους και από-ανθρωποιημένους σκλάβους/ναύτες της εταιρείας Χάγκενμπεκ και προσπάθησε να τους μιμηθεί. Οι άνθρωποι με τη σειρά τους, παίζοντας με το άγριο ζώο, άρχισαν να το βασανίζουν, προσπαθώντας να το «εξανθρωπίσουν». Οι ναύτες έχοντας αποδεχθεί την καταπίεση που υφίστανται αυτοί οι ίδιοι, με χαρακτηριστική άνεση την ασκούσαν με τη σειρά τους σε ένα ήδη τραυματισμένο και ανήμπορο άγριο ζώο. Όταν το καράβι έφτασε στο λιμάνι του Αμβούργου, ο Rotpeter μπορούσε να διαλέξει ανάμεσα στο ζωολογικό κήπο και το βαριετέ (μουσικό θέατρο). Διάλεξε το βαριετέ. Ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή του στην ανθρώπινη συμπεριφορά και πλέον παρουσιάζει ως περφόρμανς την ίδια τη διαδικασία του βίαιου εξανθρωπισμού του.

 

Ο λόγος για τον οποίο βρισκόμαστε στη σκήνη

 

«Αυτό που εμένα με συγκλονίζει σε αυτό το κείμενο είναι ότι η παρουσία του Rotpeter, το νούμερό του στο μουσικό θέατρο, είναι η μουσικότροπη αφήγηση αυτής της διαδικασίας βίαιου εξανθρωπισμού του, η διαπραγμάτευση με το τραύμα». Συνεπώς με έναν τρόπο αυτή η παράσταση μιλά και για την υποκριτική τέχνη. Όπως τονίζει ο Σάββας Στρούμπος στο σκηνοθετικό του σημείωμα, «ας αναρωτηθούμε γιατί γίναμε ηθοποιοί κι εμείς οι ίδιοι. Ποιό τραύμα αφηγούμαστε; Ποια αγωνία είναι αυτή που εκφράζουμε; Η ψυχοσωματική αυτή διαδικασία μπορεί να μας οδηγήσει ως την εξέγερση του σώματος, κατάσταση κατά την οποία το σώμα παράγει την ίδια του την ελευθερία».

«Με μία έννοια, το έργο βάζει στο μικροσκόπιο το δράμα του ίδιου του καλλιτέχνη, του ηθοποιού, το λόγο για τον οποίο βρισκόμαστε πάνω στη σκηνή», λέει στην Εποχή ο σκηνοθέτης. «Την ίδια στιγμή, τίθεται η διαδικασία βίαιου εξανθρωπισμού του ζώου, της ζωώδους διάστασης της ύπαρξής μας, ο εξαναγκασμός βίαιης προσαρμογής σε ένα μοντέλο συμπεριφοράς, ένα ζήτημα το οποίο από πολλές απόψεις απασχολεί την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπου μέσα σε κοινωνίες. Επίσης, τίθεται το ζήτημα του φυσικού ανθρώπου και του εξανθρωπισμού της φύσης, της δυνατότητας μιας γόνιμης συνύπαρξης του ανθρώπου με τη φύση. Ζήτημα που χρειάζεται να μας απασχολεί από κάθε άποψη σήμερα».

 

Δεν είναι ένα ζήτημα ατομικό

 

Το πολύ όμορφο φωτογραφικό υλικό, της Αντωνίας Κάντα, που συνοδεύει το δελτίο Τύπου της παράστασης, μας βάζει σε πειρασμό να φανταστούμε πώς έχει προσεγγίσει ο σκηνοθέτης το έργο αυτό που περιγράφουμε. «Αυτό το έργο συνήθως παρουσιάζεται ως μονόλογος. Εμείς ξεκινήσαμε από το στοιχείο ότι ο Rotpeter, έχοντας βιώσει τη διαδικασία του βίαιου εξανθρωπισμού, τελικά επιλέγει το δρόμο του μουσικού θεάτρου. Για μας αυτό δεν είναι ένα ζήτημα ατομικό. Δεν αφορά τον συγκεκριμένο πίθηκο μόνο, που έτυχε να του συμβεί κάτι τέτοιο. Αντίθετα, είναι μια αλληγορία του Κάφκα που αφορά όλη την ανθρωπότητα. Έτσι το προσεγγίσαμε με όρους ομάδας, συλλογικότητας. Δημιουργήσαμε ένα μουσικό θέατρο του τραύματος, όπως το χαρακτηρίσαμε, και προσπαθήσαμε μέσα από τους όρους του μουσικού θεάτρου, του καμπαρέ, να φωτίσουμε την αφήγηση του Rotpeter. Δημιουργήσαμε επτά, όσοι και οι ηθοποιοί, διαφορετικά παραδείγματα μουσικότροπης αφήγησης του τραύματος».

Άλλωστε το σχήμα της ομάδας είμαι το όχημα έκφρασης του Σάββα Στρούμπου, που με άξονες την εργαστηριακή και συλλογική δουλειά, επιλέγει να προσεγγίζει σε βάθος και με συνέχεια τα έργα που επιλέγει.

 

Κάθε Παρασκευή-Σάββατο στις 9μμ και Κυριακή στις 8μμ, στο Θέατρο Άττις-Νέος Χώρος (Λεωνίδου 12, Μεταξουργείο, τηλ. 210 3225207).

Μετάφραση: Ιωάννα Μεϊτάνη, σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος, σκηνική εγκατάσταση: Σπύρος Μπέτσης, φωτισμοί: Κώστας Μπεθάνης, κοστούμια: Σάββας Στρούμπος, Ρόζυ Μονάκη, ηχητικό τοπίο: Λεωνίδας Μαριδάκης.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Έλλη Ιγγλίζ, Έβελυν Ασουάντ, Ρόζυ Μονάκη, Άννα Μαρκά - Μπονισέλ, Μπάμπης Αλεφάντης,  Γιάννης Γιαραμαζίδης, Ντίνος Παπαγεωργίου.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet