Το 2021 είχε ανακηρυχθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το  «Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων», σηματοδοτώντας την προώθηση στην ΕΕ του σιδηροδρόμου, ως του πλέον φιλικού προς το περιβάλλον μέσου μεταφοράς αλλά και ως του ασφαλέστερου μέσου χερσαίων μεταφορών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επενδύσει εκατομμύρια ευρώ με τη μορφή επιχορηγήσεων από τα ευρωπαϊκά ταμεία στους σιδηροδρόμους, διότι το τρένο είναι το μέσο μεταφοράς του μέλλοντος και “κλειδί” για τη βιωσιμότητα των μεταφορών και της οικονομίας.

Συγκεκριμένα, για να  επιτευχθούν οι κρίσιμοι στόχοι της Πράσινης Συμφωνίας για τη μείωση των αερίων θερμοκηπίου από τις μεταφορές κατά 90% έως το 2050, απαιτείται να στραφεί ένα σημαντικό μέρος του μεταφορικού έργου στον σιδηρόδρομο. Παράλληλα, ο σιδηρόδρομος εντάσσεται στις πολιτικές της ΕΕ ως μέσο που ενισχύει την ανάπτυξη του βιώσιμου τουρισμού και έχει επομένως ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα μας και τον ελληνικό τουρισμό.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία, που βρίσκεται σε ισχύ για το σιδηρόδρομο, καθορίζει και τις υποχρεώσεις της χώρας μας. Ο ευρωπαϊκός στόχος για την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης σιδηροδρομικής κυκλοφορίας, ERTMS, που έχει  βασικό πυλώνα το ETCS,  είναι να καταστεί λειτουργικό στο κεντρικό διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών μέχρι το 2030. Το ETCS είναι το σύστημα τηλεματικής, το οποίο παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τη θέση των συρμών στο σιδηροδρομικό δίκτυο και παρέχει συστήματα αυτόματης πέδησης. Για να λειτουργήσει, χρειάζεται η εγκατάσταση μηχανισμών στα τρένα και επί της γραμμής.

Η Ελλάδα καθώς δεν διέθετε ποτέ εθνικό σύστημα προστασίας συρμού ήταν υποχρεωμένη να εγκαταστήσει απευθείας το ευρωπαϊκό σύστημα. Στο τελευταίο αναθεωρημένο ευρωπαϊκό σχέδιο ανάπτυξης του ERTMS, που υιοθετήθηκε τον Ιανουάριο του 2017,  ορίζεται ειδικά για το ETCS ότι θα πρέπει να είχε εγκατασταθεί και καταστεί λειτουργικό στον άξονα Αθήνα - Θεσσαλονίκη μέχρι το 2020 (και στο τμήμα Δομοκός - Τιθορέα το 2023). Αυτός ήταν και ο προγραμματισμός της προηγούμενης κυβέρνησης.

Η κυβέρνηση της ΝΔ παρέλαβε το 2019 την ολοκληρωμένη υποδομή διπλής σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας- Θεσσαλονίκης,  που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την πλήρη λειτουργία του ETCS. Συγχρόνως, παρέλαβε το  ETCS, υλοποιημένο έργο στο 72%, το οποίο όμως δεν ολοκλήρωσε πότε στα τέσσερα χρόνια που κυβερνά. Επίσης, δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της που πηγάζουν από την Οδηγία  για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, την οποία η ίδια η κυβέρνηση της ΝΔ ενσωμάτωσε στο εθνικό δίκαιο με τον ν. 4632/2019, αλλά δεν εφάρμοσε ποτέ πλήρως.

Με την Οδηγία αυτή, την ευθύνη για την ασφαλή λειτουργία του σιδηροδρομικού συστήματος της ΕΕ και τον έλεγχο των σχετικών κινδύνων αναλαμβάνουν οι διαχειριστές υποδομής, δηλαδή στην Ελλάδα ο ΟΣΕ. Ωστόσο, ο ΟΣΕ ο οποίος είναι κρατικός οργανισμός λειτουργεί με τεράστιες ελλείψεις προσωπικού, καθώς στα τέσσερα χρόνια της διακυβέρνησής της ΝΔ υπολειτουργεί με το ένα τρίτο μόλις του οργανογράμματός του,  ενώ και οι συνδικαλιστές έχουν προειδοποιήσει επανειλημμένως, ακόμα και με εξώδικα, για τους κινδύνους της υποστελέχωσης και τις ελλείψεις σε υποδομές. Οι προειδοποιήσεις τους αγνοήθηκαν από την κυβέρνηση, όπως αγνοήθηκε και η παραίτηση του Προέδρου της Επιτροπής ETCS Χρ. Κατσιούλη ο οποίος με επιστολή του είχε εκφράσει έντονες ανησυχίες για την εξέλιξη του ETCS και την ασφάλεια του δικτύου. 

Η Οδηγία ορίζει επίσης ότι η διερεύνηση σιδηροδρομικών ατυχημάτων θα πρέπει να διενεργείται από μόνιμο φορέα, ανεξάρτητο από τους διάφορους παράγοντες στο σιδηροδρομικό σύστημα. Ο φορέας θα πρέπει να λειτουργεί ούτως ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε σύγκρουση συμφερόντων και οποιαδήποτε δυνατή σχέση με τα αίτια των περιστατικών που διερευνώνται. Οι έρευνές του θα πρέπει να διεξάγονται με τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια.

Με το ν. 4632/2019 που ενσωματώνει την Οδηγία στο εθνικό δίκαιο ορίστηκε ως φορέας διερεύνησης ατυχημάτων η Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Συμβάντων (Ε.ΔΙ.Σ.Α.Σ). Ωστόσο, τον Ιανουάριο του 2023, με τον ν. 5014/2023, καταργήθηκε η Ε.ΔΙ.Σ.Α.Σ και συστήθηκε ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ), ο οποίος δεν είναι σήμερα λειτουργικός.

Μετά το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη, η σημερινή κυβέρνηση ανακοίνωσε  τη σύσταση ‘Ειδικής Επιτροπής΄ για τη διερεύνηση των αιτιών που προκάλεσαν την τραγωδία, αντί να εφαρμόσει πλήρως τις διατάξεις της Οδηγίας για τη διερεύνηση ατυχημάτων και να  διασφαλίσει την αξιοπιστία της έρευνας.

Με πρωτοβουλία μου,  η ευρωομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κατέθεσε σχετική ερώτηση στη Κομισιόν με την οποία θέτει επιτακτικά το ζήτημα της ορθής εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στη διερεύνηση σιδηροδρομικών ατυχημάτων. Στόχος μας επίσης είναι να πιέσουμε την  Κομισιόν να μην εφησυχάσει, αλλά να  ελέγξει αποτελεσματικά τόσο την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στη χώρα μας, όσο και την ολοκλήρωση των έργων υποδομής,  ώστε να αποκτήσει ο σιδηρόδρομος πρωταγωνιστικό ρόλο στη χώρα μας, με κυρίαρχο μέλημα, πρωτίστως την ασφάλεια στη χρήση και λειτουργία του, και τη βιωσιμότητά του.

Σε αυτήν την εγκληματική τραγωδία στα Τέμπη χάθηκαν άδικα κυρίως νέοι άνθρωποι και χρέος μας είναι αφού διερευνηθούν τα αίτια και αποδοθούν ευθύνες, να αναλάβουμε δράση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να μην επαναληφθεί η τραγωδία αυτή.

 

Έλενα Κουντουρά Η Έλενα Κουντουρά είναι ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ- Προοδευτική Συμμαχία και μέλος της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού και της Ειδικής Επιτροπής για την τεχνητή νοημοσύνη στην ψηφιακή εποχή. Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet