Φωτογραφία: Νικόλας Κοκοβλής

 

 

 

Πώς βίωσαν τον Δεκέμβρη του 2008 όσα άτομα γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ’90 και στις αρχές του 21ου αιώνα; Πρόκειται για την generation Z, τα παιδιά που πέρασαν την εφηβεία τους τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης και ενηλικιώθηκαν πριν λίγα χρόνια. Μιλήσαμε με τον Μιχάλη, 23 ετών, φοιτητή Ιατρικής και την Ελένη, 21 ετών, φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής. Γεννήθηκαν το 1998 και το 2000, αντίστοιχα. Το 2008 ήταν 10 και 8 ετών. Και τα δύο πρόσωπα μεγάλωσαν εκτός Αθηνών, ψήφισαν πρώτη φορά στις εκλογές του 2019. Πώς βίωσαν τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου και την εξέγερση του Δεκέμβρη; Τι άκουγαν όσο μεγάλωναν;

«Στο σπίτι έπαιζαν ειδήσεις με την Αθήνα να καίγεται. Θυμάμαι τον πατέρα μου να λέει “οι άνθρωποι αυτοί καταστραφήκαν, οι περιουσίες τους καίγονται”. Υπήρχε ένα τέτοιο κλίμα. Θυμάμαι έκτακτα δελτία ότι καίγεται αυτό κι αυτό». Αυτή ήταν η πρώτη επαφή που είχε η Ελένη με τα γεγονότα του Δεκέμβρη.

Ο Μιχάλης έτυχε να βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας εκείνο το βράδυ. Είχαν έρθει οικογενειακώς για λίγες ημέρες. «Είχαμε πάει σε ένα θέατρο νωρίτερα και με τον πατέρα μου είχα πάει μια βόλτα Κολωνάκι-Εξάρχεια. Όταν γυρίσαμε σπίτι, δεν είχαμε πάρει είδηση τι γινόταν, είδαμε τα γεγονότα στην τηλεόραση. Όταν έφτασα σπίτι, είδα αυτές τις εικόνες και σκέφτηκα “ήμουν εκεί πέρα πριν μισή ώρα”».

 

Στο σχολείο

 

«Στο γυμνάσιο δεν μας μίλησαν οι καθηγητές γι αυτό το γεγονός, στο λύκειο έγιναν πιο ξεκάθαρα τα πράγματα», σχολίασε η Ελένη στην «Εποχή». «Όταν άρχισα να καταλαβαίνω για ποιο λόγο έγιναν και ρώτησα τη μητέρα μου, η απάντηση ήταν “σκότωσαν ένα παιδί”». Οι πρώτες πληροφορίες για το γεγονός ήταν από το οικογενειακό περιβάλλον και τα τηλεοπτικά Μέσα.

Ο Μιχάλης θυμάται τις συζητήσεις στο σχολείο. «Θυμάμαι την τοποθέτηση της δασκάλας, να λέει ότι “αυτό που έγινε ήταν απαράδεκτο”. Το είχαμε συζητήσει στην τάξη. Αυτό που ξέραμε ήταν πως ένα παιδί σκοτώθηκε από έναν αστυνομικό […] Νιώθω ότι το βιώσαμε αρκετά έντονα. Εγώ περισσότερα για αυτό, να δω τι έγινε τελικά, έψαξα στην πρώτη κατάληψη στην πρώτη γυμνασίου. Είχε έντονο συναισθηματισμό τότε γιατί ήταν πρόσφατο», περιγράφει στην «Εποχή». Το σχολείο και οι σχολικές καταλήψεις ήταν η πηγή και η αφορμή, ταυτόχρονα, ενημέρωσης.

 

Τα ΜΜΕ και τα ερασιτεχνικά βίντεο

 

Και τα δύο πρόσωπα πάντως ανέφεραν πως η αίσθηση ήταν ότι τα ΜΜΕ προσπάθησαν να παραποιήσουν το γεγονός. «Τώρα μπορούμε να διασταυρώσουμε τις πληροφορίες πολύ περισσότερο από το 2008. Τότε, θυμάμαι τα κανάλια τις πρώτες μέρες να προσπαθούν να τα μπαλώσουν. Να παίζει τις πρώτες μέρες ότι “εκπυρσοκρότησε το όπλο”, ότι “ήταν σε άμυνα ο αστυνομικός”. Διάφορα πράγματα που τώρα προσπαθούν να τα διαγράψουν από προσώπου γης. Ο κόσμος, εγώ που έμενα στην Κρήτη, αυτός που έμενε στη Λάρισα δεν μπορούσε να καταλάβει τί ισχύει. Από όλα τα κανάλια ακούγαμε αυτό. Δεν μπορούσες να το διασταυρώσεις. Στη συνέχεια βέβαια, όταν βγήκαν μαρτυρίες και ερασιτεχνικά βίντεο ανθρώπων δεν μπορούσαν να κρύψουν κάτι. Αλλά στην αρχή ξεκάθαρα προσπαθούσαν να το κρύψουν», σχολιάζει η Ελένη.

Τα ερασιτεχνικά βίντεο ως πηγή ιστορικής αλήθειας. Πώς θα είχε καταγράψει η συλλογική μας μνήμη το Δεκέμβρη του 2008 αν δεν υπήρχε το ερασιτεχνικό βίντεο από το μπαλκόνι των Εξαρχείων; Το βίντεο που παραποίησε τηλεοπτικό κανάλι λίγες ώρες μετά. Αν δεν υπήρχε το ερασιτεχνικό βίντεο στη δολοφονία του Ζακ; Πως θα διαμορφωνόταν η κοινή γνώμη και η συλλογική μνήμη αν μέναμε στην αρχική θέση των τηλεοπτικών καναλιών και στα δελτία Τύπου της αστυνομίας; «Τί γύρευε ένας 15χρονος στα Εξάρχεια;», «τον σκότωσαν για το ποδόσφαιρο», «μπήκε να κλέψει και αυτοτραυματίστηκε». Ανατριχιαστικό και μόνο στην σκέψη.

«Θυμάμαι ότι τα Μέσα δεν είχαν μείνει στο τι έγινε πραγματικά. Είχαν μείνει στα επεισόδια που έγιναν μετά. “Δείτε κάψανε όλη την Αθήνα οι αντιεξουσιαστές”. Δεν θυμάμαι να επικεντρώνονται στη δολοφονία αλλά στο μετά», αναφέρει ο Μιχάλης.

 

Το γεγονός

 

Στην πανελλαδική έρευνα «YouWho?» που πραγματοποίησε το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών σε δείγμα 24.000 νέων 17-29 ετών το 2020, υπάρχει το ερώτημα: «Αν έπρεπε να διαλέξεις ένα γεγονός που επέδρασε καθοριστικά στις πολιτικές σου απόψεις, ποιο θα διάλεγες;» Την απάντηση «ο Δεκέμβρης του 2008» έδωσε το 5,5% των 24.000 ερωτηθέντων. Αν περιοριστούμε στις ηλικίες 25-29 της ίδιας ερώτησης, δηλαδή άτομα που το 2008 ήταν 13-17 ετών, την απάντηση «ο Δεκέμβρης του 2008» επιλέγει το 10,8%. Αντίθετα, αν περιοριστούμε στις ηλικίες 17-18, δηλαδή άτομα που το 2008 ήταν 5-6 ετών, το ποσοστό είναι 2,8%. Σημειώνεται πως στις ηλικίες 17-18 η δολοφονία του Παύλου Φύσσα στο ίδιο ερώτημα συγκεντρώνει 11,8%, ενώ στην ηλικιακή ομάδα 25-29, η δολοφονία του Παύλου Φύσσα συγκεντρώνει 4,9%.

Στο σύνολο των 24.000 ερωτηθέντων, «τον Δεκέμβρη του 2008» ως καθοριστικό γεγονός στις πολιτικές του απόψεις, με κριτήριο την αυτοτοποθέτηση στον άξονα Αριστερά-Δεξιά, επιλέγει το 11,6% όσων ατόμων αυτοπροσδιορίζονται Αριστερά, το 2,9% όσων νέων τοποθετούνται στο Κέντρο και το 1,7% όσων βρίσκονται στα Δεξιά.

«Έχουν γίνει παρόμοια γεγονότα, όπως ο Ζακ και ο Φύσσας. Είναι αντίστοιχα πάρα πολύ σημαντικά γεγονότα. Όμως δεν ξέρω, ίσως φταίει ότι ήταν ανήλικο, ίσως φταίει το πώς έγινε [η δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου]; Ήταν ένα πολύ μεγάλο μπαμ. Μπορεί να ήταν η κοινωνία τόσο “αγγελικά πλασμένη” και να μην υπήρχε τόση ενημέρωση και όλο αυτό το γεγονός κάπως να μας “ξύπνησε”», σημειώνει η Ελένη. Για εκείνη, η 6η Δεκέμβρη είναι «μια μέρα που διαδηλώνουμε κατά της αστυνομικής βίας, πρεσβεύει κάτι πολύ γενικότερο».

Για τον Μιχάλη, το Δεκέμβρη του 2008 «σε πρώτη φάση δικαιολόγησα αυτό που λένε “μπάτσοι γουρούνια δολοφόνοι”. Με έκανε να σκεφτώ δηλαδή ότι δεν είναι “ο αστυνομικός που με προστατεύει”. Σε δεύτερη φάση που το έψαξα και εγώ περισσότερο, από το γυμνάσιο και μετά, μέσα από αυτό είδα και κάποιες άλλες ιδέες, άλλες ιδεολογίες. Έπαιξε ρόλο στην ευαισθητοποίησή μου σε κάποια ζητήματα».

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet