Πώς θα σκιαγραφούσατε τη Σουηδία; Χιονισμένη, καθαρή, καταπράσινη. Γυμναστική, σπορ στη φύση. Φοιτητικά δάνεια για όλους, κοινωνικές παροχές, εξαιρετική δημόσια εκπαίδευση, αποτελεσματική δημόσια διοίκηση. Βραβεία Νόμπελ. Γκρέτα Γκάρμπο, Ίγκμαρ Μπέργκμαν, Ίνγκριντ Μπέργκμαν, Στρίμπεργκ, Abba, Ανίτα Εκμπεργκ, Μπγιόρν Μπόργκ. Σεισμολογικό Κέντρο της Ουψάλα. Φρούτα του δάσους. Αντιδικτατορικοί αγωνιστές, Περικλής Κοροβέσης. Σεξουαλική απελευθέρωση. Οι διαζευγμένοι μένουν φίλοι ή έστω συνυπάρχουν πολιτισμένα. Γερά ποτήρια. Ψιλόλιγνες ξανθές, στόχος κάθε καμακιού που σέβεται τον εαυτό του και την αξία της τουριστικής περιόδου. Κάπου μεταξύ αλήθειας και στερεοτύπων, οι συνειρμοί είναι πάνω–κάτω τέτοιοι. Ως ευρωπαϊκό κέντρο οργανωμένου εγκλήματος, κανείς δεν θα σκεφτόταν τη Σουηδία. Οι τίτλοι αυτοί ανήκουν αλλού.

Η πραγματικότητα προκαλεί κάθε πρότερη βεβαιότητα. Η σουηδική κοινωνία έρχεται αντιμέτωπη με τους δαίμονες της –οι υπόλοιποι με την κατάπληξη. Ο πρωθυπουργός Ούλφ Κρίστερσεν, συντηρητικός ηγέτης του Κόμματος των Μετριοπαθών, σε διάγγελμα του στις 30 Σεπτεμβρίου, ανακοίνωσε ότι αναζητά μεθόδους άμεσης συνεργασίας στρατού και αστυνομίας –με τροποποίηση της σουηδικής νομοθεσίας που απαγορεύει την εμπλοκή του στρατού, εξαιρουμένων εμπόλεμης κατάστασης και τρομοκρατικών επιθέσεων– ώστε να αντιμετωπιστεί ο εντεινόμενος πόλεμος συμμοριών, με θύματα παραβατικούς, αλλά και αθώους πολίτες. Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί: 13 νεκροί τον Σεπτέμβριο, 42 μέχρι τώρα για φέτος, σε περισσότερες από 109 βομβιστικές επιθέσεις, έναντι 62 νεκρών και 90 βομβιστικών επιθέσεων την περσινή χρονιά. Η κυβέρνηση προαναγγέλει στρατιωτικές περιπολίες στους δρόμους, ενώ Νορβηγία, Φινλανδία και Δανία προσφέρουν τη βοήθεια τους, όχι μόνο στα πλαίσια της καλής γειτονίας, αλλά και για να αποφύγουν την εγκληματική διασπορά. Η αλληλεξόντωση μαίνεται για την κυριαρχία της αγοράς ναρκωτικών και όπλων. Ωστόσο το φαινόμενο δεν εμφανίστηκε πέρυσι και τα χαρακτηριστικά του δεν είναι τυχαία.

 

Εν αρχή ήν η απαξίωση

 

Χρόνια τώρα στη σουηδική κοινωνία δρουν συμμορίες. Μέλη τους, κυρίως παιδιά μεταναστών δεύτερης γενιάς, που μεγαλώνουν στο περιθώριο του πάλαι ποτέ αξιοζήλευτου κοινωνικού κράτους, ζουν σε γκέτο εκτός οικιστικού και κοινωνικού ιστού, σε περιβάλλοντα με υψηλό δείκτη ανεργίας και φτώχειας, ελάχιστη πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες, που δύσκολα θυμίζουν τον προ εικοσαετίας εαυτό τους. Το εκπαιδευτικό σύστημα στην ουσία τα αγνοεί, αφού η ποιότητα της εκπαίδευσης κλείνει πλέον προς την πλευρά των ιδιωτικών σχολείων. Περιθωριοποίηση, ελάχιστες δεξιότητες και μικρή πρόσβαση στην αγορά εργασίας οδηγούν νέους 15- 17 ετών, αλλά και μικρότερα παιδιά σε συμμορίες, ακόμα και σε ρόλο εκτελεστών συμβολαίων θανάτου έναντι ικανοποιητικής αμοιβής. Στρατοί αναλώσιμοι, περισσότεροι από 1.000 νέοι τον χρόνο ακολουθούν αυτό τον δρόμο. Δεν είναι όλοι μεταναστευτικής καταγωγής. Είναι, όμως, έρμαια της βαθειάς ταξικής διαφοροποίησης που μαστίζει τη σουηδική κοινωνία, ήδη από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα. Η οικονομική ύφεση της τελευταίας δεκαπενταετίας και το χάσμα ανισοτήτων που αποκάλυψε, συμπαρέσυρε και τα τελευταία αναχώματα του περίφημου σουηδικού μοντέλου ανάπτυξης, της εποχής των Σοσιαλδημοκρατών του Ούλοφ Πάλμε. Ο κυβερνητικός μηχανισμός δεν είχε κινητοποιηθεί ιδιαιτέρως, γιατί το αίμα χυνόταν εντός των ορίων των γκέτο ή σε υποβαθμισμένες γειτονιές. Τώρα μπήκε στο στόχαστρο η αστική καθημερινότητα.

«Φόξτροτ» του 36 χρονου Ράβα Ματζίντ, σουηδού υπηκόου με καταγωγή από το ιρακινό Κουρδιστάν. Η κουρδική αλεπού, με παραβατικό παρελθόν από τα 19 του χρόνια. «Ντάλεν» του 25χρονου ελληνικής καταγωγής Μίκαελ Τενέζος, πρώην ανερχόμενου αθλητή του χόκεϊ, γνωστού ως Greken, με καταδίκες σχετικές με όπλα και ναρκωτικά. Δύο αλληλοσυγκρουόμενες συμμορίες που δρουν με ένοπλες και βομβιστικές επιθέσεις στη Στοκχόλμη και την Ουψάλα. Η δεύτερη προήλθε από τα σπλάχνα της πρώτης. Και οι δύο έχουν στο πλευρό τους άλλες συμμορίες, όπως οι «Varby» και οι «Bandidos».

Σβήνοντας με βενζίνη τη φωτιά

Η σουηδική εμπειρία θυμίζει αυτήν των γαλλικών προαστείων και ο τρόπος που ο Κρίστερσον επιλέγει να την αντιμετωπίσει, τις πολιτικές Σαρκοζί. Υπάρχει εξάλλου η ανάγκη να ικανοποιηθούν τόσο οι ακροδεξιοί «Σουηδοί Δημοκράτες» που του παρέχουν στήριξη, όσο και οι ψηφοφόροι που τον επέλεξαν το 2022 με βάση την υπόσχεση πάταξης της εγκληματικότητας. Οι Σοσιαλδημοκράτες της Μαγκνταλένα Άντερσεν δεν μπορούν να διαφωνήσουν, έχοντας χάσει τις εκλογές με την κατηγορία της ελαστικότητας απέναντι στο έγκλημα, αλλά και τη μετανάστευση. Οι αντίθετες φωνές Σοσιαλιστών και Αριστεράς που επικεντρώνονται στην ανάγκη κοινωνικής πολιτικής και βελτίωσης των συνθηκών ζωής των ευάλωτων στρωμάτων μένουν φωνές βοώντος…

Αυστηρότερες ποινές για οπλοκατοχή, αυξημένη παρακολούθηση, ειδικές ζώνες αστυνομικών ελέγχων είναι η πολιτική απάντηση της κυβέρνησης, με περισσότερες πιθανότητες να φέρει αποτελέσματα όπως αυτά των αμερικανικών πρακτικών –εκτίναξη του μίσους, στοχοποίηση πληθυσμιακών ομάδων– παρά την εξάρθρωση των συμμοριών. Ακόμα πιο δυσοίωνη, η αξιοποίηση της υπαρκτής ανασφάλειας των πολιτών, ώστε να αναθεωρηθεί η στάση της χώρας απέναντι σε πρόσφυγες και μετανάστες. Την αυξημένη δυνατότητα απέλασης παραβατών μεταναστών, συμπληρώνει η πρόταση ελαχιστοποίησης των αφίξεων αιτούντων άσυλο, ενώ ενισχύεται η ρητορική που αποδίδει την παραβατικότητα σε πολιτισμικές καταβολές και ισλαμική επιρροή. Ευνοϊκή συγκυρία, η σύλληψη του Ράβα Ματζίντ πέρυσι στην Τουρκία, η άρνηση του αιτήματος έκδοσης του στη Σουηδία από την κυβέρνηση Ερντογάν και η απελευθέρωση του στη συνέχεια. Ένα ακόμα σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών.

Με ορατό τον ορίζοντα των Ευρωεκλογών, η συνολική ευρωπαϊκή πολιτική στρέφεται σαφώς κατά των προσφύγων και μεταναστών. Η ευυπόληπτη Σουηδία δεν διαφέρει σοβαρά από την εκφασισμένη Ουγγαρία. Μόλις λίγα χρόνια πριν, αυτό δεν θα χωρούσε ούτε στην πιο σκοτεινή εκδοχή της Βασίλισσας του Χιονιού.

 

Όλγα Αθανίτη Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet