Η Οδηγία για τα πνευματικά δικαιώματα του 2019 είναι ένα τεράστιο βήμα προς τα εμπρός στη νομοθεσία της ΕΕ προς όφελος των Πολιτιστικών και Δημιουργικών Τομέων, διασφαλίζοντας – μεταξύ άλλων – ότι τα δικαιώματα των δικαιούχων μπορούν να επιβληθούν σωστά στον διαδικτυακό κόσμο. Ιδιαίτερη σημασία για τους δημιουργούς και τους ερμηνευτές έχει το άρθρο 18 της οδηγίας, το οποίο κατοχυρώνει την «αρχή της δέουσας και αναλογικής αμοιβής» την οποία δικαιούνται να λαμβάνουν όπου «αδειοδοτούν ή μεταβιβάζουν τα αποκλειστικά δικαιώματά τους για την εκμετάλλευση των έργων τους ή άλλου αντικειμένου» (άρθρο 18, παράγραφος 1). Αυτό είναι ένα κρίσιμο νομοθετικό στοιχείο για την επιτυχή μετάβαση των Πολιτιστικών και Δημιουργικών Τομέων στην ψηφιακή εποχή.

Ωστόσο, η φύση μιας οδηγίας της ΕΕ είναι ότι αφήνει στα κράτη μέλη πολύ χώρο για ελιγμούς στην εθνική εφαρμογή. Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό στη νομοθεσία που αφορά το διαδίκτυο, το οποίο προφανώς δεν έχει πραγματικά εθνικά σύνορα. Αυτό όχι μόνο οδηγεί σε ένα συνονθύλευμα κανόνων που ούτε οι κάτοχοι δικαιωμάτων ούτε οι διαδικτυακές πλατφόρμες ή οι καταναλωτές/τριες μπορούν να υποστηρίξουν σοβαρά αλλά περιπλέκει επίσης την παρακολούθηση και την επιβολή της νομοθεσίας και δυσχεραίνει τη συνεκτική δράση της ΕΕ, τόσο εντός της ΕΕ όσο και έναντι τρίτων χωρών. Το γεγονός ότι έως τον Ιούνιο του 2021 –που έληγε η προθεσμία για τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο– τα περισσότερα κράτη μέλη δεν είχαν ακόμη μεταφέρει πλήρως αυτή τη νομοθεσία αποτελεί πρόσθετο πρόβλημα σε βάρος κυρίως των κατόχων δικαιωμάτων.

Όντας ο ίδιος επαγγελματίας δημιουργός και ερμηνευτής, γνωρίζοντας για τα προβλήματα που σχετίζονται με την επιβολή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στο διαδίκτυο και την επακόλουθη δίκαιη αμοιβή, έθεσα ως μια από τις πολιτικές μου προτεραιότητες τον αγώνα για μια γρήγορη και λογική εφαρμογή και παρακολούθηση της Οδηγίας για τα πνευματικά δικαιώματα. Έχω ασκήσει επανειλημμένα πίεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα κράτη μέλη, ενώ έχω στείλει δύο επιστολές για το ίδιο θέμα προς την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, με σκοπό να δοθεί ώθηση για σωστή εφαρμογή της Οδηγίας για τα πνευματικά δικαιώματα – επειδή ο καλλιτεχνικός κόσμος και οι εργαζόμενοι στους Δημιουργικούς και Πολιτιστικούς Τομείς, αντιμετωπίζουν πολλά σοβαρά προβλήματα:

• Καθημερινά, η προαναφερθείσα τεράστια καθυστέρηση στη θέσπιση του Άρθρου 18 προκαλεί ζημιά σε δημιουργούς και ερμηνευτές/τριες, που ούτως ή άλλως βρίσκονται ήδη σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, λόγω των συνεπειών της πανδημίας COVID-19.

• Σε διεθνές επίπεδο, η αρχή της δέουσας και αναλογικής αμοιβής αμφισβητείται σοβαρά από τις καταναγκαστικές πρακτικές της αγοράς των πλατφορμών «βίντεο κατ’απαίτηση» (video-on-demand, VOD) που δεν έχουν έδρα στην ΕΕ, οι οποίες αντιμετωπίζουν τραγουδοποιούς και συνθέτες με τα λεγόμενα “work for hire” (εργασία για μίσθωση) ή “buy-out contracts” (συμβόλαια εξαγοράς), που υφίστανται στο νομικό πλαίσιο των ΗΠΑ και που συνήθως προσφέρουν μια εφάπαξ προκαταβολή η οποία μόλις και μετά βίας καλύπτει το κόστος δημιουργίας και παραγωγής.

• Επιπλέον, οι πλατφόρμες ροής μουσικής αρνούνται σε μεγάλο βαθμό σε τραγουδοποιούς, συνθέτες και καλλιτέχνες ηχογραφήσεων τα δικαιώματα αμοιβής τους σύμφωνα με το άρθρο 18.

Και αυτά τα ζητήματα είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Οι πολιτιστικοί δημιουργοί έχουν πολλά περαιτέρω προβλήματα σχετικά με τα δικαιώματά τους, την κοινωνική ασφάλιση, τις συνθήκες εργασίας, την αναγνώριση διπλωμάτων, την καλλιτεχνική ελευθερία, την κινητικότητα, τις αμοιβές και τη φορολογία, τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως σε πολιτικό επίπεδο.

Ήρθε επιτέλους η ώρα η ΕΕ να υποστηρίξει δεόντως τους πολιτιστικούς δημιουργούς και τους κατόχους δικαιωμάτων – αλλά η νομοθεσία πρέπει να εφαρμοστεί με συνέπεια. Αναμένω από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όχι μόνο να εκφράσει καλά λόγια και υποσχέσεις και να στείλει επιστολές στα κράτη μέλη, αλλά να λάβει άμεσα μέτρα όπου η βούληση των νομοθετικών οργάνων της ΕΕ –του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου– παραμελείται ή ακόμη και αγνοείται. Η Επιτροπή πρέπει συνεπώς να επιβάλει το δίκαιο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων και των πολιτικών ιδεών πίσω από αυτό, και να αγωνιστεί ανυποχώρητα για τα δικαιώματα των ευρωπαίων πολιτιστικών δημιουργών εντός της ΕΕ και παγκοσμίως!

 

Αλέξης Γεωργούλης O Αλέξης Γεωργούλης είναι ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία και μέλος της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet