Μέσα σε ένα πολυδιασπασμένο πολιτικό τοπίο και με τις προσδοκίες των πολιτών να είναι χαμηλές, συνεχίζεται η προεκλογική περίοδος στη Βουλγαρία ενόψει των εκλογών στις 2 Οκτωβρίου. Είναι οι τέταρτες εκλογές που γίνονται μέσα στους τελευταίους 18 μήνες, ενώ ο σχηματισμός κυβέρνησης είναι για ακόμα μια φορά ένα πρόβλημα για δύσκολους πολιτικούς λύτες. Συνομιλούμε με την Μαντλέν Νικόλοβα, υποψήφια διδάκτορα Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ, και μέλος της ΚΟΙ (Συλλογική Κοινωνική Παρέμβαση), μιας οργάνωσης που εδρεύει στη Σόφια και ειδικεύεται στις ριζοσπαστικές εκδόσεις και την αριστερή πολιτική.

 

 

Πώς βλέπεις τα πράγματα ενόψει των εκλογών;

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και ο επακόλουθος πληθωρισμός, ανάγκασαν τους πολιτικούς να επικεντρωθούν με ζητήματα όπως οι επιδοτήσεις της ενέργειας, οι χαμηλοί μισθοί, οι συντάξεις και η διανομή του φυσικού αερίου. Αυτές οι κρίσεις κατάφεραν να θέσουν στο επίκεντρο για πρώτη φορά ζητήματα που απασχολούν τους πολίτες εδώ και χρόνια και έτσι μετριάστηκε η γνωστή ριζική ασυμφωνία μεταξύ της ατζέντας της πλειοψηφίας του λαού και εκείνης της πολιτικής τάξης που μέχρι πρόσφατα επικεντρωνόταν μόνο στις προσωπικές συγκρούσεις, στα μεγάλα σκάνδαλα διαφθοράς και στη δικαστική μεταρρύθμιση. Παρόλα αυτά, οι πολιτικοί φαίνεται να έχουν μόνο μια αόριστη ιδέα για το πως θα μπορούσαν να επιλυθούν αυτές οι αλληλοεπικαλυπτόμενες κρίσεις. Για παράδειγμα, η πρώην κυβέρνηση, που αποτελούνταν από τρία κεντροδεξιά κόμματα και το Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, έκανε άδικες επιδοτήσεις καυσίμων που αγνόησαν τις υπάρχουσες ανισότητες. Τέτοιες ακατάλληλες πολιτικές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ακόμη μεγαλύτερη απάθεια και δυσπιστία μεταξύ του εκλογικού σώματος, που σημαίνει χαμηλή συμμετοχή στις επερχόμενες εκλογές μετά την πτώση της κυβέρνησης το καλοκαίρι. Η κυβέρνηση συνασπισμού ήρθε στην εξουσία τον Νοέμβριο του 2021, μετά το τέλος της σχεδόν αδιάκοπης 10ετούς διακυβέρνησης του GERB, του κόμματος που ίδρυσε ο Μπόικο Μπορίσοφ. Οι διαδηλώσεις του 2020 κατά της διαφθοράς ανάγκασαν τα κόμματα της Αριστεράς, της Δεξιάς και του Κέντρου να ενωθούν ενάντια στο GERB. Ωστόσο, τον τελευταίο ενάμιση χρόνο αυτά τα τότε αντιπολιτευόμενα κόμματα αγωνίζονται να σχηματίσουν μια σταθερή κυβέρνηση, λόγω του αριθμού των κομμάτων που απαιτούνται για να κερδίσουν την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο και των αρκετά αποκλινουσών εκλογικών περιφερειών τους. Η κυβέρνηση συνασπισμού του Νοεμβρίου υποσχέθηκε να πάρει πίσω το αιχμάλωτο κράτος και να φέρει τα στελέχη του GERB ενώπιον της δικαιοσύνης για φερόμενη διαφθορά και αφαίρεση κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οι έντονες συζητήσεις για την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον πόλεμο στην Ουκρανία, ανάγκασαν τον κυβερνητικό συνασπισμό να παρεκκλίνει από το πρόγραμμά του και να υιοθετήσει μια πιο ενεργή στάση σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Αυτό συνέπεσε με μια σειρά προσωπικών συγκρούσεων και τότε άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές εντός του, καθώς οι ψηφοφόροι του BSP (Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα) είναι παραδοσιακά φιλορώσοι, ενώ τα δομικά στοιχεία του δεξιού κυβερνητικού εταίρου του, της «Δημοκρατικής Βουλγαρίας», είναι ο αντικομουνισμός και η ρωσοφοβία. Το «Συνεχίζουμε την Αλλαγή», ηγετικό κόμμα του κυβερνητικού συνασπισμού, υιοθέτησε επίσης μια ριζοσπαστική στάση κατά της Ρωσίας.

 

Πώς ερμηνεύεις την παρατεταμένη πολιτική αστάθεια;

Η συμμετοχή στις τελευταίες εκλογές του 2021 ήταν μόλις 40%, από 54% μόλις 4 χρόνια νωρίτερα. Έτσι, το πραγματικό ζήτημα είναι ότι τα πολιτικά κόμματα που ενώθηκαν ενάντια στο GERB δεν μπορούν να πείσουν τους ψηφοφόρους να τα ψηφίσουν και επομένως δεν μπορούν να σχηματίσουν πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Για παράδειγμα, ο νικητής των τελευταίων εκλογών, το κεντροδεξιό κόμμα «Συνεχίζουμε την Αλλαγή», αυτή τη φορά θα χάσει από το GERB και όπως και η «Δημοκρατική Βουλγαρία» θα έχει πιο χαμηλά ποσοστά, ενώ το «Υπάρχει ένας τέτοιος λαός» βρίσκεται στα πρόθυρα της αποχώρησης από το κοινοβούλιο στις εκλογές του Οκτωβρίου. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο καταθλιπτική για το BSP, κόμμα ενός αιώνα με μακροχρόνιες και μεγάλες κομματικές δομές, το οποίο έχασε σχεδόν τους μισούς ψηφοφόρους του στη διάρκεια των τριών εκλογών του 2021. Μέχρι πρόσφατα το κόμμα είχε καταφέρει να διατηρήσει τα μέλη του, υποστηρίζοντας τον πολιτιστικό συντηρητισμό της ρωσόφιλης βάσης του και αντιτάχθηκε ανοιχτά στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης και στα δικαιώματα των LGBT. Ωστόσο, αυτή η στροφή απομάκρυνε πολλούς προοδευτικούς υποστηρικτές του. Σήμερα το BSP μπορεί να χάσει και τους ρωσόφιλους, καθώς η ηγέτης του Κορνέλια Νίνοβα προσπάθησε να παραμείνει στην εξουσία τον περασμένο χρόνο, ακόμα και αν ως υπουργός Οικονομίας αναγκάστηκε να επιτρέψει τις εξαγωγές όπλων στην Ουκρανία και ουσιαστικά να υποστηρίξει την απέλαση 70 ρώσων διπλωματών και υπαλλήλων της πρεσβείας, μια κίνηση που ήταν τόσο απροσδόκητη όσο και πρωτοφανής. Η Νίνοβα συνεχίζει να προσποιείται ότι η έγκρισή της για τις τεράστιες εξαγωγές όπλων ήταν μόνο προς την Πολωνία και δεν είχε καμία σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό τελικά ανοίγει τον δρόμο για το ακροδεξιό ρωσόφιλο κόμμα «Revival», που ζητά δημοψήφισμα για την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά απευθύνεται σε πολλούς λόγω ορισμένων προτάσεών του σχετικά με την υγειονομική περίθαλψη και τη φορολογία. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι κερδίζει κάποια υποστήριξη τους τελευταίους μήνες.

 

Πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε το δημοσκοπικό προβάδισμα του GERB-SDS; Tι σημαίνει μια πιθανή επιστροφή του Μπορίσοφ;

Το GERB-SDS έχει καταφέρει να οικοδομήσει ανθεκτικά πελατειακά δίκτυα στην κοινωνία. Με τον συνεχή έλεγχο του στις περιφερειακές και δημοτικές διοικήσεις και τις στενές σχέσεις του με μεγάλους εργοδότες, εκφοβίζει τους ανθρώπους για να το ψηφίσουν, ή ακόμα, όπως εικάζουν ορισμένα ΜΜΕ, πολλούς τους πληρώνει. Αλλά ακόμα και αν προηγείται στις δημοσκοπήσεις, και αν κερδίσει στις εκλογές, ο απόλυτος αριθμός των ψήφων του έχει μειωθεί σημαντικά. Η τελευταία κυβέρνηση με επικεφαλής το «Συνεχίζουμε την Αλλαγή» προσπάθησε να αποτρέψει τη συνεχιζόμενη αποστράγγιση των δημοσίων πόρων από το GERB μέσω εταιρειών που είναι κοντά στην ηγεσία του. Έτσι, το GERB θα είχε λιγότερες παράνομες πηγές εισοδήματος για να τις διανείμει στην περίοδο των εκλογών. Αυτό απέδωσε εν μέρει, καθώς η ισχυρή του επιρροή στα δημοφιλή ΜΜΕ άρχισε πρόσφατα να μικραίνει. Ο Μπορίσοφ επιθυμεί απεγνωσμένα να επιστρέψει στην εξουσία, καθώς, μαζί με ορισμένους άλλους αρχηγούς κομμάτων, ενδέχεται να αντιμετωπίσει ποινικές έρευνες. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να τον εμποδίσουμε να σχηματίσει αυτό που σήμερα είναι γνωστό ως «ευρωατλαντική κυβέρνηση», με τα άλλα δεξιά και κεντροδεξιά κόμματα. Το «Συνεχίζουμε την Αλλαγή» έχει επανειλημμένα ζητήσει την απομάκρυνση του Μπορίσοφ από την ηγεσία του GERB και έχει υποσχεθεί ότι θα ανοίξει ο δρόμος για ανοιχτή συνεργασία. Ωστόσο, αυτό είναι στην καλύτερη περίπτωση ένας αφελής λανθασμένος υπολογισμός, επειδή ένας μεγάλος αριθμός επιφανών πολιτικών του GERB έχει αναφερθεί ότι συμμετείχε σε υπεξαίρεση κονδυλίων για δημόσιες προμήθειες, σε εκφοβισμούς, ακόμη και σε διακίνηση ναρκωτικών. Μέχρι πριν από λίγους μήνες, οι φιλελεύθεροι σχολιαστές δίσταζαν να ζητήσουν τη συνεργασία με το GERB, αλλά τώρα σκιαγραφούν καταστροφικά σενάρια ότι η Βουλγαρία θα γίνει υποτελής στη Ρωσία εάν δεν σχηματιστεί ένας ευρύς «ευρωατλαντικός» συνασπισμός, που περιλαμβάνει το GERB και τους σημερινούς επικριτές του στη Δεξιά. Οι δημοσιογράφοι φαντασιώνονται μια ένοπλη σύγκρουση με τη Ρωσία και ζητούν μια διακομματική συναίνεση σχετικά με την «απόλυτη αλληλεγγύη της χώρας με την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες» και την ανάγκη για επανεξοπλισμό του στρατού και του ναυτικού.

 

Ποια είναι τα σημαντικότερα θέματα που κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο σε αυτήν την προεκλογική περίοδο;

Το χειρότερο πρόβλημα είναι ότι υπάρχει εδώ και καιρό μια λανθασμένη ευθυγράμμιση όσον αφορά τα θέματα που κυριαρχούν στις δημόσιες πολιτικές συζητήσεις και τα ζητήματα που ανησυχούν περισσότερο τους απλούς πολίτες. Αυτό που ανησυχεί συνεχώς τους περισσότερους είναι οι χαμηλοί μισθοί, οι ακριβές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, ο πληθωρισμός. Ενώ το «Συνεχίζουμε την Αλλαγή» βρίσκονταν στην κυβέρνηση, το οποίο συνεχίζει να διεκδικεί την επανεκλογή με την υπόσχεση να επιδιώξει αριστερούς στόχους με δεξιές μεθόδους, σταμάτησε τη δεκαετή προσκόλληση του GERB στα χαμηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και αύξησε σημαντικά τον κατώτατο μισθό και τις συντάξεις σε σύγκριση με πριν. Ωστόσο, αυτές οι αυξήσεις δεν ήταν αρκετές για να εξασφαλίσουν μια δραστική μείωση των ανθρώπων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, περίπου το ⅕ του πληθυσμού, ούτε ισοδυναμούσαν με την πλήρη τιμαριθμική αναπροσαρμογή σε σχέση με τον πληθωρισμό. Ωστόσο, όλα τα κόμματα που συμμετείχαν στον τελευταίο κυβερνητικό συνασπισμό είναι απρόθυμα να μιλήσουν για θέματα αναδιανομής και να μεταρρυθμίσουν το φορολογικό σύστημα. Κατά τη διάρκεια της περσινής προεκλογικής εκστρατείας τους συμφώνησαν να εισαγάγουν ένα μη φορολογητέο ελάχιστο ποσό, αλλά δεν έδωσαν συνέχεια σε αυτό.

 

Ποιες είναι οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας για την κοινωνία των πολιτών και τα κοινωνικά κινήματα;

Η συμμετοχή στις εκλογές μειώνεται λόγω των επαναλαμβανόμενων κοινοβουλευτικών κρίσεων και της αδυναμίας σχηματισμού σταθερής κυβέρνησης. Ένα σημαντικό βήμα για τους προοδευτικούς πολίτες θα ήταν η υπέρβαση της εκτεταμένης πολιτικής απάθειας και του κυνισμού στη Βουλγαρία. Με αυτό δεν εννοώ απαραίτητα την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία, καθώς το τρέχον πολιτικό σύστημα έχει επανειλημμένα αποτύχει, οι εργαζόμενοι και οι πολιτικοί φαίνεται να νοιάζονται πάντα για τον εαυτό τους. Η κρίση εκπροσώπησης, ωστόσο, δεν έχει επηρεάσει μόνο τα πολιτικά κόμματα και τους κρατικούς θεσμούς, αλλά και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τις επαγγελματικές ενώσεις. Ακόμα και αν πολλοί άνθρωποι υποστηρίζουν μεταρρυθμίσεις που θεωρούνται προοδευτικές, υπάρχει η αίσθηση ότι δεν έχει νόημα να ξοδεύει κανείς τον χρόνο και την ενέργειά του παλεύοντας για αυτές, καθώς θα προδοθούν στη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Τώρα είναι ένα κρίσιμο σημείο, στο οποίο η κοινωνία των πολιτών πρέπει να πιέσει τόσο το Σοσιαλιστικό Κόμμα, όσο και τα συνδικάτα να γίνουν αντάξια των ονομάτων τους, προτού πάψουν να υπάρχουν και το μόνο που θα μας απομείνει είναι μια Δεξιά υπέρ και μία κατά της Ρωσίας.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet