Ρόκε Λαρράκι «Μητροφάγος», μετάφραση: Έφη Γιαννοπούλου, εκδόσεις αντίποδες, 2022

 

«Τι είδους βιβλίο είναι αυτό;» αναρωτιέται η Σαμάντα Σβέμπλιν για τον Μητροφάγο, αυτό το ιδιαίτερο πρώτο βιβλίο του αργεντίνου συγγραφέα Ρόκε Λαρράκι, μια ερώτηση που σίγουρα επανέρχεται στο μυαλό του αναγνώστη και της αναγνώστριας καθώς γυρίζει τις σελίδες του βιβλίου: «Είναι κωμικό; Είναι τρόμου; Έχει να κάνει με την τέχνη; Με την επιστήμη; Με τη φιλοσοφία;»

1907, περίχωρα του Μπουένος Άιρες: μια ομάδα γιατρών σε ένα σανατόριο αποφασίζουν να επαληθεύσουν στην πράξη την υπόθεση ότι το ανθρώπινο κεφάλι εξακολουθεί να έχει συνείδηση και να επικοινωνεί επί εννέα δευτερόλεπτα μετά την αποκοπή του από το σώμα. Αρχίζει έτσι η νοσηρή περιπέτεια ενός πειράματος που είναι κρίμα να χαλάσει με spoiler και που καταλαμβάνει το πρώτο μέρος του βιβλίου.

Στο δεύτερο μέρος, σε διαφορετική ίσως ένταση κάποιες στιγμές του σε σχέση με τη μακάβρια δύναμη του πρώτου, μεταφερόμαστε στο έτος 2009, πάλι στο Μπουένος Άιρες. Και παρακολουθούμε τη ζωή ενός καλλιτέχνη, ενός περφόρμερ που, έχοντας βιώσει τη μοναξιά και την περιφρόνηση αλλά και την εφήμερη δόξα ως παιδί-θαύμα (μέχρι που «είναι η ώρα να ξαναρχίσεις να συμπεριφέρεσαι σαν φυσιολογικό παιδί, τι λες κι εσύ;»), τώρα πια έχει μετατρέψει το ίδιο του το σώμα σε έργο τέχνης, σε πεδίο (χειρουργικών και άλλων) παρεμβάσεων, σε αντικείμενο έκθεσης.

Το βιβλίο, λοιπόν, συντίθεται από «δύο διαφορετικά κείμενα σε διάλογο μεταξύ τους», όπως λέει σε συνέντευξή του και ο ίδιος ο συγγραφέας, έναν διάλογο μάλιστα πέρα από τις ορατές γέφυρες που συνδέουν τις δύο ιστορίες. Πραγματολογική αφορμή για το πρώτο μέρος του βιβλίου ήταν μια διαφήμιση σε ένα γνωστό αργεντίνικο περιοδικό που βρήκε ο συγγραφέας, μια διαφήμιση από τις αρχές του 20ού αιώνα, που υποσχόταν θεραπεία του καρκίνου σε μια κλινική έξω από το Μπουένος Άιρες.

Το μυθιστόρημα του Λαρράκι, που το 2018 βρέθηκε στην αρχική λίστα για το National Book Award για μεταφρασμένο βιβλίο, δημιουργεί ένα σκοτεινό κλίμα λογοτεχνίας τρόμου και παραλόγου για να περιπλανηθεί σε μια σειρά από θέματα, όπως η εξουσία και η ηθική της επιστήμης, τα όρια της τέχνης, η ρευστότητα του σώματος και τα πολλαπλά (μη;) όρια της χρήσης του στην τέχνη.

Είναι χαρακτηριστικές στον συμβολισμό τους οι φιγούρες του ιδιοκτήτη του σανατορίου και κάποιων γιατρών που εκτελούν το αποτρόπαιο πείραμα: αλαζονικά και συγχρόνως ψοφοδεή ανθρωπάκια που έχουν εξουσία ζωής ή θανάτου στους πιο αδύναμους, ψάχνοντας αστείους τρόπους να καθαρίσουν τη συνείδησή τους, αλλά συνάμα κάνουν τα πάντα για ένα πριμ και κάθονται κοντά στην «εστία εξουσίας», «με το σώμα γυρτό σε αναζήτηση αποδοχής», με συμπεριφορά και λόγο που αποπνέουν ξενοφοβία («θα λέγαμε όχι στην εισαγωγή των κτηνωδών φυλών από τη νότια Ευρώπη»), εθνικισμό, ρατσισμό («η εξόντωση των αυτοχθόνων βοήθησε στην καλή οδοντοφυΐα των μελλοντικών γενεών. Στην ενδυνάμωση των γομφίων και της πατρίδας») και έναν αποπνικτικό και σαδιστικό κάποιες στιγμές μισογυνισμό.

Ένα βιβλίο που, παρά το σαρκαστικό μαύρο χιούμορ του, είναι βυθισμένο σε έναν υπαρξιακό ζόφο που τελικά θέτει το ερώτημα ποιο είναι το σύνορο του τερατώδους, ένα βιβλίο που με ρητό ή υπόρρητο τρόπο ανοίγει πολλά θέματα και τα αφήνει πίσω του ανοιχτά – άλλωστε «είναι εξουθενωτικό να είσαι όλη την ώρα ένας άνθρωπος με μεγάλες βεβαιότητες».

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet