Με αφορμή την πρόσφατη απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ



Πριν από 15 ημέρες η Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ είχε την πρώτη πολιτική, ας το πούμε έτσι, συνεδρίασή της μετά τις εκλογές. Σε αυτήν αποτίμησε την πολιτική συγκυρία, την πορεία προς τις εκλογές και το εκλογικό αποτέλεσμα και αυτή η εκτίμηση αποτυπώθηκε σε απόφαση. Μόνιμο ελάττωμα τέτοιων αποφάσεων είναι η αγνόηση επεξεργασιών που ήδη έχουν γίνει και των συμπερασμάτων από την εσωκομματική συζήτηση. Πολλές φορές έχεις την εντύπωση ότι η ηγεσία του κόμματος θέλει να τα σκέφτεται όλα από την αρχή. Μία ακόμα αδυναμία του κόμματος που τώρα, για δεύτερη φορά, ηγείται της κυβέρνησης, ήταν ανέκαθεν ότι συχνά τέτοιες εκτιμήσεις και αποφάσεις ήταν περισσότερο συρραφή διαφορετικών απόψεων και τοποθετήσεων που εκφράζανε τις εσωκομματικές τάσεις, παρά αποτέλεσμα σύνθεσης διαφορετικών απόψεων, που σημαίνει να αναγνωρίσεις ότι σε κάθε μια γνώμη, ακόμα και στην πιο διαφορετική από την πλειοψηφική, υπάρχουν στοιχεία που μπορούν να εμπλουτίσουν την τελική εκτίμηση. Αυτό άλλωστε είναι το θετικό στοιχείο στην ελευθερία του λόγου και στην ελεύθερη συσπείρωση των μελών σε εσωκομματικά ρεύματα και τάσεις.
Στο κείμενο της απόφασης που δόθηκε στη δημοσιότητα, αυτή η κοπιαστική, αλλά γόνιμη διαδικασία δεν εκδηλώνεται. Στο σύνολό του παραμένει ασαφές. Λείπει η κατεύθυνση, σαν το κόμμα που νίκησε τέσσερις διαδοχικές φορές στην κάλπη, αλλά δεν πέτυχε τον πολιτικό του στόχο και αναγκάστηκε να υποχωρήσει απέναντι στον ισχυρότερο αντίπαλο –την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης–, να μην μπορεί να συνδέσει αυτά τα δύο αντιφατικά φαινόμενα, να τα ενσωματώσει στην πολιτική του, χωρίς να αλλάξει σκοπό.

Τις πταίει;

Λέει η Κεντρική Επιτροπή: «Ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει μια πολιτική δύναμη που δεν αποδέχεται το νεοφιλελεύθερο μονόδρομο. Στόχος μας παραμένει ο απεγκλωβισμός από τις αιτίες που μας οδήγησαν στα μνημόνια, από το οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο του νεοφιλελευθερισμού σε Ελλάδα και Ευρώπη.» Ποιες είναι λοιπόν αυτές οι αιτίες που μας οδήγησαν στα μνημόνια; Αν δεν το πεις αυτό, ο απεγκλωβισμός από αυτές ως στόχος δεν σημαίνει τίποτα.
Όμως, ο προεκλογικός λόγος του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και ο μετεκλογικός μέσα στη Βουλή όσο και έξω από αυτήν, είναι ότι το τρίτο μνημόνιο, αυτό που υπέγραψε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ως πρωθυπουργός, είναι αποτέλεσμα εκβιασμού. Ακριβώς το ίδιο λέει και η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής στην πρώτη της παράγραφο. Τα προηγούμενα μνημόνια δεν ήταν: εκείνα ήταν η πολιτική του αστικού κομματικού συστήματος, του παλιού καθεστώτος. Αν είναι έτσι, τότε ο απεγκλωβισμός απαιτεί αλλαγή του συσχετισμού, αποδυνάμωση του αντιπάλου, που δεν είναι «το οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο του νεοφιλελευθερισμού», αλλά η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και μάλιστα, εφόσον ο ΣΥΡΙΖΑ τον επιδιώκει, απαιτεί πολιτική που να αποσκοπεί σε αυτή την αλλαγή συσχετισμού. Αυτό είναι το ζητούμενο και η αντιμετώπισή του από το κόμμα και από την κυβέρνηση δεν μπορεί να είναι ίδια – από τη θέση τους θα είναι διαφορετική.
Και ακόμα, η απόρριψη του νεοφιλελευθερισμού είναι το χαρακτηριστικό του ΣΥΡΙΖΑ; Μα, τον νεοφιλελευθερισμό τον απορρίπτει και η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Θέλω να πω ότι η απόρριψη του νεοφιλελευθερισμού ως χαρακτηριστικό του ΣΥΡΙΖΑ αλλάζει την αντικαπιταλιστική φυσιογνωμία του κόμματος, γιατί άλλος καπιταλισμός δεν υπάρχει. Μπορεί, ας πούμε, η οικονομική και δημοσιονομική πολιτική της ΕΕ να διαφέρει από εκείνη των ΗΠΑ ή της Ιαπωνίας, αλλά και οι τρεις αυτές οικονομίες κινούνται στο πλαίσιο που αποκαλείται νεοφιλελευθερισμός.
Είναι κατανοητό να είναι στρογγυλεμένος ο λόγος της κυβέρνησης. Δεν είναι κατανοητό, όμως, όπως σε αυτήν την περίπτωση, η Κεντρική Επιτροπή του κόμματος να αναμασάει τον κυβερνητικό λόγο.

Τι είναι για εμάς ο έλεγχος της κίνησης κεφαλαίων;

Παρακάτω, το κείμενο της απόφασης αναφέρει: «Χρειάζεται σκληρή και συντονισμένη προσπάθεια, με άμεσο ορίζοντα τη συζήτηση για την απομείωση του χρέους και την άρση, το συντομότερο δυνατόν, των capital controls.» Αυτά, πρώτον, είναι δουλειά της κυβέρνησης, όχι του κόμματος. Επιπλέον όμως, το κόμμα θα χρειαζόταν να επισημάνει τον κίνδυνο που περιέχει η «συζήτηση για την απομείωση του χρέους» και η «άρση, το συντομότερο δυνατόν, των capital controls [τα οποία, εν παρόδω, στα ελληνικά τα λέμε έλεγχος κίνησης κεφαλαίων]». Το κρίσιμο ζήτημα στην «απομείωση του χρέους» είναι οι όροι. Και, φαντάζομαι, κανείς δεν είναι τόσο αφελής να πιστεύει ότι οι δανειστές δεν θα θελήσουν να επιβάλουν κι άλλους όρους, όταν ανοίξει αυτή η συζήτηση. Γι΄ αυτή λοιπόν τη διαδικασία χρειάζεται να προετοιμαστεί η κυβέρνηση και το κόμμα αμέσως, αλλά διαφορετικά. Όσο για τον έλεγχο της κίνησης κεφαλαίων, προς τι η πρεμούρα; Αυτοί οι έλεγχοι είναι εργαλείο για την άμυνα των κρατών απέναντι στην κερδοσκοπία και το σαμποτάζ των αστών που βγάζουν τα λεφτά τους έξω – δεν αφορούν τις λαϊκές τάξεις. Κανείς δεν μπορεί να φανταστεί μισθωτούς, συνταξιούχους και ανέργους, ούτε καν μικροεπιχειρηματίες που να απαιτούν να βγάλουν τα λεφτά τους στο εξωτερικό – πού να τα βρουν άλλωστε; Ίσως μάλιστα θα ήταν σοφή κίνηση, αν αυτοί οι έλεγχοι είχαν επιβληθεί νωρίς, από την αρχή του χρόνου, μαζί με ενημέρωση του λαού για το μέτρο. Είναι σωστό να καταγγέλλει ο ΣΥΡΙΖΑ την ΕΚΤ ότι με την πολιτική της οδήγησε σε χρηματοδοτική ασφυξία, αλλά και χωρίς αυτήν θα υπήρχε εκροή κεφαλαίων – και μόνο επειδή η Αριστερά κέρδισε τις εκλογές. Δεν χάθηκε λοιπόν ο κόσμος, αν διατηρηθεί λίγο παραπάνω ο έλεγχος της κίνησης κεφαλαίων, αρκεί να μην επικρατεί πανικός επειδή ο ταξικός αντίπαλος ανάγει τα δικά του συμφέροντα σε «εθνικό ζήτημα» – πάντα το κάνει. Σιγά που δεν μπορούν να βρεθούν αντίμετρα τα οποία θα ακυρώνουν την παρεμπόδιση της παραγωγής από αυτούς του ελέγχους.

Τι θα γίνει με τις τράπεζες και την ανασυγκρότηση

Η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είναι όντως κρίσιμο ζήτημα. Αλλά η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ περιλαμβάνει ως συστατικό της στοιχείο το δημόσιο έλεγχο των τραπεζών – τη δημόσια ιδιοκτησία και την αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος – χωρίς αυτήν και με την ιδιωτικοποίηση των ελληνικών τραπεζών ποτέ το τραπεζικό σύστημα δεν θα συνεισφέρει στην παραγωγική ανασυγκρότηση· αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος οι αγοραστές να δημιουργήσουν στην Ελλάδα μικρές Lehman Brothers. Στη διαπραγμάτευση επικράτησε το συμφέρον των τραπεζιτών που καθοδηγεί την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ελληνική κυβέρνηση πρέπει λοιπόν να πολιτευθεί διαφορετικά, αλλά χωρίς να εγκαταλείψει τη βασική θέση του ΣΥΡΙΖΑ – αυτό νομίζω ήταν και το νόημα της σχετικής αποστροφής του Αλέξη Τσίπρα στις προγραμματικές δηλώσεις. Το κόμμα δεν έχει κανέναν λόγο να μην επιμένει στην αρχική του θέση, ίσως πιο επεξεργασμένα, με αναφορά στη διοίκηση του ΤΧΣ.
Τέλος, η ανάπτυξη και η παραγωγική ανασυγκρότηση: Μυστηριωδώς, από τα κείμενα του ΣΥΡΙΖΑ έχει εξαφανιστεί η αρχική διατύπωση «παραγωγική, κοινωνική και περιβαλλοντική ανασυγκρότηση». Το νόημα αυτής της διατύπωσης είναι ότι η παραγωγική ανασυγκρότηση και η ανάπτυξη δεν είναι κάτι διαφορετικό από την έγνοια για το περιβάλλον και για τις ανάγκες των λαϊκών τάξεων: η προστασία του περιβάλλοντος είναι μοχλός ανάπτυξης, κι όχι τροχοπέδη όπως ισχυρίζονται εκπρόσωποι του κεφαλαίου που κερδίζουν καταστρέφοντας π.χ. τη Χαλκιδική ή το Ελληνικό. Η ένταξη του περιβάλλοντος στην αναπτυξιακή πολιτική σημαίνει νέα τεχνολογία, νέα προϊόντα, νέες ανάγκες – εντέλει επανάσταση στις παραγωγικές δυνάμεις. Ακόμα, η Παιδεία και η Υγεία μπορούν κι αυτές να είναι μοχλοί ανάπτυξης· όχι, όπως, ας πούμε, ισχυρίζεται το αντιεκπαιδευτικό μέτωπο, με ιδιωτικές επενδύσεις και πώληση «υπηρεσιών Υγείας» και «υπηρεσιών Παιδείας», αλλά με την άνοδο του μορφωτικού και επαγγελματικού επιπέδου, με τη βελτίωση της υγείας των λαϊκών τάξεων και με την ανάπτυξη σχετικής τεχνολογίας και σχετικών καινοτόμων προϊόντων.
Δεν ισχυρίζομαι ότι θα μπορούσαν όλα αυτά να έχουν επαρκώς εξεταστεί, ώστε να βρουν τον δρόμο της διατύπωσης σε μια απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής. Είναι όμως κρίμα να αγνοείται ολωσδιόλου η συζήτηση που έγινε στο κόμμα όλο το προηγούμενο διάστημα και να επαναλαμβάνονται κοινοτοπίες – αντιφατικές κιόλας – προκειμένου να ικανοποιηθούν όλοι.

Θόδωρος Παρασκευόπουλος
Πρόσφατα άρθρα ( Πολιτική )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2020 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet