Δύο ακόμα γυναικοκτονίες ήρθαν στο φως της δημοσιότητας μόλις μέσα σε δέκα μέρες. Μες στην εβδομάδα υπέκυψε τελικά στα βαρύτατα τραύματά της η 55χρονη γυναίκα, που ο άντρας της την περιέλουσε με βενζίνη και της έβαλε φωτιά στην Κομοτηνή, επειδή «τόλμησε» να βρει άλλον και να τον χωρίσει. Την ίδια μέρα που είχε σημειωθεί αυτή η αποτρόπαιη επίθεση, βρέθηκε νεκρή και ακόμα μία γυναίκα στη Λάρισα. Η 35χρονη φαίνεται να είχε δολοφονηθεί περίπου μία εβδομάδα πριν, με κύριο ύποπτο δράστη τον σύντροφό της, αφού την ημέρα που, βάσει της νεκροψίας, η γυναίκα άφησε την τελευταία της πνοή, είχε προβεί σε καταγγελία εις βάρους του για ενδοοικογενειακή βία, σύμφωνα με διαρροές, και έκτοτε αναζητείται. Η αστυνομία, βέβαια, παρά και την καταγγελία, χρειάστηκε να κληθεί από τους γείτονες λόγω της δυσοσμίας του πτώματος, προκειμένου να επισκεφθεί το σπίτι της 35χρονης, όταν πια ήταν πολύ αργά.

 

Φοβική και καθυστερημένη αναγνώριση

 

Στο φόντο αυτών των δύο νέων γυναικοκτονιών, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στη ΔΕΘ το μόνο που βρήκε να πει όταν ρωτήθηκε για το φαινόμενο, ήταν πως ας τις λέμε γυναικοκτονίες στον δημόσιο λόγο, αλλά μην τις κατοχυρώσουμε κιόλας νομικά.

«Πρόκειται σίγουρα για μια πολιτική αναδίπλωση, καθώς μέχρι και λίγους μήνες πριν ο υπουργός Δικαιοσύνης της κυβέρνησης υποστήριζε πως δεν υφίσταται καν σαν έννοια. Η κυβέρνηση βλέποντας τη δυναμικότητα του κινήματος και την αναγνώριση του φαινομένου ευρύτερα στην κοινωνία, άρχισε να αλλάζει τον λόγο της το τελευταίο διάστημα και σ’ αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η δήλωση Μητσοτάκη. Πρακτικά, όμως, δεν εξήγγειλε καμία πολιτική πρωτοβουλία αντιμετώπισης των γυναικοκτονιών, πρόκειται απλά για μια προσπάθεια πολιτικής ισορροπίας ανάμεσα στο πιο προοδευτικό κοινωνικό κομμάτι και το μισογύνικο ακροατήριό του», σχολιάζει στην «Εποχή» η Αναστασία Γκόνη, δικηγόρος και μέλος του ελληνικού τμήματος του Παρατηρητηρίου για τις Γυναικοκτονίες.

Ενώ ήδη για το 2022 μετράμε 19 γυναικοκτονίες, βάσει των στοιχείων του Παρατηρητηρίου, και μετά από μεγάλο αγώνα του φεμινιστικού κινήματος ο όρος έχει καθιερωθεί στον δημόσιο λόγο, παρά και την ύπαρξη κάποιων σεξιστικών κακοφωνιών, ο πρωθυπουργός έρχεται απλά να «επιτρέψει» την ύπαρξη του όρου, σαν να μπορούσε να κάνει κι αλλιώς. Όταν, όμως, το ζήτημα έρχεται στο δια ταύτα, τι κάνουμε επί αυτού, η απάντηση είναι τίποτα, προβάλλοντας το κλασικό επιχείρημα περί καθολικότητας των νόμων και ισότητας της ζωής όλων. Αποκρύπτεται με αυτόν τον τρόπο ότι είναι ακριβώς αυτή η ισότητα στη ζωή που βάλλεται στην πράξη όταν γυναίκες δολοφονούνται λόγω του φύλου τους, αλλά και ότι οι νόμοι αποτελούν κοινωνικά παράγωγα, φέροντας άρα στο σώμα τους και τα αντίστοιχα πολιτικά χαρακτηριστικά και σεξιστικά κατάλοιπα. Τρανό παράδειγμα αυτού η δυνατότητα στη συνεπιμέλεια των κακοποιητών γονιών, που η δική του κυβέρνηση καθιέρωσε, αλλά και ότι το λεγόμενο «πάθος» των δραστών, δηλαδή η κτητικότητα και η ζήλεια για τις γυναίκες που θεωρούν ιδιοκτησία τους, μεταφράζεται πολλές φορές δικαστικά σαν «εν βρασμώ ψυχής» και άρα φέρει πιο ήπια ποινική μεταχείριση.

 

Η λύση του 82Α του Π.Κ.

 

«Η νομική κατοχύρωση της γυναικοκτονίας είναι ένα αρκετά σύνθετο ζήτημα, καθώς αγγίζει και άλλα θέματα, όπως είναι ο τιμωρητικός χαρακτήρας των ποινών, η φυλακή ως θεσμός κτλ. Παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα για το πώς θα πρέπει να γίνει η εισαγωγή του όρου στο νομικό πλαίσιο, σίγουρα όμως θα πρέπει να διεκδικούμε την ορατότητα του έμφυλου χαρακτήρα των εγκλημάτων και στον δικαστικό κόσμο και όχι μόνο για τις cis γυναίκες, αλλά και για τα τρανσοφοβικά εγκλήματα», εξηγεί η δικηγόρος του Παρατηρητηρίου.

Ένας τρόπος που συζητείται, είναι ο σεξιστικός χαρακτήρας των εγκλημάτων να λειτουργεί ως επιβαρυντικός παράγοντας, όπως γίνεται και με τα υπόλοιπα ρατσιστικά εγκλήματα. Κάτι που στην πραγματικότητα ήδη υφίσταται νομικά, αλλά δεν λαμβάνεται ποτέ υπόψιν δικαστικά και γι’ αυτό ίσως θα ήταν και αναγκαία μια πιο σαφής επαναδιατύπωση, περιλαμβάνοντας τον όρο γυναικοκτονία.

«Στο άρθρο 82 Α του ποινικού κώδικα για τα ρατσιστικά εγκλήματα αναφέρεται και ο παράγοντας του φύλου και της ταυτότητας φύλου και άρα οι υποθέσεις των γυναικοκτονιών θα μπορούσαν ήδη, χωρίς καμία αλλαγή, να εξετάζονται δικαστικά βάσει αυτού και οι αποφάσεις να κάνουν λόγο για γυναικοκτονία, αξιοποιώντας τη διεθνή βιβλιογραφία, αλλά και τη σχετική εγκύκλιο του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Δυστυχώς αυτό δεν έχει γίνει ποτέ μέχρι τώρα και ακολουθούν τη γνωστή πεπατημένη περί ανθρωποκτονίας, ενώ θα είχε πραγματικά μια παιδευτική αξία η υπάγωγή τους εκεί, καθώς θα αναδείκνυε τον έμφυλο χαρακτήρα των εγκλημάτων», τονίζει η Αναστασία Γκόνη.

Άλλωστε, τα νομικά κείμενα και οι δικαστικές αποφάσεις αποτελούν κι αυτά μέρος του δημόσιου λόγου και μάλιστα υπό θέση κοινωνικού κύρους, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν υπέρ της ευαισθητοποίησης για το ζήτημα, για την οποία ενδιαφέρεται ο Κ. Μητσοτάκης, όπως ισχυρίστηκε στη ΔΕΘ.

 

Ευαισθητοποιηθήκαμε. Και τώρα τι;

 

Η απουσία, όμως, πραγματικού ενδιαφέροντος του πρωθυπουργού για το ζήτημα δεν εντοπίζεται μόνο στην άρνησή του να κατοχυρωθεί νομικά ο όρος, αλλά περισσότερο στο ότι δεν έχει καμία πρόθεση να προχωρήσει σε πολιτικές καταπολέμησης του φαινομένου της έμφυλης βίας και υποστήριξης των θυμάτων της. Ο ίδιος στη ΔΕΘ μπορεί να δήλωσε «ναι σε όλες τις δράσεις που δίνουν στις γυναίκες τη δυνατότητα να καταφύγουν σε κάποιον που μπορεί να τις στηρίξει αν αισθάνονται ότι είναι αντικείμενα άσκησης βίας», αλλά ποιες είναι αυτές;

Η αναφορά του στα ειδικά τμήματα που αναπτύσσονται στην αστυνομία, μόνο σαν κακόγουστο αστείο μπορεί να εκληφθεί, καθώς μπορεί το σχετικό μέτρο, που λήφθηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση, να έχει αρχίσει να υλοποιείται δειλά και κατά τόπους μόνο, αλλά πέραν του μικρού αριθμού αυτών των τμημάτων, η αντιμετώπιση της αστυνομίας προς τα θύματα δεν φαίνεται να έχει βελτιωθεί, σύμφωνα με τη δικηγόρο: «Για παράδειγμα, είχαμε περίπτωση γυναίκας που ο άντρας της την κυνηγούσε με το αυτοκίνητο για να την σκοτώσει με διεμβολισμό και όταν τον κατήγγειλε στην αστυνομία, τα όργανα ήταν και προς τη μηνύτρια και προς τη συνήγορό της πλήρως απαξιωτικά».

Γι’ αυτό η ίδια επισημαίνει πως «δεν αρκεί απλά η νομική κατοχύρωση της γυναικοκτονίας, καθώς αν δεν ληφθούν παράλληλα και μέτρα πρόνοιας και πρόληψης κατά του φαινομένου, θα είναι απλά ένα ανέξοδο ξόρκισμα. Θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν και να υλοποιηθούν άμεσα κι άλλες δράσεις».

Τέτοιες θα ήταν, όπως περιγράφει, η δημιουργία συμβουλευτικών κέντρων για τα θύματα έμφυλης βίας και δομών φιλοξενίας σε κάθε δήμο, με εξειδικευμένο και διαθέσιμο προσωπικό (κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, νομικοί κτλ), όπως και καταρτισμένα σχέδια διαφυγής των γυναικών από το κακοποιητικό περιβάλλον. Πέρα από τον κατάλληλο σχεδιασμό, αυτά θα προϋπέθεταν από τη θέσπιση ειδικού επιδόματος για τα θύματα, μέχρι μηχανισμούς εύρεσης εργασίας, σπιτιού, αλλά και αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο, ώστε στην περίπτωση που υπάρχουν παιδιά, η μητέρα να μπορεί να τα απομακρύνει από την εστία και να τα εγγράψει σε άλλο σχολείο, για παράδειγμα, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του κακοποιητή πατέρα, όπως υποχρεούται σήμερα, ή η διαφυγή να θεωρείται σαν παρεμπόδιση επικοινωνίας γονέα–τέκνου.

Παράλληλα, θα έπρεπε να υπάρξει εκπαίδευση για την έμφυλη βία όλων των αστυνομικών, όχι μόνο των ειδικών τμημάτων, αύξηση των ιατροδικαστικών υπηρεσιών, ώστε τα θύματα να έχουν άμεση πρόσβαση σε εξετάσεις που θα λειτουργήσουν μετά ως αποδεικτικά στοιχεία στις δικαστικές διαδικασίες, αλλά και εκπαίδευση των δικαστικών αρχών σε αυτά τα ζητήματα, ώστε να σταματήσει η δευτερογενής κακοποίηση των θυμάτων, όπως συμβαίνει τις περισσότερες φορές κατά τις δίκες των έμφυλων αδικημάτων. Και σίγουρα, όπως τονίζει η Αναστασία Γκόνη, χρειάζεται ένα μακρόπνοο σχέδιο για την πρόληψη και την εξάλειψη της πατριαρχίας, που θα πρέπει να ξεκινάει με μαθήματα και υποστηρικτικές δομές μέσα στα σχολεία από μικρή ηλικία.

Τίποτα απ’ όλα αυτά, βέβαια, δεν υπάρχει στους σχεδιασμούς και τις προθέσεις της κυβέρνησης, απλά ο πρωθυπουργός μάς επέτρεψε «γενναιόδωρα» όταν δολοφονούμαστε, να μην λένε κατόπιν πως τα θέλαμε και τα πάθαμε, τέτοιες που είμαστε. Και νομίζει πως κάτι είναι και αυτό…

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet