Στη συνδιάσκεψη για το κλίμα που πραγματοποιήθηκε το 2009 στην Κοπεγχάγη, τέθηκε για πρώτη φορά ως στόχος η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη να μην ξεπεράσει τους 2οC στο τέλος του αιώνα που διανύουμε. Όταν ανακοινώθηκε η συμφωνία αυτή, οι εκπρόσωποι των χωρών της Αφρικής διαμαρτυρήθηκαν έντονα, λέγοντας ότι πρόκειται για τη θανατική καταδίκη της ηπείρου. Οι εκπρόσωποι των νησιωτικών χωρών άρχισαν να φωνάζουν το σύνθημα «1,5 to survive», προτρέποντας για τη μείωση του στόχου αυτού στον 1,5 βαθμό, απλά και μόνο για να επιτευχθεί η επιβίωση του πλανήτη. Έξι χρόνια μετά, οι επιστήμονες που συμμετέχουν στις διαδικασίες της φετινής συνδιάσκεψης (της 21ης συνολικά, COP21) παραδέχονται πλέον δημόσια ότι η κλιματική αλλαγή είναι εντονότερη απ' ότι παραδέχονταν και ότι σε πολλές περιπτώσεις η επιστημονική κοινότητα αυτολογοκρινόταν σε ότι αφορά τις επιπτώσεις του φαινομένου. Βρισκόμαστε πλέον στην εποχή της επικίνδυνης υπερθέρμανσης, στην εποχή των σημαντικών αποφάσεων, ώστε απλά να μετριάσουμε τις επιπτώσεις από την σχεδόν αναπόφευκτη κλιματική αλλαγή.


Του Πέτρου Κοντέ

Στο χώρο της φετινής συνδιάσκεψης υπάρχει ένα περίπτερο με τον τίτλο Solutions 21. Είναι το κοινό περίπτερο των μεγάλων ενεργειακών εταιρειών, παρόχων νερού και αγροτικών επιχειρήσεων, που προτείνουν ως λύση στην κλιματική αλλαγή το ιδιωτικοποιημένο νερό, τις γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες ή την πυρηνική ενέργεια. Σε ένα Παρίσι, που με αφορμή τις τρομοκρατικές επιθέσεις στα μέσα Νοεμβρίου, το περιβαλλοντικό κίνημα κατεστάλη στο όνομα της ασφάλειας, οι αντιπροσωπείες σχεδόν όλων των κρατών της υφηλίου, καταλήγουν σε ένα κείμενο συμφωνίας μετά από δύο εβδομάδες διαπραγματεύσεων. Το τελικό κείμενο της συμφωνίας θα γινόταν γνωστό χθες, Σάββατο, παρ' όλα αυτά οι κατευθυντήριες γραμμές και τα σημεία τριβής έχουν ήδη γνωστοποιηθεί.

Μια φιλόδοξη συμφωνία;

Ο Φρανσουά Ολάντ, ως οικοδεσπότης, προέτρεψε εξ αρχής τους ηγέτες να καταλήξουν σε μια φιλόδοξη συμφωνία. Έξι χρόνια μετά την προτροπή των νησιωτικών χωρών, οι ηγέτες της υφηλίου συνομολογούν το στόχο των 2οC και κάνουν το τολμηρό βήμα να προτρέψουν σε αυξημένες προσπάθειες για τους 1,5, σύμφωνα με την πιθανότερη διατύπωση. Οι φιλοδοξίες σταματούν κάπου εδώ. Το όλο πλαίσιο της συμφωνίας δεν εξασφαλίζει και την εφαρμογή της, καθώς η δεσμευτικότητά της ναρκοθετήθηκε εξ αρχής, αφού οι ΗΠΑ την απέκλεισαν πριν καν ξεκινήσουν οι διαδικασίες. Ταυτόχρονα δεν υπάρχει ένα χρονικό πλαίσιο, αλλά ούτε και μετρήσιμοι στόχοι για την μείωση των εκπεμπόμενων ρύπων, παρά μόνο μια καταληκτική χρονολογία για την επίτευξη τους. Παρά το γεγονός ότι προτείνεται η ανά 5ετία εξέταση και αναθεώρηση των στόχων που εθελοντικά έχουν προτείνει τα κράτη ότι θα επιτύχουν, η επιστημονική κοινότητα υπολόγισε ότι με απόλυτη επίτευξη των εθελοντικών εθνικά καθορισμένων δεσμεύσεων (INDC's) η αύξηση της θερμοκρασίας θα φτάσει στους 3 με 4 βαθμούς! Φυσικά, δεν γίνεται ούτε λόγος για την απεξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από τον άνθρακα...
Την δεύτερη εβδομάδα της συνδιάσκεψης έκανε την εμφάνισή της μια ομάδα περισσότερων από 100 χωρών, υπό τον τίτλο «ομάδα των υψηλών φιλοδοξιών». Προεξάρχοντα ρόλο για τη συγκρότησή της έπαιξαν οι ΗΠΑ και σ΄ αυτή συμμετέχει σχεδόν όλος ο αναπτυγμένος κόσμος (μεταξύ αυτών και η ΕΕ). Στόχος των ΗΠΑ είναι να μην αναγνωριστεί η ιστορική της ευθύνη ως του μεγαλύτερου ρυπαντή, αλλά και του αναπτυγμένου κόσμου στο σύνολό του, διατηρώντας έτσι τη συμμαχία τους απέναντι στις αναπτυσσόμενες χώρες και κυρίως απέναντι στην Κίνα και την Ινδία, που πλέον έχουν την πρωτοκαθεδρία στην εκπομπή ρύπων από ορυκτά καύσιμα. Στόχος του αναπτυγμένου κόσμου είναι να ρίξουν την ευθύνη στις αναπτυσσόμενες χώρες, αναγκάζοντάς τις να μειώσουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων, διατηρώντας, όμως, για τον εαυτό τους το δικαίωμα να συνεχίσουν να εκπέμπουν με τον ίδιο ρυθμό.

Διαίρει και βασίλευε

Μια πρόσφατη μελέτη της Oxfam κατέδειξε ότι το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού της Γης είναι υπεύθυνο για την εκπομπή του 50% των ρύπων από ορυκτά καύσιμα, την ίδια στιγμή που τα φτωχότερα 2,5 δισ. του παγκόσμιου πληθυσμού παράγουν το 10% αυτών των ρύπων. Σ' αυτήν τη γεωπολιτική μάχη με τις προφανείς οικονομικές διαστάσεις οι χαμένοι είναι οι φτωχές χώρες. Με την τακτική του, ο ανεπτυγμένος κόσμος τις εκβιάζει να στραφούν εναντίον των αναπτυσσόμενων, θέτοντας το ούτως ή άλλως στρεβλό δίλημμα επιβίωση ή ανάπτυξη σε χώρες που κοιτούν την κλιματική αλλαγή, ήδη, στα μάτια. Η συμφωνία, μέχρι στιγμής, αναγνωρίζει την υποχρέωση του αναπτυγμένου κόσμου να μειώσει τις εκπομπές του με μεγαλύτερο ρυθμό από τον αναπτυσσόμενο.
 

Όσο το lobby των πετρελαιάδων παραμένει ισχυρό κανείς δεν μπορεί να ελπίζει ότι μια δραστική μεταβολή μπορεί να επέλθει. Η κλιματική αλλαγή δεν πρόκειται να αντιμετωπιστεί, αν δεν αμφισβητηθεί το συνολικό οικονομικό και παραγωγικό μοντέλο που βασίζεται στην καύση του άνθρακα. Απαιτείται μια δέσμευση για απεξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας απ' αυτόν σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα.



Εξάλλου, πολύ σημαντική είναι και η αναγνώριση της υποχρέωσης για οικονομική βοήθεια και μετάδοση τεχνογνωσίας στις φτωχές χώρες, έτσι ώστε να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αλλά και για να χρηματοδοτήσουν την μετάβασή τους σε καθαρότερες μορφές ενέργειας και ανάπτυξης. Από το 2009 οι πλούσιες χώρες έχουν την υποχρέωση να δίνουν στο «ταμείο για το κλίμα» 100 δισ. δολάρια το χρόνο, ποσό με το οποίο αντιμετωπίζονται οι απώλειες και καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής και χρηματοδοτείται ο καθαρότερος μετασχηματισμός των φτωών οικονομιών. Είναι κοινώς αποδεκτό, ότι αυτό το κονδύλι είναι ελάχιστο για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης που μπορεί να χρειάζεται, σύμφωνα με μελέτες, ακόμα και τρισ. δολαρίων μόνο και μόνο για να μην είναι αβίωτες οι επιπτώσεις. Παρά το γεγονός ότι στο κείμενο ξεκινάνε όλοι από κοινή βάση, και σ' αυτή την περίπτωση ο ανεπτυγμένος κόσμος προσπαθεί να αποφύγει τις ευθύνες του.

Συνολικός μετασχηματισμός

Τα τελευταία 6 χρόνια, από την εμβληματική συνδιάσκεψη της Κοπεγχάγης μέχρι σήμερα, οι δισεκατομμυριούχοι της λίστας Forbes, που οφείλουν την περιουσία τους στα ορυκτά καύσιμα, αυξήθηκαν από 54 σε 88 και η συνολική τους περιουσία ανήλθε από τα 200 δισεκατομμύρια στα 300. Όσο το lobby των πετρελαιάδων παραμένει ισχυρό κανείς δεν μπορεί να ελπίζει ότι μια δραστική μεταβολή μπορεί να επέλθει. Η κλιματική αλλαγή δεν πρόκειται να αντιμετωπιστεί, αν δεν αμφισβητηθεί το συνολικό οικονομικό και παραγωγικό μοντέλο που βασίζεται στην καύση του άνθρακα. Απαιτείται μια δέσμευση για απεξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας απ' αυτόν σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα. Η χρήση καθαρών μορφών ενέργειας, η μετάδοση της απαραίτητης τεχνογνωσίας, αλλά και η μετάβαση σε οικονομικά και παραγωγικά μοντέλα που θα βασίζονται στις ανανεώσιμες μορφές, ενέργειας, στον κοινωνικό έλεγχο, στην ενεργειακή δημοκρατία και στην καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας. Ένα πρόβλημα που βάζει στο στόχαστρο τον άνθρωπο, δεν μπορεί παρά να έχει στο κέντρο της λύσης του τις ανάγκες του, κάτι που δυστυχώς δεν συμμερίζονται και οι ηγέτες του κόσμου. Την παγκόσμια ημέρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις 10 Δεκέμβρη, απαλείφθηκε από το προσχέδιο τηςαπόφασης, αναφορά σύμφωνα με την οποία η αντιμετώπιση των συνεπειών, αλλά και της ίδιας της κλιματικής αλλαγής, οφείλει να γίνει με τρόπο που θα σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισότητα των φύλων.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet