Όταν ήμασταν παιδιά, η επέτειος της απελευθέρωσης της Σμύρνης είχε ως εξής: το τούρκικο ιππικό έφθανε στην προκυμαία, ένα ελληνικό απόσπασμα ντυμένο με μπλε στολές πυροβολούσε προς τους Τούρκους, αλλά αστοχούσε. Όταν οι Τούρκοι ανταπέδιδαν τα πυρά, όλοι οι Έλληνες έπεφταν νεκροί. Οι Τούρκοι κατέβαιναν από τα άλογα και σκότωναν τους επιζήσαντες Έλληνες με τουφεκιές και ξιφολόγχες. Δεν θυμάμαι αν τους έριχναν και στη θάλασσα επίσης. Σίγουρα, όμως, τότε η μπάντα ξεκινούσε να παίζει εν μέσω ζητοκραυγών και χειροκροτημάτων του πλήθους. Τα μαχητικά αεροσκάφη επιδίδονταν σε ακροβατικά σόου, τα στρατεύματα ξεκινούσαν την παρέλαση, με τους βετεράνους του πολέμου να παρελαύνουν στην πρώτη σειρά, ακολουθούμενοι από τους Ζεϊμπέκους, που χόρευαν και πυροβολούσαν στον αέρα με άσφαιρα. Σχολιαρόπαιδα, έμποροι και χειροτέχνες, δημοτικές κινήσεις, εργάτες, αγρότες, όλοι παρελαύναν με τη σειρά και όλοι χειροκροτούσαν.

Αυτό ήταν το μοτίβο: απελευθέρωση από την οικονομική κατοχή, ρίχνοντας τους αδίστακτους Έλληνες στη θάλασσα. Μεγαλειώδης νίκη. Στις 30 Αυγούστου του 1922, το ελληνικό μέτωπο κατέρρευσε και ο πόλεμος έληξε με την επανακατοχή της Σμύρνης στις 9 Σεπτεμβρίου, έπειτα ο Ατατούρκ ήρθε στην πόλη. Αυτό είναι το αφήγημα. Αν γίνει κάποια αναφορά στη μεγάλη φωτιά της Σμύρνης, τότε αποδίδεται στους Έλληνες που δεν μπορούσαν να χωνέψουν την ήττα τους. Αυτή είναι η επικρατούσα αντίληψη.

Όταν το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) ξεκίνησε να κυβερνά το 2002, μετρίασαν λίγο την ευφορία της ημέρας, υιοθετώντας πιο ήπιων τόνων εορτασμούς σε όλες τις εθνικές επετείους. Οι μεγαλειώδεις στρατιωτικές παρελάσεις έλαβαν τέλος. Αντ’ αυτών, αφήνουν στεφάνια στα αγάλματα του Ατατούρκ και τραγουδούν τον εθνικό ύμνο. Ο αντίκτυπος των κλασικών εθνικών εορτών, όπως είναι 29η Οκτώβρη, η 19η Μαΐου και η 23η Απριλίου μειώθηκε επί της περιόδου του AKP. Γιατί είναι γιορτές του δημοκρατικού καθεστώτος και του κεμαλισμού.

Και οι τοπικές επέτειοι απελευθέρωσης ξεθώριασαν, επίσης, κάπως. Παρόλ’ αυτά, ο εορτασμός της 9η Σεπτεμβρίου συνεχίζεται σαν να πρόκειται περισσότερο για πρωτοβουλία των τοπικών αρχών και η Σμύρνη να κυβερνάται από την αντιπολίτευση του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), κατά την περίοδο του AKP.

 

Ο φετινός εορτασμός

 

Φέτος ήταν η εκατονταετηρίδα της 9ης Σεπτεμβρίου. Έγινε μια μεγάλη διοργάνωση, με πιο σημαντικό στοιχείο τη νυχτερινή συναυλία του παγκοσμίως γνωστού ποπ τραγουδιστή, Ταρκάν.

 

Μέχρις εδώ καλά, αλλά προέκυψαν κάποιες επιφυλάξεις για τον τρόπο εορτασμού της 9ης Σεπτεμβρίου (ενώ και η μετα-επετειακή συνέχειά του είναι επίσης σημαντική). Για πρώτη φορά στην ιστορία, η τοπική αρχή της Σμύρνης έβγαλε ένα πόστερ με θέμα την ειρήνη: «Ο δεύτερος αιώνας ειρήνης», αναφερόμενο στην ειρήνη που επιτεύχθηκε μετά από το 1922, με έμφαση ότι από τότε ζούμε εν ειρήνη, αποτελώντας ταυτόχρονα και μια αποφασιστική δήλωση πως θέλουμε να συνεχίσουμε να ζούμε με ειρήνη και τα επόμενα 100 χρόνια. Μια τέτοια δήλωση την ημέρα της επετείου γίνεται για πρώτη φορά μετά από 100 χρόνια.

 

Ο τοπικός επικεφαλής του Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος (MHP) άσκησε κριτική στο πόστερ, λέγοντας πως η 9η Σεπτεμβρίου είναι μέρα πολέμου και δόξας, ότι Τούρκοι μαρτύρησαν και πέταξαν τους Έλληνες στη θάλασσα. Ότι είναι μέρα νίκης. Το Καλό Κόμμα (Iyi) βρίσκεται σε συμμαχία αυτή τη στιγμή με το CHP, αλλά έχουν και μία εθνικιστική παράδοση και ο βουλευτής τους στη Σμύρνη επίσης ζήτησε την αφαίρεση του πόστερ. Το AKP δεν πήρε θέση και περίμενε να αιφνιδιάσει.

 

Τελικά το πόστερ αφαιρέθηκε, αλλά αντικαταστήθηκε από ένα πόστερ με τέσσερα θέματα: ο δεύτερος αιώνας ειρήνης, ο δεύτερος αιώνας δημοκρατίας, ο δεύτερος αιώνας κοσμικού κράτους και ο δεύτερος αιώνας ανεξαρτησίας.

Έπειτα ήρθε η μέρα του εορτασμού. Μεγάλο πλήθος μαζεύτηκε τις απογευματινές ώρες, μετρώντας εκατομμύρια που γέμισαν το κέντρο της πόλης, επειδή ήταν η συναυλία του Ταρκάν. Η συναυλία ήταν υπέροχη. Αν και ειπώθηκε πως ήταν η πέμπτη μεγαλύτερη δωρεάν συναυλία στην παγκόσμια ιστορία, μετά αυτό διαψεύστηκε. Εννοείται πριν τη συναυλία, οι εμφανίσεις στη σκηνή εστίαζαν στην απελευθέρωση της πόλης. Ο Tunç Soyer απευθύνθηκε στο πλήθος για τη σημασία της μέρας, επαναλαμβάνοντας το ζήτημα της ειρήνης. Επανέλαβε, επίσης, τη γνωστή έκκληση του Ατατούρκ στη νεολαία, που έλεγε πως αυτοί που είναι στην εξουσία, μπορεί να αμελήσουν, να παραπλανήσουν ή ακόμα και να προδώσουν. Μπορεί, επίσης, να συνδυάσουν τα προσωπικά τους συμφέροντα με αυτά των εισβολέων. Ο Ατατούρκ, βέβαια, αναφερόταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και στην κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης. Όπως και στο γεγονός ότι οι προύχοντες του Αιγαίου και της Ανατολίας συνεργάστηκαν σε κάποιο βαθμό με την κατοχή. Υπονοούσε ότι δεν πολεμήσαμε μόνο κατά των Ελλήνων, αλλά και εναντίον αυτών των δυνάμεων. Στο τέλος, ο Ατατούρκ λέει πως τους νικήσαμε όλους. Ως αποτέλεσμα, βέβαια, εγκαθίδρυσε το κοσμικό κράτος και εξοβέλισε την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

 

Η επανάληψη αυτού του αποφθέγματος του Ατατούρκ έδωσε μια άλλη διάσταση: πρόσβαλλε τον σουλτάνο Vahdeddin (Μωάμεθ ΣΤ’), και άρα τους προγόνους «μας». Πρόσβαλλε την οθωμανική κληρονομιά. Το AKP βρήκε εδώ το υλικό που χρειαζόταν… Το CHP απάντησε βέβαια και έτσι η διαμάχη για το αν ο Vahdeddin ήταν προδότης ή όχι, κλιμακώθηκε.

 

Ειρήνη και αδελφότητα

 

Το ντιμπέιτ για την ειρήνη, από την άλλη πλευρά, δεν κράτησε για πολύ. Για την ακρίβεια, φαίνεται ότι οι κυβερνητικοί κύκλοι δεν μπορούν να αντισταθούν στη ρητορική της νίκης και το πολέμου αντί της ειρήνης, κι αυτό είναι σημαντικό. Αυτό που εμείς, οι δημοκρατικοί και οι σοσιαλιστές της Σμύρνης, προτείνουμε εδώ και χρόνια, φαίνεται να συνέβη για πρώτη φορά. Ο εορτασμός της απελευθέρωσης της Σμύρνης συνήθως διοργανώνεται από την τοπική αρχή του CHP. Η αιγαιακή και μεσογειακή ταυτότητα της Σμύρνης είναι πάντα αντικείμενο έμφασης σ’ αυτή τη συζήτηση. Παρόλ’ αυτά, όταν η συζήτηση έρχεται στα περί εθνικισμού, αυτό το στοιχείο εύκολα λησμονείται και η έμφαση δίνεται μόνο στο πέταγμα των Ελλήνων στη θάλασσα. Ήμασταν πάντοτε αντίθετοι σε αυτό τον σχιζοειδή διαχωρισμό μεταξύ των αιτιάσεων της αιγαιακής ταυτότητας και της εχθρότητας προς τους ανθρώπους του Αιγαίου και της Μεσογείου. Επισημαίνουμε πως το να ανήκεις στους πολιτισμούς του Αιγαίου και της Μεσογείου, προϋποθέτει να κάνεις το Αιγαίο θάλασσα ειρήνης, το οποίο με τη σειρά του σημαίνει την αδελφότητα με τους ανθρώπους της απέναντι ακτής. Σε αυτό το πλαίσιο, ο εθνικισμός και η έμφαση στο ζήτημα του πολέμου είναι συμπτώματα σχιζοφρένειας. Πάντοτε απαιτούσαμε το CHP, που υποστηρίζει πως είναι κεντροαριστερό και σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, να μη ρίχνει λάδι στη φωτιά του εθνικισμού, του σωβινισμού και της εχθρότητας μεταξύ των λαών.

 

Η μέρα «απελευθέρωσης» θα πρέπει να θεωρείται ευκαιρία συμφιλίωσης των λαών του Αιγαίου, με στόχο την ειρήνη και στις δύο ακτές, και να σταματήσει να δοξάζεται σαν μέρα πολέμου και νίκης. Μπορούν να μπουν θεμέλια αδελφότητας των λαών και για το καθεστώς ειρήνης του 21ου αιώνα. Αντί να δοξάζεται ο πόλεμος, να μιλήσουμε για τις τραγικές του πλευρές. Πάντα το υπερασπιζόμασταν αυτό ως σοσιαλιστές της Σμύρνης και το όνειρό μας εν μέρει έγινε πραγματικότητα για πρώτη φορά χάρη στον δήμαρχο Tunç Soyer και τον Ταρκάν. Αν και δεν συντελέστηκε κάποια μεγάλη αλλαγή, ήταν ελπιδοφόρο πως υποστήριξαν τη συζήτηση περί ειρήνης. Αυτό ήταν συναρπαστικό.

 

Η συμβολή του Ταρκάν

 

Βέβαια, ο Ταρκάν δεν είναι ένας πολιτικός τραγουδιστής, αλλά έχει λάβει ξεκάθαρη θέση σε διάφορα πολιτικά θέματα. Για παράδειγμα, διαφώνησε με την καταστροφή της Κίφας και έγινε το δημόσιο πρόσωπο αυτού του κινήματος. Παρόλ’ αυτά, το φράγμα φτιάχτηκε και χιλιάδες χρόνια πολιτιστικής κληρονομιάς καταστράφηκαν. Ομοίως, όταν ο Sezen Aksu, ένας άλλος διάσημος τραγουδιστής, δαιμονοποιήθηκε από τα μέσα της ισλαμικής κυβέρνησης, μία από τις πιο σκληρές αντιδράσεις ήταν του Ταρκάν. Η δημοφιλία του Ταρκάν έχει εκτοξευτεί τις τελευταίες μέρες με το τραγούδι του “Geççek”, το οποίο μιλά για τα καλά νέα της εξόδου από την πανδημία. Αλλά το κύριο μήνυμα του τραγουδιού έγινε αντιληπτό από την κοινωνία σαν να μιλά για το τέλος που διαγράφεται των πιέσεων και των οικονομικών δυσκολιών υπό τη διακυβέρνηση του AKP, κάνοντας τον Ταρκάν όχι μόνο δημοφιλή, αλλά και πολιτικό είδωλο. Η επιλογή του Ταρκάν για την επέτειο της 9ης Σεπτεμβρίου ήταν η καταλληλότερη.

 

Ελπιδοφόρο μήνυμα

 

Σε αυτή τη φάση των τουρκο-ελληνικών σχέσεων και της ρητορικής του «μπορεί να έρθουμε ξαφνικά μια νύχτα», «οι Έλληνες μπορεί να έχουν το Πεντάγωνο από πίσω τους, αλλά εμείς είμαστε αποφασισμένοι να πολεμήσουμε ακόμα και με την Αμερική», «μας πυροβολούν και έχουν εισβάλει στα νησιά του Αιγαίου», «θα είμαστε στην Αθήνα μέσα σε μισή ώρα», είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε το μήνυμα ειρήνης που έρχεται από τη Σμύρνη, όταν μια έκρηξη σωβινισμού επιβάλλεται στον λαό. Και φυσικά είναι σημαντικό που έγινε αυτό στη Σμύρνη, το προπύργιο του εθνικισμού και του σωβινισμού. Παρότι η Σμύρνη είναι γνωστή ως προπύργιο της σοσιαλδημοκρατίας, είναι επίσης και κέντρο της σωβινιστικής εμφύσησης στους σοσιαλδημοκρατικούς κόλπους. Είναι μια πόλη που μια συγκεκριμένη μορφή τουρκικού εθνικισμού, που βασίζεται στην υπεράσπιση της κοσμικής ταυτότητας και lifestyle, είναι πολύ δυνατή. Είναι ελπιδοφόρο για το μέλλον ότι το μήνυμα ειρήνης μπορεί να μεταδοθεί με τη βοήθεια μιας συμπαθούς προσωπικότητας, όπως είναι ο Ταρκάν και το σύμβολο του Ατατούρκ, και ότι αυτό αντηχεί στον λαό της Σμύρνης.

Zafer Yoruk Ο Zafer Yoruk είναι διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης Περισσότερα Άρθρα
Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet