Η ΝΔ πιστώνεται κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής της υπεροχή στο πολιτικό σκηνικό, παρά τις συνεχόμενες κρίσεις της εν λόγω περιόδου. Συχνά αντιμετωπίζουμε αυτή την πρωτοκαθεδρία ως απότοκο του φιλοκυβερνητικού τόνου που χαρακτηρίζει το μεγαλύτερο μέρος των ΜΜΕ. Αυτό όμως είναι ένα μέρος της εξήγησης.

Η ΝΔ έχει καταφέρει να οικοδομήσει μια στρατηγική ελέγχου και επιβολής της πολιτικής της ατζέντας, ορίζοντας έτσι το γήπεδο που παίζεται το πολιτικό παιχνίδι. Η στρατηγική αναπτύσσεται σε μια τριπλέτα: στη στρατηγική της ιδεολογικής ηγεμονίας μέσω μιας ατζέντας μεταρρυθμιστικής και της ατζέντας της τάξης και της ασφάλειας, τη στρατηγική της πόλωσης μέσω του πολιτικού στιγματισμού του αντιπάλου και τη στρατηγική διαχείρισης των πολλαπλών κρίσεων μέσω της αναπλαισίωσής τους ως εισαγόμενων κρίσεων και υπερπροβολής αντισταθμιστικών θεμάτων.

 

Το τρίπτυχο Μεταρρυθμίσεις, Νόμος και Τάξη

 

Το τρίπτυχο Μεταρρυθμίσεις, Νόμος και Τάξη επέτρεψε τη διατήρηση και εμπέδωση του ιδεολογικού στίγματος της ΝΔ. Η ΝΔ έχει καταφέρει να «χτίσει» την ατζέντα της και να την επιβάλει στο πεδίο της δημοσιότητας, και αυτό δεν είναι μόνο αποτέλεσμα του ευνοϊκού πεδίου δημοσιότητας αλλά του ότι επιχειρεί στρατηγικά την ευρύτατη αναδιάρθρωση, τον μετασχηματισμό του κοινωνικού ιστού σε όλα τα πεδία όπως είναι οι εργασιακές σχέσεις, το περιβάλλον και η εκπαίδευση. Ήδη πριν την κρίση μια σειρά από νομοσχέδια όπως τα εργασιακά (ο λεγόμενος αναπτυξιακός νόμος), η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ αλλά και μετά την κρίση ο περιβαλλοντικός νόμος, η αναδιάταξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η ψηφιοποίηση του κράτους συντηρούν και αναβαπτίζουν το ιδεολογικό στίγμα της ΝΔ, ως το κόμμα της μετριοπαθούς δεξιάς παράταξης ως της «μόνης ικανής δύναμης για ανάπτυξη, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις» που της επιτρέπει να απευθύνεται σε κεντρώα ακροατήρια. Η μεταρρυθμιστική κινητοποίηση της ΝΔ δημιουργεί την αίσθηση ενός πλούσιου παραγόμενου έργου και επιτρέπει την πρωτοκαθεδρία του κόμματος στο πεδίο της δημοσιότητας, ειδικά σε περιόδους κρίσεων, οπότε το αντιπολιτευτικό έργο αναδιπλώνεται και η κοινή γνώμη τείνει να συσπειρώνεται γύρω από την ηγεσία. Η ατζέντα της τάξης και της ασφάλειας συμπληρώνει την μεταρρυθμιστική ατζέντα ενεργοποιώντας τα αντανακλαστικά ένστικτα των πιο συντηρητικών εκλογικών τμημάτων. Η ΝΔ μπόρεσε να αναπλαισιώσει μια σειρά από θέματα όπως άσυλο, ρυθμίσεις για τα ΑΕΙ, πορείες, Εξάρχεια, μεταναστευτικό-προσφυγικό, πανεπιστημιακή ασφάλεια-αστυνομία τόσο πριν από την κρίση όσο και μετά την κρίση του κορονοϊού. Είναι χαρακτηριστικό ότι η προώθηση αφηγημάτων όπως το «καθάρισμα των πανεπιστημίων από τη βία» (κατάργηση ασύλου, πανεπιστημιακή αστυνομία), η «ανεξέλεγκτη μετανάστευση» και στη συνέχεια η «λαθρομετανάστευση» (μετεγκατάσταση προσφύγων σε κλειστές δομές της ενδοχώρας, επαναπροωθήσεις), η «ανακατάληψη των πόλεων» (εκκενώσεις καταλήψεων) αναμοχλεύουν συντηρητικά και φοβικά αντανακλαστικά εκλογικών στρωμάτων της κοινωνίας.

 

Η πόλωση

 

Η στρατηγική της πόλωσης έχει μεγάλο βάθος. Ήδη από την ανάληψη της προεδρίας από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και κατά την περίοδο διακυβέρνησης της ΝΔ εμπεδώθηκε μια συστηματική στρατηγική στιγματισμού του αντιπάλου και ηθικής απαξίωσής του (θυμίζω κοτερολογία, πολακισμός, υποθέσεις Μιωνή και Καλογρίτσα, αναπλαισίωση της υπόθεσης Νοβάρτις ως σκευωρίας) παράλληλα με την ενεργοποίηση του αντιΣΥΡΙΖΑ ρεύματος, το οποίο συνέχισε να είναι υπαρκτό και μετά τις εκλογές του 2019, διατηρώντας την εικόνα μιας «κυβέρνησης ερασιτεχνικής» που δεν επέτρεψε στον ΣΥΡΙΖΑ να κεφαλαιοποιήσει σημεία της στρατηγικής του. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ορατή, μη προγραμματική στρατηγική η οποία επιχειρεί τη διαίρεση μεταξύ ικανών και μη αποτελεσματικών, σοβαρών και μη σοβαρών, επαγγελματιών και ερασιτεχνών που ενεργοποιείται σε περιόδους που χρειάζεται είτε να αλλάξει η ατζέντα είτε να φθαρεί ο πολιτικός αντίπαλος είτε φυσικά και τα δύο μαζί.

 

Η διαχείριση των κρίσεων

 

Η στρατηγική διαχείρισης των κρίσεων υπερτονίζει τον εισαγόμενο χαρακτήρα των κρίσεων επιχειρώντας την αντιστάθμιση της φθοράς που επιφέρουν μέσα από την παροχή επιδομάτων που λειτουργούν προστατευτικά στο κοινωνικό σύνολο, αλλά και τον αναπροσανατολισμό της ατζέντας σε άλλα θέματα. Για παράδειγμα, η ΝΔ κατάφερε μετά από την οικολογική καταστροφή των πυρκαγιών του Αυγούστου 2021 και την κριτική για τη διαχειριστική ανεπάρκεια της πανδημίας να επαναπροσδιορίσει την ατζέντα στο θέμα των εθνικών θεμάτων μετά τη συμφωνία με την Γαλλία.

 

Τα θεμέλια

 

Οι παραπάνω στρατηγικοί στόχοι επιτελούνται από τη ΝΔ στη βάση θεμελιακών χαρακτηριστικών του κόμματος.

Το πρώτο είναι η οικοδόμηση ενός μοντέλου διακυβέρνησης το οποίο φέρει ορισμένα διακριτικά χαρακτηριστικά. Είναι ένα μοντέλο συγκεντρωτικό, ιδιαίτερα προσωποπαγές και παράλληλα ευέλικτο. Το κεντρικό πρόσωπο είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος καλλιεργεί ένα προσωπικό ύφος εξουσίας και λόγου στη βάση ενός επιτελικού κράτους, όπου έχει την πλήρη εποπτεία των υπουργών, απορροφά μέρος του έργου των υπουργείων αλλά και κατά πώς φαίνεται ελέγχει και την επιλογή του στελεχιακού προσωπικού της Δημόσιας Διοίκησης (μετά από την κατάργηση του Μητρώου Επιτελικών στελεχών της διοίκησης). Αυτό το μοντέλο αναπτύχθηκε με την ψήφιση του επιτελικού κράτους αμέσως μετά τις εκλογές και εμπεδώθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης όπου πέρα από τον προσωπικό τόνο των διαγγελμάτων και την προσωπική ευθύνη της απόφασης, ενισχύθηκε ιδιαίτερα ο συγκεντρωτισμός στη λήψη και την επιβολή των πολιτικών αποφάσεων.

Το δεύτερο θεμέλιο της στρατηγικής σε συνέχεια του επιτελικού κράτους είναι ένα συγκεντρωτικό μοντέλο διαχείρισης της πληροφορίας. Πρόκειται για μια απόλυτα ελεγχόμενη ροή πληροφορίας που διαμορφώνεται από ορισμένα επιτελικά στελέχη αλλά αναπαράγεται, χωρίς επικοινωνιακούς θορύβους, από το σύνολο του κόμματος. Στη διάρκεια της πανδημικής κρίσης αναπτύχθηκε μια ολιγοπρόσωπη, αφηγηματικά συντονισμένη και μονοθεματική εκστρατεία ενημέρωσης. Από την πλευρά της επικοινωνίας η συντεταγμένη δράση μικρών ευέλικτων σχημάτων είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική παράμετρος στη διαχείριση των κρίσεων όπου οι πολλές φωνές δημιουργούν θορύβους ενώ μια κεντρική γραμμή μπορεί πιο εύκολα να αναπαραχθεί. Φυσικά πρέπει να λάβουμε υπόψη την αναδιάταξη του μιντιακού συστήματος όπως το γνωρίσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες. Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση της ΝΔ έχει απέναντι της ένα φιλικό προς αυτήν σύστημα ΜΜΕ γεγονός που της επιτρέπει να οικοδομήσει την ατζέντα που της είναι πολιτικά ωφέλιμη και να ελέγξει τις πληροφοριακές ροές.

 

Οι προκλήσεις

 

Αναδεικνύονται, ωστόσο, και προκλήσεις που μένει να αποδειχτεί εάν θα μπορέσει η ΝΔ να τις αντιπαλέψει έως την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Η διασπορά γνωμών, η ανάρτηση ειδήσεων και ο αναδιπλασιασμός πληροφοριών που διαφεύγουν του κεντρικού ελέγχου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ανάδυση συναισθημάτων αδικίας και απόγνωσης, η αναξιοπιστία του επιτελικού κράτους στις περιπτώσεις φυσικών καταστροφών (κακοκαιρίες Μήδεια και Ελπίδα, καταστροφικές πυρκαγιές σε Εύβοια) και στη διαχείριση της πανδημίας, η φθορά του ίδιου του πρωθυπουργού και υπουργών της κυβέρνησης και η συνεπαγόμενη δημιουργία ενός αντι-κυβερνητικού ρεύματος, η επερχόμενη ζοφερή καθημερινότητα λόγω ανατιμήσεων και, τέλος, η απώλεια αισθήματος ασφάλειας και εμπιστοσύνης σε μια συγκυρία ρήξεων και πολλαπλών διακινδυνεύσεων αναμένεται να δημιουργήσουν ρωγμές στην ηγεμονία της ατζέντας της ΝΔ.

Φανή Κουντούρη Η Φανή Κουντούρη είναι επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet