Αυτός που παρουσιάζεται σαν πατέρας της ηρωίδας της δημοφιλούς ταινίας δεν είναι παρά ο ανακατασκευαστής της ύπαρξής της. Μιας ύπαρξης που είναι ιδιοκτησία κάποιου άλλου (άνδρα), σαν να είναι πράγμα και μάλιστα καημένο. Αυτό ακριβώς είναι η πραγματικότητα για πολλές γυναίκες σήμερα και όχι σε μια φουτουριστική βικτωριανή εποχή. Κατ’ επέκταση, ο σεξισμός στον αθλητισμό αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη κοινωνική πραγματικότητα, όπου οι έμφυλες διακρίσεις εκδηλώνονται μέσα αλλά και έξω από τα γήπεδα.

Το πρόσφατο παράδειγμα της διεθνούς αθλήτριας πόλο Νικόλ Ελευθεριάδου είναι μόνο μια από τις αφορμές για να ανοίξει επιτέλους ουσιαστικά η συζήτηση για τον σεξισμό στον αθλητισμό. Η κορυφαία στιγμή που η ομάδα πόλο γυναικών κατάφερε να προκριθεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες, με το απίστευτο γκολ της Νικόλ Ελευθεριάδου, μια στιγμή λυτρωτική όπως χαρακτηρίστηκε από συναθλήτρια της, μια στιγμή που ανήκε στην ομάδα, δωρίστηκε γενναιόδωρα στον κιτρινισμό και τον σεξισμό. Η σπουδαία αυτή παίκτρια ξαφνικά μετατράπηκε σε «σύντροφο του Βεζένκοφ, που λύγισε από συγκίνηση». Οι κόποι ετών, η αυταπάρνηση των παικτριών, οι κατακτήσεις τους, η συγκίνηση της επιτυχίας, μαγικά διαγράφονται όταν μετατοπίζεται η ιδιοκτησία τους σε κάποιον άνδρα. Ο ετεροκαθορισμός αθλητριών είναι δυστυχώς μόνο μια προσθήκη στη λίστα του πώς ακόμα και σήμερα ο χώρος του αθλητισμού γίνεται αντιληπτός ως ένα χώρος που ανήκει σε άνδρες και απευθύνεται σε άνδρες.

Ξεκινάμε με τη στερεοτυπική αντίληψη των αθλητικών ικανοτήτων και τους ρόλους των αθλητριών στον αθλητισμό. Συχνά αντιμετωπίζουν προκαταλήψεις που συνδέονται με την απόδοση, τις ικανότητες και το κατά πόσο ελκυστικό είναι το «προϊόν» που πουλάνε. Και σε μια αγορά by default ανδρική, βλέπουμε αγώνες και πρωταθλήματα γυναικών να έχουν χαμηλότερη τηλεοπτική προβολή, ακόμα και αν χαίρουν άκρας δημοφιλίας, να προωθούνται λιγότερο και κοινώς να παραγκωνίζονται και να υποτιμούνται, ή ακόμα χειρότερα να επικεντρώνονται δημοσιογραφικά σε στερεότυπα και σεξουαλικοποιητικά στοιχεία αναφοράς αντί για αθλητικές επιδόσεις. Προχωράμε δυναμικά στο μισθολογικό χάσμα των αθλητριών. Ακόμα και αν έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατάκτηση της ίσης αμοιβής, ακόμα και στο πιο δημοφιλές άθλημα, το ποδόσφαιρο, οι παίκτριες αμείβονται προκλητικά χαμηλότερα, με τη Σαμάνθα Κερ, για παράδειγμα, στραικερ της Τσέλσι να λαμβάνει περίπου μισό εκατομμύριο ετησίως, δηλαδή όσα λαμβάνει σχεδόν ημερησίως ο Κριστιάνο Ρονάλντο από την Αλ Νασρ! Ομάδες γυναικών εγκλωβίζονται σε υποδεέστερα προπονητικά κέντρα, καθώς οι ανδρικές ομόλογες ομάδες έχουν προτεραιότητα στις καλύτερες εγκαταστάσεις με αποτέλεσμα τον συχνότερο και βαρύτερο τραυματισμό αθλητριών και κατά συνέπεια αποκλεισμό τους από κορυφαίες αθλητικές διοργανώσεις. Η έλλειψη, λοιπόν, ίσων ευκαιριών και πρόσβασης σε υποδομές για ομάδες γυναικών αλλά και σε ανώτερα διοικητικά επίπεδα μη αθλητριών οδηγεί σε μη εκπροσώπηση των γυναικών με αποτέλεσμα ακόμα και οι αποφάσεις που λαμβάνονται να μην παίρνουν ως παράμετρο ανησυχίες, ανάγκες και εμπειρίες γυναικών. Μπορεί να μας συγκινούν σπουδαίες ιστορίες ομάδων γυναικών που τα κατάφεραν σε αντίξοα περιβάλλοντα, με τις παίκτριες να συμμετέχουν σε παγκόσμιες διοργανώσεις την ίδια στιγμή που πλένουν μόνες τους τις εμφανίσεις τους, η ουσία όμως δεν παύει να είναι στο γιατί αναγκάζονται να το κάνουν.

Επιπλέον, δυστυχώς δεν είναι μακριά το Μουντιάλ Γυναικών του καλοκαιριού όπου η μεγαλειώδης νίκη της Εθνικής Ισπανίας επισκιάστηκε από τη μη συναινετική παρενόχληση του Προεδρου της Ισπανικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου και την ακόμα χειρότερη ανακοίνωση του «έλα μωρέ υπερβολές, απλά χαιρόμασταν με τη νίκη». Διότι προφανώς έκρινε πως μάλλον του ανήκουν οι παίκτριες (οι οποίες ήδη είχαν υποβάλει από κοινού παράπονα για κακές προπονητικές μεθόδους που επηρεάζουν την ψυχική υγεία τους). Η ίδια η FIFA ενθάρρυνε επίσης τις παίκτριες να φορούν πιο στενά σορτς διότι, ε ας γίνει πιο ελκυστικό το «προϊόν».

Τέλος, ο σεξισμός στον αθλητισμό δεν αφορά μόνο τις αθλήτριες και τα διοικητικά στελέχη. Υπάρχει μια πληθώρα γυναικών που εργάζονται σκληρά και δυστυχώς καθημερινά πρέπει να επαναδιεκδικούν τον χώρο τους μέσα στον χώρο του αθλητισμού. Είτε είναι διαιτήτριες, που ακούν «πήγαινε στην κουζίνα σου», είτε είναι προπονήτριες, που αντιμετωπίζονται ως ανίκανες να προπονήσουν π.χ. μια ομάδα ανδρών, είτε είναι φίλαθλοι, που «ε, εντάξει πηγαίνουν να δουν ωραίους άντρες στα γήπεδα».

Η συστημική αλλαγή στον αθλητισμό δεν είναι εύκολο πράγμα και είναι βαθιά ριζωμένες απόψεις που βάζουν διαρκώς εμπόδια σε αυτήν. Οι αθλητικές ομοσπονδίες πρέπει να διασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες για τις γυναίκες σε θέματα προπόνησης, στελέχωσης και διοίκησης. Επενδύσεις σε προγράμματα και εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν τις ανάγκες των γυναικών αθλητριών είναι ζωτικής σημασίας. Τα σωματεία παίζουν ένα σπουδαίο ρόλο στην εξυγίανση του με την ίση έμφυλη εκπροσώπηση στα συμβούλια τους και την αναδιάρθρωση των οργάνων τους. Η ιδιοκτησία τους πρέπει να είναι δημόσια με εκλεγμένα και άμεσα ανακλητέα διοικητικά συμβούλια που αποτελούνται από παίκτριες και πρώην παίκτριες, όχι δισεκατομμυριούχους.

Τα τείχη στον αθλητισμό για τις γυναίκες είναι δυστυχώς ακόμα και στο 2024 παρόντα. Όμως παρούσα είναι και η αλληλεγγύη, η ευγενής άμιλλα, οι διεκδικήσεις, οι κερκίδες που φωνάζουν «ίση αμοιβή», οι αθλήτριες που αρνούνται να ετεροπροσδιοριστούν, να ανήκουν σε προπονητές, σε προέδρους, σε οπαδούς. Και αφοσιώνονται στο να μιλούν με τις επιδόσεις τους, να βροντοφωνάζουν τις ιστορίες τους, τις κατακτήσεις και τις συγκινήσεις τους. Και αυτά ακριβώς είναι τα κανόνια που θα ρίξουν κάποια στιγμή αυτά τα τείχη.

 

Ελευθερία Αγγελή Η Ελευθερία Αγγελή είναι οικονομολόγος, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς. Περισσότερα Άρθρα
Πρόσφατα άρθρα ( Κοινωνία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet