Ο σεβασμός για τις ξεχωριστές εθνικές κουλτούρες πρέπει να είναι το σημείο εκκίνησης για τον αριστερό διεθνισμό, λέει στην «Εποχή» ο Ντίλαν Ράιλι, μέλος της συντακτικής ομάδας του New Left Review και καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ. Παράλληλα, μιλάει για τις επιπτώσεις που έχει επιφέρει στην πολιτική το τέλος του δημοκρατικού καπιταλισμού και για την τεράστια πίεση που δέχεται ο νεοφιλελευθερισμός ως πολιτικό σχέδιο.

 

 

 

Πώς βλέπεις τον νέο κόσμο που αναδύεται ως αποτέλεσμα των μεγάλων ανακατατάξεων, αντιθέσεων και τριγμών στην παγκόσμια οικονομία, στον παγκόσμιο συσχετισμό και στη γεωπολιτική;

Το κεντρικό οικονομικό γεγονός σήμερα είναι η άνοδος μιας νέας μορφής καπιταλισμού: του πολιτικού καπιταλισμού. Πρόκειται για ένα σύστημα στο οποίο οι αποδόσεις των επενδύσεων καθορίζονται κυρίως από τις πολιτικές σχέσεις, όχι μέσω αυτού που οι μαρξιστές έχουν κλασικά ονομάσει «σχετική υπεραξία». Σε γεωπολιτικό επίπεδο αυτό συνδέεται με την εμφάνιση πιο αμφιλεγόμενων γεωπολιτικών σχέσεων.

 

Ποιες θεωρείς ότι είναι οι κυριότερες επιπτώσεις στην πολιτική των επιμέρους κυβερνήσεων από το τέλος του δημοκρατικού καπιταλισμού;

Εν συντομία, η αναδυόμενη δομή της πολιτικής έχει έναν αρκετά οριζόντιο χαρακτήρα. Στη θέση των κάθετων ταξικών συγκρούσεων που σημάδεψαν, θα μπορούσαμε να πούμε, την περίοδο του δημοκρατικού καπιταλισμού, αυτό που αναδύεται σε όλο τον κόσμο είναι ένα σύνολο οριζόντιων αγώνων μεταξύ κάθετα δομημένων συνασπισμών, που συνδέουν τμήματα του κεφαλαίου με τμήματα του εργαζόμενου πληθυσμού σε οικονομικούς συνασπισμούς. Αυτοί οι συνασπισμοί τείνουν να χαρακτηρίζονται από αυτό που ο Μαξ Βέμπερ αποκάλεσε διαφορές κατάστασης: υπηκοότητα, φυλή, κατοχή διαπιστευτηρίων/πιστοποιητικών.

 

Πώς ερμηνεύεις τη μεγάλη αύξηση του αυταρχισμού που παρατηρούμε τόσο στις διεθνείς σχέσεις, όσο και στο εσωτερικό των κρατών; Με ποιες διαδικασίες συνδέεται;

Δεν είμαι πεπεισμένος ότι η «αύξηση του αυταρχισμού» είναι μια αρκετά επαρκής έκφραση. Κατά την άποψή μου, εκτυλίσσονται δύο διαρθρωτικές διαδικασίες. Σε μαζικό επίπεδο υπάρχει μια διεθνώς εξαιρετικά άνιση διαδικασία κατακερματισμού ή κονιορτοποίησης της εργατικής τάξης. Σε επίπεδο ελίτ υπάρχει μια όξυνση της πάλης μεταξύ των τμημάτων του κεφαλαίου, καθώς η κατοχή της πολιτικής εξουσίας αποκτά μεγαλύτερη οικονομική σημασία. Αυτό τείνει να αποσταθεροποιήσει στην εκλογική πολιτική τον σχηματισμό ευρέων πλειοψηφιών προσανατολισμένων στην ανάπτυξη και ανοίγει την πόρτα σε μια μεγάλη ποικιλία από πολύ περίεργα είδη πολιτικών: για παράδειγμα τον Μπερλουσκόνι, τον Μπολσονάρο ή τον Τραμπ. Αλλά μπορεί επίσης να οδηγήσει και σε μάλλον άχρωμες τεχνοκρατικές κυβερνήσεις, όπως ο Μπάιντεν ή ο Ντράγκι. Το θέμα είναι ότι μακροπρόθεσμα ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού παύει να πιστεύει ότι το πολιτικό σύστημα είναι ελάχιστα σχετικό με τα υλικά του συμφέροντα, ακόμη και όταν αυξάνεται η θερμοκρασία του πολιτικού αγώνα. Αυτό είναι το σύνδρομο αυτού που έχω ονομάσει «τέλος του δημοκρατικού καπιταλισμού».

 

Πώς θα περιέγραφες το περίγραμμα μιας εναλλακτικής λύσης που θα συνέβαλε στην αποτροπή μιας δυστοπικής, για την εργατική τάξη, έκβασης της τρέχουσας κρίσης;

Η απάντηση, κατά μία έννοια, είναι νομίζω γνωστή. Η Αριστερά πρέπει να προσφέρει ένα νέο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, ικανό να δώσει ουσιαστική εργασία για την πλειοψηφία του πληθυσμού, σώζοντας παράλληλα τον πλανήτη από την επικείμενη καταστροφή. Στην Καλιφόρνια, για παράδειγμα, αυτό θα σήμαινε ένα τεράστιο πρόγραμμα δημοσίων έργων αφιερωμένο ουσιαστικά στην «κηπουρική» ολόκληρης της πολιτείας. Σε παγκόσμια κλίμακα θα σήμαινε αναδάσωση, καθαρισμό των ωκεανών, διατήρηση των φυσικών και πολιτιστικών κληρονομιών. Αυτό θα πρέπει επίσης να συνδεθεί με τη μετατροπή μεγάλων περιοχών του πλανήτη σε φυσικά και πολιτιστικά πάρκα. Στο πολιτιστικό μέτωπο, το σχέδιο αυτό θα ήταν αφιερωμένο στην προστασία και τη μελέτη των γλωσσών, του πολιτισμού και των στυλ σκέψης από την επίθεση των φτωχοποιημένων «παγκόσμιων αγγλικών», που πραγματικά έχουν γίνει το ιδίωμα του καπιταλισμού. Πάντα έβρισκα ελκυστική από αυτή την άποψη την αντίληψη του Ότο Μπάουερ για τον σοσιαλισμό ως ένα υπερπλουραλιστικό πολιτιστικό κόσμο (σημ: ήταν ένας από τους κορυφαίους στοχαστές του μαρξιστικού θεωρητικού ρεύματος των αυστρομαρξιστών στις αρχές του 19ου αιώνα, που αναζήτησαν μια μέση λύση μεταξύ σοσιαλδημοκρατίας και επαναστατικού σοσιαλισμού). Όλα αυτά θα ήταν πολύ διαφορετικά από την «ανάπτυξη» όπως την έχουμε καταλάβει από τα τέλη του 19ου αιώνα, και θα στόχευαν στη δημιουργία ενός νέου είδους αφθονίας. Είναι σημαντικό να προσθέσω ότι αυτό πρέπει να είναι ένα πρόγραμμα που προσφέρει στη συντριπτική πλειοψηφία την υπόσχεση μιας ουσιαστικής αυτοκαθοριζόμενης ύπαρξης. Αυτό το θετικό στοιχείο και όχι η στενή εστίαση στη «δικαιοσύνη» ή στην «αναδιανομή» είναι το κλειδί εδώ.

 

Σήμερα που ο εθνικισμός φαίνεται ότι είναι η πιο ισχυρή ιδεολογία στον σύγχρονο κόσμο, πώς μπορεί ο διεθνισμός να αποτελέσει κάτι περισσότερο από μια κενή λέξη; Τι είδους ριζοσπαστικές ιδέες χρειάζονται; Και πώς βλέπεις τον ρόλο της Αριστεράς στις νέες συνθήκες;

Θα διαφωνήσω ότι ο εθνικισμός είναι η πιο ισχυρή ιδεολογία στον σύγχρονο κόσμο. Αυτή είναι στην πραγματικότητα μία από τις πραγματικά καθοριστικές διαφορές μεταξύ της σύγχρονης εποχής και εκείνης της δεκαετίας του 1930. Ένας δείκτης αυτού είναι ότι τα κράτη έχουν πραγματικά πολύ μεγάλη δυσκολία για να κινητοποιήσουν τους πληθυσμούς τους να πολεμήσουν άλλα έθνη. Απλά κοιτάξτε τι συνέβη με τις ΗΠΑ στο Ιράκ ή τι συμβαίνει στη Ρωσία σήμερα. Η πιο ισχυρή ιδεολογία στον κόσμο εξακολουθεί να είναι πιθανότατα ο νεοφιλελευθερισμός, παρόλο που βρίσκεται υπό τεράστια πίεση ως πολιτικό σχέδιο. Κατά τη γνώμη μου, η Αριστερά πρέπει να αναπτύξει μια παραγωγική σύνθεση εθνικισμού και διεθνισμού. Η περιέργεια και ο σεβασμός για τις ξεχωριστές εθνικές κουλτούρες πρέπει να είναι το σημείο εκκίνησης για τον αριστερό διεθνισμό. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την περίπτωση της αγγλοαμερικανικής Αριστεράς, η οποία δεδομένης της παγκόσμιας κυριαρχίας της αγγλικής γλώσσας είναι βαθιά ευάλωτη στον τοπικισμό. Αν η Αριστερά δεν καταφέρει να κατασκευάσει κάτι τέτοιο, τότε παραχωρεί το έθνος προς τα δεξιά. Αυτό είναι ένα σοβαρό λάθος.

 

Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet