Φωτογραφία: Νικόλας Κοκοβλής

 

 

 

 

Έρευνα για τη «στάση και αντιλήψεις των νέων σχετικά με τον λόγο της ορθόδοξης εκκλησίας της Ελλάδος σε θέματα δικαιωμάτων και διακρίσεων» διενεργήθηκε από την Prorata για λογαριασμό του «Σημείου για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς», με την επιστημονική συμβολή του δρ Κοινωνιολογίας της θρησκείας, Αλέξανδρου Σακελλαρίου. Η έρευνα έγινε τον Οκτώβριο 2021, σε νέα άτομα ηλικίας 17–34 ετών.

Η «Εποχή» επικοινώνησε με την Ιωάννα Μεϊτάνη, συντονίστρια του Σημείου, για να μας σχολιάσει μερικά από τα ευρήματα της έρευνας.

 

Αυξάνεται η αθεΐα και ο αγνωστικισμός

 

Μία από τις σημαντικότερες απαντήσεις είναι το ποσοστό των νέων που δηλώνουν άθεοι, άθρησκοι/αγνωστικιστές. Το 24% των νέων ηλικίας 17–34 δηλώνουν άθεοι, το 15% άθρησκοι ή αγνωστικιστές και το 57% χριστιανοί ορθόδοξοι. «Τα νούμερα αυτά (άθεων, άθρησκων) έχουν αυξηθεί. Πιο εύκολα δηλώνει τώρα κάποιος άθεος ή άθρησκος. Περισσότεροι τολμούν να το δηλώσουν. Υπάρχει μια απελευθέρωση ως προς αυτό. Οι νέοι δηλώνουν χριστιανοί ορθόδοξοι, κάποιοι από αυτούς πηγαίνουν και στην εκκλησία. Ταυτόχρονα, όμως, έχουν μια κριτική στάση απέναντι της. Εκεί έγκειται η αλλαγή σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια», σχολίασε η Ιωάννα Μεϊτάνη.

Το 60% θεωρεί τον λόγο της εκκλησίας «οπισθοδρομικό», το 49% συμφωνεί πως «η εκκλησία δεν τα πάει καλά με τα δικαιώματα», το 55% διαφωνεί με την άποψη ότι «η εκκλησία θεωρεί ισότιμες τις γυναίκες και τους άνδρες». Ακόμη, αξιολογείται αρνητικά ο δημόσιος λόγος των εκπροσώπων της εκκλησίας σε ζητήματα: ομοφυλοφιλίας (77%), για τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία (60%), μεταναστών και προσφύγων (58%).

«Οι νέοι μπορούν να συνδυάσουν τη θρησκεία με τον κοινωνικό φιλελευθερισμό, την ανοικτότητα, τον προοδευτισμό. Αυτό είναι το μεγαλύτερο ποσοστό. Μπορούν να διακρίνουν την πίστη, τη θρησκεία από τον κοντόφθαλμο λόγο της εκκλησίας», τόνισε στην «Εποχή» η Ιωάννα Μεϊτάνη.

Οι κοινωνικά προοδευτικές αντιλήψεις των νέων 17–34 αποτυπώνονται ξεκάθαρα και σε άλλες απαντήσεις. Το 60% συμφωνεί με την υιοθεσία παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια. Το 53% θεωρεί πως οι αμβλώσεις πρέπει να είναι νόμιμες σε όλες τις περιπτώσεις –με τις γυναίκες σε αυτό το ερώτημα να απαντούν θετικά σε ποσοστό 68% και τους άντρες 45%.

«Μεγάλη ανοικτότητα των νέων σε κάποιες μορφές κοινωνικού φιλελευθερισμού. Σε κάποια ερωτήματα εμφανίζονται πολύ πιο προοδευτικές οι γυναίκες», επεσήμανε η συντονίστρια του Σημείου. «Οι νέοι είναι εντυπωσιακά ευαίσθητοι στο θέμα της έμφυλης ταυτότητας. Από την άλλη μεριά, υπάρχει ένα πολύ ισχυρό αφήγημα στην Ελλάδα που είναι “το έθνος των Ελλήνων που είναι ορθόδοξοι”».

Η έρευνα ενώ καταγράφει μια «εκκοσμίκευση της ελληνικής κοινωνίας», αναδεικνύει την ίδια στιγμή και στοιχεία «εθνο-θρησκευτικής ταυτότητας, κυρίως συμβολικού περιεχόμενου και νοήματος». Αυτά εντοπίζονται στις απαντήσεις για τον αγιασμό στα σχολεία και την αναφορά «επικρατούσας θρησκείας» στο Σύνταγμα.

Ειδικότερα, το 52% θεωρεί πως θα πρέπει να συνεχίσει να γίνεται ο αγιασμός, ενώ πάλι το 52% στηρίζει τη διατήρηση του άρθρου 3 παρ.1 του Συντάγματος που αναφέρει πως η «επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού».

 

Αντιφάσεις που συνυπάρχουν;

 

Με μία πρώτη ματιά στην έρευνα δημιουργούνται ερωτήματα και ορισμένες απαντήσεις μοιάζουν κάπως αντιφατικές. Όμως η Ιωάννα Μεϊτάνη σχολίασε: «η εκκλησία, η θρησκεία και η ορθοδοξία είναι ταυτοτικά στοιχεία για τους νέους. Δεν μπορούν να φανταστούν ότι αυτά θα λείψουν και δεν τα επικρίνουν. Ταυτίζεται η εκκλησία με την παράδοση, είναι στενά μπλεγμένο αυτό στη συνείδηση των ανθρώπων και δύσκολα βγαίνει. Συμπαρασύρει και το στοιχείο του ελληνισμού […] Είναι αρκετά σαφές ότι οι νέοι μπορούν να κάνουν τη διάκριση ανάμεσα στην πίστη και τη θρησκεία με το τί λέει ή κάνει η εκκλησία. Μπορεί να μην τους είναι οικείο να πάνε στην εκκλησία, αλλά τους είναι ανοίκειο να μην πιστεύουν στο Θεό. Θεωρούν τον λόγο της εκκλησίας μισαλλόδοξο, συντηρητικό, οπισθοδρομικό».

Αξίζει να σημειώσουμε ότι το 45% υποστηρίζει πως το μάθημα των θρησκευτικών πρέπει να είναι μάθημα προαιρετικό στο σχολείο, το 26% απάντησε ότι πρέπει μεν να είναι υποχρεωτικό, αλλά να διδάσκονται όλες οι θρησκείες και το 28% υποστήριξε ότι πρέπει να είναι υποχρεωτικό και να διδάσκεται κυρίως το ορθόδοξο δόγμα.

Σημαντικά ευρήματα προκύπτουν και από τις ερωτήσεις για την ακροδεξιά και τον εθνικιστικό λόγο. Στο ερώτημα «αν δημιουργούνταν ένα κόμμα σαν τη Χρυσή Αυγή, το οποίο δεν θα έκανε τις ακρότητες που έκανε η συγκεκριμένη οργάνωση, εσείς θα μπορούσατε να το ψηφίσετε;», ένα 18% απαντάει «σίγουρα ναι/μάλλον ναι».

Η συντριπτική πλειοψηφία (78%) απαντά «μάλλον όχι/σίγουρα όχι», αλλά δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο αυτό το 18%.

«Το θεωρώ ανησυχητικό. Η ακροδεξιά στην Ελλάδα ποντάρει πάρα πολύ στο θέμα της εθνικής ταυτότητας και της ορθοδοξίας. Νομίζω ότι εκεί λείπει μια απάντηση από την Αριστερά», σχολίασε η Ι.Μεϊτάνη.

Τα ερωτώμενα άτομα κλήθηκαν επιπλέον να απαντήσουν κατά πόσο συμφωνούν ή διαφωνούν με συγκεκριμένες προτάσεις δημόσιου λόγου. Καταγράφονται υψηλά ποσοστά συμφωνίας με παραδείγματα αντι-μεταναστευτικής, εθνικιστικής ρητορικής, ενώ αντιθέτως καταδικάζεται ο σεξιστικός και ομοφοβικός λόγος.

«Στη Γερμανία είχαμε επικεφαλής του (ακροδεξιού) AfD μία γυναίκα που ανοικτά δηλώνει ομοφυλόφιλη. Σπάνε τα “μπετοναρισμένα”, ότι αν είσαι υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων είσαι και προοδευτικός, είσαι και αριστερός. Νομίζω ότι αυτή είναι μια τακτική των ακροδεξιών κομμάτων. Ακούν προς τα που πάει η κοινωνία και πάνε προς τα εκεί για να βρουν στήριξη. Παγκοσμίως παρατηρείται αυτή η στάση», συμπλήρωσε.

 

 

Υ.Γ.: Αξίζει να διαβάσετε όλα τα ευρήματα της έρευνας και τα συμπεράσματα που προκύπτουν, όπως τα συγκέντρωσε ο Αλέξανδρος Σακελλαρίου και δημοσιεύονται στο site του Σημείου: simeio.org.gr.

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet