Στη θέση Κοπανάς το 1890 ιδρύθηκε από τους αδελφούς Γ. και Π. Μαλτσινιώτη ένα μεγάλο εργοστάσιο - πυριτιδοποιείο. Το 1924 επεκτάθηκε σημαντικά. Και το 1934 περιήλθε στον έλεγχο του μικρασιάτη βιομήχανου Μποδοσάκη - Αθανασιάδη. Ήταν τότε το μεγαλύτερο πολεμικό εργοστάσιο στα Βαλκάνια. Οι εργάτες του ήταν κυρίως κάτοικοι του Υμηττού και του Βύρωνα. Σήμερα, το εργοστάσιο δεν λειτουργεί και ο τεράστιος πια χώρος είναι αχρησιμοποίητος.

 

Σαμποτάζ

 

Οι Γερμανοί στα χρόνια της κατοχής το είχαν μετατρέψει σε εργοστάσιο συντήρησης και επισκευής των κινητήρων των πολεμικών τους αεροπλάνων και κυρίως των στούκας, που δρούσαν  στο μέτωπο της Βόρειας Αφρικής. Οι εργάτες, που ανήκαν στο ΕΑΜ, πολύ γρήγορα συγκρότησαν μέσα στο εργοστάσιο ισχυρή αντιστασιακή οργάνωση. Μεταξύ των ηγετικών στελεχών ήταν οι Γιώργος Κολλημένος, Αυρήλιος Βαρκάδος, ο θείος του Αλέκος Βαρκάδος, ο Σταύρος Νίνος και για ένα διάστημα ο Μάνος Ιωαννίδης και ο Κώστας Καραγιάννης. Η οργάνωση αυτή έκανε ό,τι μπορούσε για να καθυστερεί τις επισκευές και να κατασπαταλά τα διάφορα υλικά και ανταλλακτικά.

Το σαμποτάζ, όμως, που έγινε στου Μαλτσινιώτη και που πολλοί το θεωρούν ως το σημαντικότερο του Βʻ Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν η συστηματική αχρήστευση των κινητήρων των στούκας, που δρούσαν στο μέτωπο της Αφρικής. Ύστερα από κατάλληλη παρέμβαση και ρήψη ρινισμάτων στον κινητήρα τους τα αεροπλάνα αχρηστεύονταν πάνω από τη Λιβύη και καρφώνονταν στο έδαφος. Κατά αντικειμενικούς υπολογισμούς καταστράφηκαν έτσι περίπου 450 αεροπλάνα.

Αυτού του σαμποτάζ εμπνευστής ήταν η βρετανική κατασκοπεία της ΡΑΦ. Την οργάνωση ανέλαβε μια αντιστασιακή ομάδα ελλήνων αξιωματικών της πολεμικής αεροπορίας και του ναυτικού, στην οποία συμμετείχαν και οι αξιωματικοί Βασίλης Μαλλιόπουλος και Ιωάννης Κοντόπουλος. Συνεργάτες της ομάδας αυτής ήταν επίσης οι Αυρήλιος, Λαέρτης και Αλέκος Βαρκάδος, ο γιατρός Δημήτρης Γιαννάτος, ο Ηλίας Αλεβιζάκης, ο Καζάκος, ο Βασίλης Ιωαννίδης και οι αδελφοί Άγγελος και Μαρίνος Μπάλας.

Ηγέτες της ομάδας των εργατών ήταν ο ελληνοπολωνός μηχανικός Γεώργιος Σαΐνοβιτς -Ιβανώφ, πράκτορας των Βρετανών και ο Αυρήλιος Βαρκάδος. Ο Ιβανώφ ήταν ήδη εκπαιδευμένος και έμπειρος σαμποτέρ. Δεινός κολυμβητής είχε υπονομεύσει και ανατινάξει πολλά γερμανικά πολεμικά πλοία. Το 1941 συνελήφθη για πρώτη φορά από τους Γερμανούς, αλλά κατόρθωσε να αποδράσει. Από τους περισσότερους ειδικούς στο θέμα ο Γεώργιος Ιβανώφ θεωρείται ο σημαντικότερος σαμποτέρ του Βʹ παγκοσμίου πολέμου.

 

Συλλήψεις και καταδίκες

 

Καθυστερημένα οι Γερμανοί, στις 9 Σεπτεμβρίου 1942, ανακάλυψαν τη δολιοφθορά και εντόπισαν τους δράστες. Συνέλαβαν στο σπίτι τού Ι. Κοντόπουλου τους Γ. Ιβανώφ, Αυρ. Βαρκάδο, Βασ. Ιωαννίδη, Ηλία Αλεβιζάκη, Μπουλαντέρη, Ι. Κοντόπουλο, Βασ. Μαλλιόπουλο, το γιατρό Δημ. Γιαννάτο και τον Καζάκο, τους δίκασαν από στρατοδικείο και τους εκτέλεσαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Τους Ιβανώφ (ενώ προσπαθούσε και πάλι να αποδράσει), Κοντόπουλο, Μαλλιόπουλο, Γιαννάτο και Καζάκο στις 4/1/43 και τους υπόλοιπους στις 6/2/43. Αργότερα εκτέλεσαν και τη σύζυγο του Γιαννάτου, Μαριάννα. Όσους απ’ αυτούς εργάζονταν στου Μαλτσινιώτη τους πέρασαν πρώτα από στρατοδικείο, που στήθηκε μέσα στη μεγάλη αίθουσα του μηχανουργείου του εργοστασίου και το παρακολούθησαν υποχρεωτικά για παραδειγματισμό όλοι οι εργάτες, ακόμα και από άλλα παρόμοια εργοστάσια.

Κατηγορούμενος ήταν και ο Εμμ. Ρούσος ο 15χρονος βοηθός του Αυρ. Βαρκάδου, που καταδικάσθηκε σε 20ετή κάθειρξη. Του χάρισαν τη ζωή, όχι τόσο γιατί ήταν ανήλικος, αλλά και γιατί ήταν ο μόνος που στην ανάκριση του απέσπασαν κάποιες πληροφορίες.

Αργότερα ο αδελφός του Αυρ. Βαρκάδου, Λαέρτης, συνελήφθη για άλλο σαμποτάζ. Σκορπίζοντας στους δρόμους που οδηγούσαν στο λιμάνι του Πειραιά μεγάλα καρφιά, τρυπούσε τις σαμπρέλες των φορτηγών που μετέφεραν πολεμικό υλικό με προορισμό το μέτωπο της Αφρικής, καθυστερώντας έτσι τους Γερμανούς στον ανεφοδιασμό των στρατευμάτων του Ρόμελ. Ο Λαέρτης συνελήφθη και εστάλη όμηρος στη Γερμανία. Επέζησε και μετά την απελευθέρωση επέστρεψε στην Ελλάδα.

 

Ο Αυρήλιος Βαρκάδος του Κων/νου και της Κλεοπάτρας ήταν ηλεκτρομηχανικός και γερμανομαθής. Γεννήθηκε στο Αϊβαλί (Κυδωνίες) της Μ. Ασίας το 1917 και κατοικούσε ως πρόσφυγας, στο Βύρωνα, στην οδό Ηλιουπόλεως 20. Από την ταυτότητά του προκύπτει ότι ήταν λοχίας στη ΕΟΝ του Μεταξά, κάτι φυσικά που δεν σημαίνει τίποτε, αφού η εγγραφή των νέων στην ΕΟΝ ήταν τότε υποχρεωτική. Συνεργάτες του Βαρκάδου ήταν οι αξιωματικοί Κοντόπουλος και Μαλλιόπουλος καθώς και ο Χρήστος Πιερουτσάκος με τα παιδιά του Σταύρο, Κωνσταντίνο και Γιώργο από τη Γούβα.

 

Γιατί όχι αντιστασιακό πάρκο;

 

Από τα παραπάνω προκύπτει και το εξής σημαντικό: Παρά την αναντικατάστατη βοήθεια που προσέφερε το ΕΑΜ στην πραγματοποίηση αυτού του μεγάλου σαμποτάζ, είναι αλήθεια ότι οι εμπνευστές και κύριοι εκτελεστές του ήταν αντιστασιακοί που δεν ήταν οργανωμένοι στο ΕΑΜ. Ο Ιβανώφ, οι προαναφερθέντες έλληνες αξιωματικοί, Κοντόπουλος και Μαλλιόπουλος, ο ίδιος ο Αυρ. Βαρκάδος, ο αδελφός του Λαέρτης και ο θείος του Αλέκος καθώς και κάποιοι αξιωματικοί της ελληνικής αστυνομίας, που βοήθησαν, ήταν μέλη μιας άλλης οργάνωσης όχι ευρύτερα γνωστής. Ήταν η οργάνωση Ο.Α.Γ. (Οργάνωση Αντίστασης Γένους) με αρχηγό τον αξιωματικό του Μηχανικού καθηγητή Γιάννη Μπομποτίνο. Η Ο.Α.Γ. ανήκε στην κατηγορία των λεγόμενων «Εθνικών» οργανώσεων αντίστασης. Και η στενή αυτή σύμπραξη στον Υμηττό του ΕΑΜ με την Ο.Α.Γ. δείχνει πόσο σπουδαιότερα θα ήταν τα αποτελέσματα αν αυτή η συνεργασία ήταν συχνότερη και πιο σταθερή. Το ίδιο απεδείχθη και στην περίπτωση της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου.

Πριν τον πόλεμο ο Ιβανώφ, που είχε μητέρα Ελληνίδα και πατέρα Πολωνό, ήταν διακεκριμένος πρωταθλητής του Ηρακλή Θεσσαλονίκης (κολυμβητής). Μετά την απελευθέρωση δόθηκε τιμητικά το όνομά του στο κλειστό γυμναστήριο της ομάδας του (Ιβανώφειο).  Το Ιβανώφ είναι το επώνυμο του πατέρα του. Το επώνυμο Σαΐνοβιτς που συχνά και εσφαλμένα του αποδίδουν, είναι το επώνυμο του Ρώσου πατριού του, δηλ του δευτέρου συζύγου της μητέρας του.

Σήμερα, ο ανιστόρητος κ. Μητσοτάκης σχεδιάζει να μεταφέρει στον ιερό αυτό χώρο την έδρα των υπουργείων του. Μήπως αντί του φρενοκομείου που ονειρεύεται πρέπει να δημιουργηθεί εκεί ένα αντιστασιακό πάρκο με το μνημείο των παραπάνω δέκα μαρτύρων πατριωτών; Και μήπως η δραστήρια Επιτροπή αγώνα των κατοίκων της περιοχής αξίζει να προσθέσει στα επιχειρήματά της και την οφειλόμενη τιμή στην μνήμη εκείνων των συμπατριωτών της εργατών - αγωνιστών;

 

Απόστολος Κοκόλιας Περισσότερα Άρθρα
Tags:
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet