Ανεξάρτητα από την έκβαση του πολέμου στην Ουκρανία, ένα είναι βέβαιο: o νέος ψυχρός πόλεμος είναι εδώ και ίσως μείνει περισσότερο από ό,τι ο παλαιός. Επειδή, απλούστατα, αυτή τη φορά δεν θα υπάρξει ηττημένος, αυτός που θα αποσυρθεί οικειοθελώς στην ήττα του. Το δείχνουν τα όσα τραγικά συμβαίνουν στην Ουκρανία. Ούτε, άλλωστε, ο οικονομικός πνιγμός θα αποδώσει αυτή τη φορά. Το δείχνει η άρνηση πολλών υπολογίσιμων παικτών να μπουν στο παιχνίδι των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Αυτή τη φορά τη λήξη θα τη σημάνει αναπόφευκτα ο Μεγάλος Συμβιβασμός, κι αυτό θα πάρει πολύ χρόνο. Ο 21ος αιώνας θα απαιτήσει και από τους πιο μικρούς παίκτες πολυδιάστατη διπλωματία, λεπτούς χειρισμούς, επαρκή κατανόηση των διεθνών σχέσεων και ισορροπιών. Η Ελλάδα δεν έχει κανένα συμφέρον να εμπλακεί στον νέο ψυχρό πόλεμο, αντιγράφοντας τον εαυτό της του προηγούμενου.

Μια μέρα μετά τη συνάντηση με τον έλληνα ομόλογό του στο πλαίσιο της έκτακτης συνόδου των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ, και τέσσερις μέρες μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη, ο τούρκος υπουργός Άμυνας έκανε μια δήλωση «βόμβα». Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Χουλουσί Ακάρ έκανε λόγο για συνεκμετάλλευση («κοινή χρήση» ήταν η ακριβής διατύπωση) του πλούτου του Αιγαίου, προσθέτοντας ότι «λάβαμε θετική απάντηση από τον συνομιλητή μας». Έμεινε αδιευκρίνιστο αν αναφερόταν στη συνάντηση της Κωνσταντινούπολης ή στη συνάντησή του με τον υπουργό Άμυνας, Νίκο Παναγιωτόπουλο.

Και ενώ το Μέγαρο Μαξίμου είχε περιοριστεί στη διαρροή ότι η συνάντηση των δύο στην Κωνσταντινούπολη «μπορεί να αξιολογηθεί ως ένα θεμέλιο για μια ουσιαστική βελτίωση του κλίματος των δυο πλευρών», η δήλωση Ακάρ έθεσε το εύλογο ερώτημα αν η συνάντηση στο σουλτανικό σεράι Βαχντετίν περιορίστηκε στο παραπάνω πλαίσιο ή αν περιέλαβε θέματα πέραν της μόνης διαφοράς που αναγνωρίζει η Αθήνα, το δίδυμο υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ.

«Ασφαλώς και δεν τέθηκε θέμα συνεκμετάλλευσης του Αιγαίου», ήταν η απάντηση του έλληνα υπουργού Άμυνας. Απάντηση αρκούντως καθησυχαστική –αν δεν είχε «εκραγεί», λίγες μέρες αργότερα, μια άλλη «βόμβα», που πολλοί τη συσχετίζουν με τη «βόμβα Ακάρ». Ο λόγος για μια φράση του υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Δένδια, ο οποίος, σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ το Σάββατο 19/3 –μετά την ενημέρωσή του, τη Δευτέρα, από τον πρωθυπουργό για το περιεχόμενο της συνομιλίας του με τον Ερντογάν– έθεσε από βήματος δημόσιας τηλεόρασης ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών. «Αν γίνει», είπε, «κάτι απολύτως έκτακτο και πρέπει να εκφράσει την άποψή της η κοινωνία πριν γίνει η επιλογή, θα ήταν αντισυνταγματικό να μην ζητηθεί η άποψή της».

Ειπώθηκε, και σωστά, ότι στο Σύνταγμα δεν υπάρχει πρόβλεψη για κάτι το «απολύτως έκτακτο», όπως είπε ο υπουργός. Όμως στο Σύνταγμα ορίζεται ρητά ότι η κυβέρνηση μπορεί να προσφύγει στις κάλπες για «εθνικό ζήτημα εξαιρετικής σημασίας». Αυτό κάνει ακόμη πιο στοχευμένη τη δήλωση Δένδια –και πιο εύλογο το ερώτημα: Ενδέχεται να υπάρξει «εθνικό ζήτημα εξαιρετικής σημασίας» στο εγγύς μέλλον; Ζήτημα ικανό να προκαλέσει –όπως ήδη συμβαίνει– εντάσεις στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης; Αντιδράσεις στην υπόνοια υποχωρήσεων προς την Τουρκία, προκειμένου να υπηρετηθούν οι προτεραιότητες των ισχυρών της συμμαχίας;

Τα περί συνταγματικής επιταγής και προσφυγής στις κάλπες ακούγονται σαν προειδοποίηση από τον κατά τεκμήριο αρμοδιότερο, τον υπουργό Εξωτερικών, ότι στα ελληνοτουρκικά ενδέχεται να υπάρξουν άμεσα εξελίξεις που παρεκκλίνουν από τις πάγιες ελληνικές θέσεις.

Η ανακοίνωση που εξέδωσε η τουρκική προεδρία μετά τη συνάντηση Ερντογάν–Μητσοτάκη, είναι πυκνή σε περιεχόμενο: «Η Τουρκία και η Ελλάδα έχουν ειδική ευθύνη για την αλλαγή στην αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής ασφάλειας μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία». Πίσω από τη διατύπωση «ειδική ευθύνη» ακούγεται η πληροφορία ότι στις δύο χώρες θα ανατεθεί έμπρακτα το συμμαχικό καθήκον να «εποπτεύουν» από κοινού μια «ουδέτερη» ζώνη, έναν θαλάσσιο δρόμο στον άξονα βόρειος Αφρική–Δαρδανέλια, οδό ασφαλούς διέλευσης των δεξαμενοπλοίων, τα οποία θα αναλάβουν άμεσα τη μεταφορά του υγροποιημένου φυσικού αερίου αμερικανικής και άλλης προέλευσης που θα απεξαρτήσει ενεργειακά την Ευρώπη από τη Ρωσία.

Αλλά η «από κοινού εποπτεία» προϋποθέτει αλλαγή του μείγματος στρατηγικού ελέγχου του Αιγαίου, σημαίνει αναβάθμιση της Άγκυρας στη διελκυστίνδα των διαφορών με την Αθήνα. Μια «ουδέτερη» ζώνη που αντικειμενικά τέμνει κάθετα το αρχιπέλαγος από την Κρήτη έως τα Δαρδανέλια, ουσιαστικά «ουδετεροποιεί» τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου1. Μπορεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη να διαχειριστεί αζημίως για τη χώρα μια τέτοια πιθανότητα;

Η παρέμβαση Δένδια υπαινίσσεται πως όχι, δεν μπορεί. Και αυτό έρχεται να εντείνει το βαρύ κλίμα ανάμεσα στον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών, ήδη φορτισμένο μετά τον αποκλεισμό του τελευταίου από τη σύσκεψη για τη στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία, και βέβαια από τη διπλωματική αποστολή στην Κωνσταντινούπολη στις 13 Μαρτίου.

Αναπόφευκτα προσθέτει στο κλίμα αβεβαιότητας και ανησυχίας για τα εθνικά επίδικα, το οποίο διαχέεται προς τα κάτω, μεταλλαγμένο σε προβληματισμό πολλών βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος για την τύχη που τους επιφυλάσσεται στις κάλπες. Πολλοί βλέπουν στις πρόωρες εκλογές –ακόμη και με την προσχηματική επίκληση «εθνικού ζητήματος»– μια πειστική ευκαιρία να αποφευχθεί η εξάντληση της τετραετίας, που είναι βέβαιο ότι θα σημάνει την εξάντληση και του τελευταίου ίχνους ανοχής των εκλογέων τους.

«Θα αλλάξει ο εκλογικός νόμος; Πότε θα γίνουν εκλογές; Υπουργοί και σύμβουλοι φλυαρούν, δημιουργούν εικόνα σύγχυσης. Ορισμένοι έχουν κατεβάσει τα μολύβια, το κράτος κινδυνεύει να μπει σε κατάσταση αναμονής έως τις εκλογές. Και εν τω μεταξύ το τσουνάμι της ακρίβειας επηρεάζει άπαντες…»2.

Προϊούσα αποσύνθεση. Θα στοιχηματίσουν «τα ρέστα τους» σε ένα «εθνικό ζήτημα εξαιρετικής σημασίας»;

 

Σημειώσεις:

1. «Πίσω από τη συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη», «Η Εποχή», 19-20 Μαρτίου 2022.

2. Αλέξης Παπαχελάς, «Αβεβαιότητες», kathimerini.gr 23.o3.2022, 20:59.

 

Πρόσφατα άρθρα ( Πολιτική )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet