Από τη μια, αποτελεί το χαϊδεμένο παιδί του ΝΑΤΟ, που το ταΐζει με όπλα και χρήμα αφού αποτελεί το προκεχωρημένο φυλάκιο του «ελεύθερου κόσμου» απέναντι στη ρωσική απειλή. Από την άλλη, όμως, προβληματίζει την ΕΕ, επειδή η εθνολαϊκιστική κυβέρνησή της δεν σέβεται τους κανόνες του κράτους δικαίου, κυνηγά τις μειονότητες και τους μετανάστες, ελέγχει τον Τύπο, παρεμβαίνει στη δικαιοσύνη, περιορίζει την ανεξαρτησία των Πανεπιστημίων, ποινικοποιεί ΜΚΟ, υιοθετεί αναχρονιστικούς νόμους για να προστατέψει δήθεν την «αγέννητη ζωή».

Μη μπερδεύεστε. Μιλάμε για την Πολωνία. Μια χώρα που μαζί με την Ουγγαρία έχει αποδειχτεί ως το ιδανικό άλλοθι της δημοκρατικής ευαισθησίας των Βρυξελλών, που σε αυτές τις δύο χώρες βλέπουν πράγματι σοβαρές παραβιάσεις των κανόνων μιας αστικής δημοκρατίας και είναι αποφασισμένες να τιμωρήσουν τις παρεκτροπές.

 

Μια ιστορική απόφαση

 

Την περασμένη Τετάρτη με μία τελεσίδικη, μη επιδεχόμενη έφεσης απόφαση της ολομέλειάς του, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθέτησε τη σχετική πρόταση του αρμόδιου εισαγγελέα και απέρριψε τις προσφυγές των δύο αυτών χωρών-μελών κατά του «μηχανισμού αιρεσιμότητας», ο οποίος συνδέει την χορήγηση των ευρωπαϊκών πόρων με τον σεβασμό του κράτους δικαίου από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Είναι πράγματι μια απόφαση σταθμός, αν και υπάρχουν κάποιες ενστάσεις που αφορούν δύο κυρίως ζητήματα. Το ένα αφορά το γιατί η ΕΕ εξαντλεί την ευαισθησία της μόνο εκεί και δεν βλέπει τα όσα συμβαίνουν και σε άλλες χώρες μέλη; Οι συστηματικές διώξεις δημοσιογράφων και εσχάτως και δικαστικών, που συμβαίνουν στην Ελλάδα είναι, για παράδειγμα, συμβατές με το κράτος δικαίου; Ένας πρωθυπουργός που αποκαλεί την ερευνητική δημοσιογραφία «συμμορία» είναι «δημοκράτης»;

Σύμφωνα με πηγές της ίδιας της Κομισιόν στο αρχικό σχέδιο της ετήσιας έκθεσης της για την κατάσταση στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. υπήρχε παράγραφος στην οποία αναφέρονταν δυσλειτουργίες στην Ελλάδα σε θέματα που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη Δικαιοσύνη και τα ΜΜΕ, αλλά η παράγραφος αυτή δεν περιελήφθη στο τελικό κείμενο, ύστερα από παρέμβαση του έλληνα Επιτρόπου και αντιπροέδρου της Κομισιόν Μαργαρίτη Σχοινά.

 

Γίνε «δημοκράτης» για να πληρωθείς

 

Το δεύτερο ερώτημα είναι πιο θεωρητικής φύσης, και σχετίζεται με το αν τελικά μπορεί να μετρηθεί το κράτος δικαίου με λεφτά ή αλλιώς αν τα λεφτά πρέπει να είναι το κίνητρο για να σέβεται μια κυβέρνηση τους κανόνες μιας στοιχειώδους φιλελεύθερης δημοκρατίας. Οι δύο χώρες έχουν πατήσει πάνω σε αυτό το επιχείρημα, όπως και στην άποψη ότι τελικά το εθνικό δίκαιο δεν μπορεί να είναι υποδεέστερο του ευρωπαϊκού. Κάτι για το οποίο φαίνεται να έχουν παρόμοια άποψη και κάποιοι Γερμανοί δικαστές.

Ας επιστρέψουμε όμως στην Ουγγαρία και στην Πολωνία. Η αλήθεια είναι ότι όσο «λάστιχο» και αν κάνει κανείς τις αρχές του κράτους δικαίου, δύσκολα θα μπορούσε να δώσει σε αυτές τις δύο χώρες μια βαθμολογία πάνω από τη βάση. Αυτός ήταν και ο λόγος που η Κομισιόν έχει παγώσει κονδύλια ύψους 36 δισεκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης που προορίζονται για την Πολωνία και άλλα 7 δισ. που αναλογούν στην Ουγγαρία, περιμένοντας (και) την απόφαση του Δικαστηρίου. Αυτό σημαίνει η αρχή της αιρεσιμότητας. Βεβαίως για να πούμε όλη την ιστορία το «πάγωμα» αυτό δεν έγινε και τόσο οικειοθελώς από τη μεριά της Κομισιόν, αλλά κάτω από έντονη πίεση του Ευρωκοινοβουλίου, αλλά και πολλών μη κυβερνητικών οργανώσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε τον Νοέμβριο επιστολές στην Ουγγαρία και την Πολωνία εκθέτοντας εκ νέου τις κατηγορίες για την παραβίαση των αρχών του κράτους δικαίου κατά των δύο χωρών.

Στην περίπτωση της Ουγγαρίας, η Κομισιόν επικαλέστηκε τελικά προβλήματα στις διαδικασίες αναθέσεων έργων, στην σύγκρουση συμφερόντων και στην διαφθορά.

Στην περίπτωση της Πολωνίας, στηρίχτηκε στις επιθέσεις κατά της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και την αμφισβήτηση της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου και των αποφάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι των εθνικών δικαίων. Αυτά επισήμως γιατί όπως είπαμε και στην αρχή η λίστα έχει κι άλλα κατορθώματα των κυρίων Ορμπαν και Κατσίνσκι.

 

Η τελική απόφαση στο Συμβούλιο

 

Το ερώτημα είναι φυσικά αν από την Κομισιόν θα συνεχίσουν να «κρατούν» το χρήμα, όπως απαιτεί και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που χαιρέτησε την απόφαση του Δικαστηρίου. άσχετα αν η κυρία φον ντερ Λάιεν δήλωσε δικαιωμένη και «επιβεβαιωμένη» ότι η στάση της Επιτροπής κινείται στο σωστό δρόμο, το θέμα είναι αρκετά πιο περίπλοκο ειδικά σε αυτή την ευαίσθητη συγκυρία για την «ενότητα» της ΕΕ.

Υπάρχει και η προοπτική των εκλογών στην Ουγγαρία στις 3 Απριλίου. Ο πρωθυπουργός της Βίκτορ Ορμπαν, που διεκδικεί την επανεκλογή του, έχοντας απέναντί του σύσσωμη την αντιπολίτευση με ενιαία ψηφοδέλτια, θα μπορεί τώρα να επικαλεστεί «έξωθεν παρεμβάσεις» με στόχο την ήττα του, όπως άλλωστε έχει κάνει αρκετές φορές στο παρελθόν.

Την τελική απόφαση πάντως θα πρέπει να πάρουν οι αρχηγοί κρατών στο Συμβούλιο μετά από εισήγηση της Κομισιόν. Θα χρειαστούν μια σχετική πλειοψηφία των 15 από τους 27. Θα έχει προηγηθεί και συζήτηση και ψήφιση και στο ευρωκοινοβούλιο τον Μάρτιο. Η τελική απόφαση μπορεί να χρειαστεί μήνες. Το «μπλοκάρισμα» μπορεί να αφορά κονδύλια, που χορηγούνται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, καθώς και στο πλαίσιο των σχεδίων οικονομικής ανάκαμψης μετά την πανδημία. Τα σχέδια που ήρθαν από την Βαρσοβία και την Βουδαπέστη δεν έχουν πάντως εγκριθεί ακόμα από την Κομισιόν.

Σε κάθε περίπτωση ακόμα και ένα τέτοιο μπλοκάρισμα για μερικούς μήνες δεν λύνει το πρόβλημα δημοκρατίας, που υπάρχει πλέον σε αρκετές χώρες της ΕΕ. Εξάλλου κάποιες από αυτές ίσως τελικά να μην ψηφίσουν υπέρ ενός τέτοιου μέτρου, φοβούμενες ότι στο μέλλον μπορεί να βρεθούν οι ίδιες «κατηγορούμενες». Ανάλογο πρόβλημα έχουν και ευρωβουλευτές της αντιπολίτευσης σε χώρες με προβληματική λειτουργία του πολιτεύματος. Μπορεί να θέλουν να επισημάνουν τέτοιες παραβιάσεις στις χώρες τους, αλλά κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν ως «προδότες», αν ψηφίσουν ως τιμωρία περικοπές κονδυλίων για την πατρίδα τους. Οταν η δημοκρατία «επιβάλλεται» με το χρήμα είναι φυσιολογικό να προκύπτουν και τέτοιου είδους διλήμματα.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet