Κώστας Καναβούρης «Αμνός, ένα ποίημα στον καθρέφτη», εκδόσεις Πόλις, 2021

 

«Το μέσο είναι το μήνυμα» είπε κάποτε ο Καναδός θεωρητικός της επικοινωνίας Μάρσαλ ΜακΛούαν (1911-1980), υποστηρίζοντας πως το περιεχόμενο καθορίζεται από την τεχνολογία που το παράγει και το διαδίδει. Το νέο βιβλίο του Καβαλιώτη δημοσιογράφου και ποιητή Κώστα Καναβούρη «Αμνός, ένα ποίημα στον καθρέφτη» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πόλις, παρόλο που «ανοίγει» με μία άλλη λιγότερο γνωστή φράση του ΜακΛούαν «Το χέρι που γέμισε ένα χαρτί έχτισε μια πόλη», θα μπορούσε να θεωρηθεί ποιητική πραγματεία για το λευκό –ακόμα άγραφο– χαρτί ως μήνυμα και μέσο.

Η συλλογή, που ξεκινά με μια σειρά αφορισμών (π.χ. η ποίηση είναι η όραση των λέξεων), χωρίζεται σε είκοσι τέσσερα ευσύνοπτα μέρη βρίσκοντας γρήγορα την επωδό της. «Λευκό χαρτί: είσαι ικρίωμα» θα γράψει ξανά και ξανά ο Καναβούρης επιστρατεύοντας την αμφισημία της λέξης ικρίωμα σε ένα κατοπτρικό παιχνίδι συμβολισμών με κεντρικότερο το σύμβολο του αμνού με όρους θυσίας.

Με το ικρίωμα να είναι το ξύλινο βάθρο που στήνεται για την εκτέλεση της θανατικής καταδίκης με απαγχονισμό ή με αποκεφαλισμό, αλλά και η απλή σκαλωσιά σε μια γλώσσα λόγια, η ίδια η διαδικασία της γραφής και κατ’ επέκταση η μοιραία αναμέτρηση του συγγραφέα με το λευκό χαρτί μοιάζουν να είναι κάτι ανάλογο μεταξύ φρικτής τιμωρίας –της υψίστης των ποινών– και αγωνιώδους ανεβάσματος στο άφταστο οικοδόμημα της λογοτεχνίας.

Μια μαρτυρική οδός διπλής κατεύθυνσης για τον δημιουργό, που καλείται να διαγράψει μια εξωτερική αλλά και μια εσώτερη διαδρομή, διασχίζοντας τα μεγάλα συμβάντα της ιστορίας αντιμέτωπος με τον ανθρώπινο πόνο, τις αδυναμίες και τις ανεπάρκειες μας. Διαβάζουμε σε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα:

 

Λευκό χαρτί: Γκιλοτίνα.

Καθώς έρχεται το κάρο με τους βασιλιάδες

κι ο δρόμος είναι στρωμένος

με χρυσά τραπουλόχαρτα

και το παιδί είναι δασκαλεμένο να φωνάξει

πως ο βασιλιάς είναι γυμνός

όμως φοβάται τόσο πολύ.

Περνάνε τα χρόνια μέσα στον φόβο.

Το παιδί δεν μιλάει.

Το παιδί γερνάει

Το παιδί πεθαίνει

Και η ιστορία συνεχίζεται.

Λευκό χαρτί: Είσαι ο φόβος.

Λευκό χαρτί: Είσαι το παιδί που ρώτησε τους μεγάλους:

«Ιησού ή Βαραββά;»

Κανείς δεν απάντησε.

Η Ιστορία συνεχίζεται.

 

Τον δρόμο του συνεχίζει στο βιβλίο και στο πάντα λευκό χαρτί και ο ποιητής. Η πορεία του θα διασταυρωθεί με μεγάλα ονόματα και ηχηρά τοπόσημα της συλλογικής μνήμης: Τ. Σ. Έλιοτ, Πάουντ, Μπένγιαμιν, Παβέζε, Ρεμπώ, Ντίλαν Τόμας, Πρίμο Λέβι, Ντίκενς, Λένιν, Ραμόν Μερκαντέρ, αλλά και Άρης Κωνσταντινίδης και Κάφκα και Σινόπουλος στην πλατεία του Μαγιού, στο Γράμμο και στο Βίτσι.

Για να φτάσουμε στις τελευταίες σελίδες στην Θεσσαλονίκη του 1949, στις φυλακές όπου κρατείται η μητέρα του ποιητή. Το βιβλίο κλείνει με μια πραγματική επιστολή της Ελένης Αγγελίδου - Καναβούρη. Ο Καναβούρης, άλλωστε, και σ’ αυτό το βιβλίο κρατά ξεχωριστή θέση για τη γυναίκα.

Λευκό χαρτί: Γράμμα της μάνας μου

Που όλο έρχεται από τη φυλακή.

Η σύρτις, αν και βέβαιη για την ανελέητη φύση της λευκής σελίδας, θυμάται κάποιους παλαιότερους στίχους του ποιητή από την προηγούμενή του συλλογή και αποσύρεται.

 

Ας ανάψουν τα φώτα

Ας φοβηθεί η λευκότης∙

Ακόμα υπάρχει κάτι που χτυπά.

Δεν είναι εκκρεμές.

Δεν είναι ελπίδα.

Κωνσταντίνα Κορρυβάντη Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet