Ενόψει των εθνικών και των αυτοδιοικητικών εκλογών έχει φουντώσει πάλι η συζήτηση στην καθ’ ημάς Αριστερά για τα πρόσωπα που θα εκπροσωπήσουν τον χώρο. Είναι κατάλληλα; Τι σηματοδοτούν; Η συζήτηση αυτή διεξάγεται και αυτή τη φορά με την ίδια περίπου επιχειρηματολογία: πρόσωπα ευρείας αναγνώρισης/διείσδυσης/αποδοχής ή πρόσωπα με αριστερό προφίλ και κομματικά διαπιστευτήρια; Η επιλογή της Πόπης Τσαπανίδου για εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ και η συζήτηση γύρω από το όνομα του μπασκεμπολίστα Νίκου Παππά ως υποψηφίου για τον δήμο Αθηναίων υπήρξαν τα θέματα γύρω από τα οποία αναπτύχθηκε η σχετική αντιπαράθεση.

Τα πρόσωπα αναμφίβολα παίζουν σημαντικό ρόλο στην εποχή της εικόνας και της μαζικής επικοινωνίας, και γι’ αυτό πρέπει να επιλέγονται με προσοχή. Στο παρόν σημείωμα θα κάνω μερικές παρατηρήσεις επί των κριτηρίων με βάση τα οποία θα πρέπει να επιλέγονται.

 

Το κέντρο και η μεσαία τάξη

 

Έχω γράψει επανειλημμένα για την ύπαρξη τόσο του πολιτικού Κέντρου όσο και της μεσαίας τάξης1, που μια επιπόλαιη ανάγνωση στο εσωτερικό της Αριστεράς προσπαθεί να εξαφανίσει. Δεν θα επαναλάβω τίποτα από αυτά, ωστόσο θα σας προέτρεπα να συμβουλευθείτε τον συλλογικό τόμο "Η εκλογική συμπεριφορά των Ελλήνων. Ανάμεσα στα μνημόνια και την πανδημία. Στάσεις, αντιλήψεις, στοιχίσεις και αποστοιχίσεις" (εκδόσεις Gutenberg, 2022)2, που επιμελήθηκαν οι Βάλια Αρανίτου, Βασιλική Γεωργιάδου, Μάνος Τσατσάνης. Οι αναλύσεις είναι βασισμένες σε δεδομένα τα οποία συνέλεξε η Prorata. Συγκεκριμένα, λοιπόν, γίνεται σαφές ότι η ευμεγέθης ελληνική μεσαία τάξη έπαιξε κρίσιμο ρόλο τόσο στη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, όσο και στη νίκη της ΝΔ το 2019. Ομοίως, εκπλήσσει το γεγονός ότι ακόμα και τα κόμματα που αυτοτοποθετούνται στον χώρο της Ριζοσπαστικής Αριστεράς ψηφίζονται σε κρίσιμο βαθμό από ψηφοφόρους που αυτοτοποθετούνται στον χώρο της Κεντροαριστεράς (θέσεις 3-4 στον άξονα από 1 έως 10), του Κέντρου (θέση 5) ή της γκρίζας ζώνης που προσδιορίζεται από την άρνηση του άξονα Αριστερά – Δεξιά. Αθροιστικά, τέτοιοι είναι το 47% των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ, το 39% των ψηφοφόρων του ΚΚΕ και το 63% των ψηφοφόρων του ΜέΡΑ25. Χωρίς διείσδυση, επομένως, στον χώρο της Κεντροαριστεράς και του Κέντρου, κανένα κόμμα της Αριστεράς δεν μπορεί να διεκδικήσει ανατροπή του πολιτικού σκηνικού.

 

Το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο

 

Στον συγκεκριμένο τόμο, ο Γεράσιμος Μοσχονάς και ο Άγγελος Σεριάτος αναλύουν τη συγκρότηση, το εύρος και τη δυναμική του αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρεύματος. Ο ΣΥΡΙΖΑ υποτίμησε και τα τρία προαναφερθέντα στοιχεία και ακόμα τα υποτιμά. Ο αείμνηστος Ηλίας Νικολακόπουλος πρώτος είχε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. Το «δεν θα ψήφιζα ποτέ ΣΥΡΙΖΑ» προφανώς έχει υποχωρήσει από το 75% που ήταν το 2017 και το 63% που ήταν στις εκλογές του 2019, αλλά είναι ακόμα ισχυρό. Στο πλαίσιο αυτό, η γνώμη μου είναι ότι πρόσωπα που προέρχονται από χώρους εκτός της Ριζοσπαστικής Αριστεράς βοηθούν στην απομείωση του αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρεύματος. Συγκεκριμένα, αν, για παράδειγμα, η Πόπη Τσαπανίδου «είναι κεντρώα» ή «όταν ήταν στο Σκάι», μπλα μπλα μπλα, ακόμα καλύτερα, αφού καταδεικνύει ότι τον ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να τον ψηφίζει καθένας και καθεμία, ανεξάρτητα αν είναι αριστερός/ή. Η απομόνωση του ΣΥΡΙΖΑ πίσω από τα τείχη της Αριστεράς θα ήταν μοιραίο πολιτικό λάθος, καθώς, όπως γνωρίζουμε, τα τείχη προστατεύουν, αλλά περιορίζουν κιόλας. Επίσης, τέτοιες επιλογές μπορούν να βοηθήσουν στο να μη φαντάζει ο ΣΥΡΙΖΑ ανοίκειο πολιτισμικά κόμμα. Οι ψηφοφόροι δεν ψηφίζουν ένα κόμμα μόνο λόγω συμφέροντος, αλλά και λόγω πολιτισμικής οικειότητας. Θέλουν να βλέπουν πρόσωπα που τους μοιάζουν και τα καταλαβαίνουν. Φυσικά, μιλάμε για πολιτισμική εγγύτητα, όχι για ενδοτικότητα σε ρατσιστικές, εθνικιστικές, ή άλλες ευρείας αποδοχής αντιλήψεις.

 

Η Αριστερά της επαρχίας

 

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές της τελευταίας δεκαετίας έχουν αποδείξει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ με τις δικές του δυνάμεις δεν μπορεί να πετύχει αξιόλογες επιδόσεις. Στην επαρχία, τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα για τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς η βασική δεξαμενή άντλησης στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ (πανεπιστήμιο, κινήματα) είναι πολύ μικρότερη. Αλλά και η κοινωνική βάση της Αριστεράς είναι διαφορετική, σε αντίθεση με την Αττική όπου συγκεντρώνονται τα πιο δυναμικά στρώματα της κοινωνίας, από άποψη μόρφωσης και επαγγελματικών προοπτικών. Ως εκ τούτου, μεταξύ κέντρου και περιφέρειας υπάρχει μια αξιοσημείωτη διαφορά στο προφίλ των αριστερών. Κοντολογίς, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι υποχρεωμένος να επιλέγει πρόσωπα που αφίστανται σε κρίσιμο βαθμό από το προφίλ των κομματικών του στελεχών. Όχι μόνο γιατί τα στελέχη με ιδεολογική επάρκεια δεν έχουν μεγάλη αναγνωρισιμότητα στην τοπική κοινωνία, αλλά και γιατί ο ανθρωπότυπος του αριστερού ανθρώπου στην επαρχία είναι πολύ διαφορετικός από πλευράς τόσο απόψεων, όσο και συμπεριφοράς.

 

Σημειώσεις:

1. Σε τι συνίσταται το Κέντρο; (10/6/2022), Οι νίκες της κεντροαριστεράς οφείλονται στην Αριστερά ή στο Κέντρο; (5/2/2022), Περί μεσαίας τάξης (21/6/2021).

2. Ίσως ο αναγνώστης και η αναγνώστρια να έχουν παρατηρήσει ότι συχνά αναφέρομαι διεξοδικά σε βιβλία. Το κάνω όχι επειδή συγχέω τις βιβλιοκρισίες με τα άρθρα γνώμης, αλλά γιατί προσωπικά θεωρώ ότι οι εκδόσεις σημαντικών βιβλίων είναι γεγονότα εξίσου σημαντικά με μια δήλωση πολιτικού, που μπορεί να αποτελέσει το θέμα της ημέρας. Και μας βοηθούν να κατανοούμε το πολιτικό γίγνεσθαι καλύτερα, καθότι απαλλαγμένοι/ες από τη «φασαρία» της πολιτικής καθημερινότητας.

Δημήτρης Παπανικολόπουλος Ο Δημήτρης Παπανικολόπουλος είναι διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet