Συνέντευξη της ηθοποιού Φωτεινής Φιλοσόφου και του σκηνοθέτη Γιάννη Νικολαΐδη

 

Μητέρα, ηλικιωμένη χήρα, γυναίκα. Η Φραγκογιαννού ζούσε από παιδί μια ζωή βασανισμένη, υπηρετώντας πάντα τους ανθρώπους γύρω της χωρίς να φέρει ουδεμία αντίρρηση, γιατί αυτό «όριζε» ο κοινωνικός της περίγυρος και οι απόψεις για τη θέση της γυναίκας στην εποχή της. Έτσι, αποφασίζει να πάρει η ίδια τη δικαιοσύνη στα χέρια της και να σκοτώσει πρώτα την άρρωστη νεογέννητη εγγονή της και στη συνέχεια τρία αθώα κοριτσάκια. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης γράφει στις αρχές του 20ού αιώνα τη Φόνισσα, τοποθετώντας τους ήρωές του στην ιδιαίτερη πατρίδα του τη Σκιάθο. Το έργο κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1903 στο περιοδικό «Παναθήναια» σε 17 συνέχειες, ενώ για πρώτη φορά σε βιβλίο εκδόθηκε το 1912, μαζί με άλλα διηγήματα του Παπαδιαμάντη.

Ο Οργανισμός Ελληνικού Θεάτρου «Aιχμή» ανεβάζει τη Φόνισσα, το «κοινωνικόν μυθιστόρημα» του Παπαδιαμάντη υπό τη σύγχρονη σκηνοθετική ματιά του Γιάννη Νικολαΐδη επιχειρώντας να αναδείξει μέσω της θεατρικής τέχνης ένα από τα αριστουργήματα της νεοελληνικής γραμματείας.

Όπως εξηγούν στην Εποχή οι συντελεστές του έργου, η «Φόνισσα» μετατρέπει τον κοινωνικό της τρόμο σε πράξεις παράλογης δικαιοσύνης, ακολουθώντας τις εσωτερικές της φωνές και τα αισθήματα περί δικαίου, για το τέλος μιας άθλιας καθημερινότητας των ταπεινών και κατατρεγμένων γυναικών.

Η παράσταση ξεκίνησε ήδη την περιοδεία της σε όλη της Ελλάδα, με πρώτους σταθμούς τα Γιάννενα και την Ηγουμενίτσα, ενώ στις 21 και 22 Φεβρουαρίου θα παρουσιαστεί στη Θεσσαλονίκη.

Με αφορμή το ανέβασμα της παράστασης, η ηθοποιός Φωτεινή Φιλοσόφου που ερμηνεύει την Φραγκογιαννού και ο σκηνοθέτης Γιάννης Νικολαΐδης, που στο έργο κρατά και τον ρόλο του αφηγητή, μιλούν στην Εποχή για την παράσταση, ρίχνοντας φως σε ένα από τα σημαντικότερα έργα της ελληνικής γραμματείας.

 

 

Tι σας ώθησε να ανεβάσετε τη Φόνισσα.

Φ.Φ.: Η λογοτεχνία και τα ποιητικά κείμενα πάντα με γοήτευαν. Πόσο μάλλον σήμερα που λείπει τόσο από την καθημερινότητά μας. Διανύουμε δύσκολους καιρούς αδειανούς από ποίηση και αισθητική. Η ίδια η λογοτεχνία είναι αισθητική και τρόπος ζωής.

Γ.Ν.: Σκοπός μας είναι να αγαπήσουν οι θεατές τον Παπαδιαμάντη και να καταλάβουν γιατί είναι σπουδαίος. Είναι δύσκολο να πορευθείς μαζί με τον «κυρ Αλέξανδρο» γιατί ο περίπατος μαζί του είναι μαγικός και απαιτητικός ταυτόχρονα. Στη Φόνισσα πρωταγωνιστής είναι βέβαια η κοινωνική αδικία σε βάρος των γυναικών, τι πιο επίκαιρο και αναγκαίο για καταγγελία σήμερα…

 

Πώς προσεγγίσατε σκηνοθετικά το έργο;

Γ.Ν.: Λιτά, χωρίς πειραματισμούς και με σεβασμό στον Παπαδιαμάντη, ως οφείλουμε απέναντι στον λόγο κάθε δημιουργού. Όσο για τη γλώσσα, κρατάμε βασικές και κυρίαρχες φράσεις και εκφράσεις, γιατί η παράσταση είναι θεατρική και όχι αναλόγιο και η προσπάθειά μας είναι να γίνει κτήμα όλων των θεατών, ακόμα και των λιγότερο μυημένων.


Τι οδηγεί τη Φραγκογιαννού να γίνει η Φόνισσα; Πώς αντιλαμβάνεται τα εγκλήματά της και τι θεωρεί δικαιοσύνη;

Γ.Ν.: Το έργο το αντιλαμβάνομαι ως μια «λαϊκή τραγωδία» και «απελπισμένη κραυγή» που δίνει έμφαση στη συνειδητότητα των πράξεων της Φραγκογιαννούς, η οποία θεωρεί τους φόνους ως απόδοση κοινωνικής δικαιοσύνης και προσφορά και την κινεί λανθάνον ταξικό ένστικτο.

Φ.Φ.: Η Φραγκογιαννού λέει «Δεν τα μισώ τα θηλυκά…, τα πονάω. Ποια θα είναι η μοίρα τους σ’ αυτή τη ζωή; Βάσανα και πίκρες;». Αποδίδει στρεβλή δικαιοσύνη πιστεύοντας ότι τα λυτρώνει με τον θάνατο τους. Αφού δεν αλλάζει κάτι, παίρνει η ίδια τον νόμο στα χέρια της.


Ποια στάση επιλέγει να κρατήσει ο Παπαδιαμάντης αναφορικά με τη θέση της γυναίκας;

Γ.Ν.: Ένας σπουδαίος δάσκαλος με την αγιότητα του Παπαδιαμάντη, οφείλει να εμβαθύνει στα κοινωνικά προβλήματα της εποχής του και μάλιστα να τα ξεπερνά και να έχει τη διορατικότητα ότι αυτά δυστυχώς θα υπάρχουν και μετά την εποχή του. Αυτό ακριβώς τον κάνει ένα μεγάλο και κλασικό δάσκαλο των γραμμάτων.

Φ.Φ.: Λέγεται ότι ο Παπαδιαμάντης εξέφρασε μέσω της ηρωίδας του τις δικές του απόψεις. Ήταν η ίδια η Φόνισσα. 


Κατά ποιο τρόπο το έργο συνδιαλέγεται με το σήμερα;

Γ.Ν.: Μια γυναίκα σήμερα όσο ελεύθερη κι αν είναι αισθάνεται πολλές τύψεις για ένα «ελεύθερο πέταγμα» που θα επιθυμούσε, πράγμα που για τον άνδρα είναι αρετή ή «μαγκιά» όπως λένε. Η γυναίκα εξακολουθεί ακόμα μέσα της να είναι ένοχη, οπότε ο χορός της εξάρτησης συνεχίζεται.

Φ.Φ.: Σήμερα η ίδια κοινωνική αδικία καραδοκεί παντού για το γυναικείο φύλο. Απόπειρες βιασμών, βιασμοί, δολοφονίες γυναικών και τόσα άλλα.


Εν τέλει η Φόνισσα καταφέρνει να λυτρωθεί από την κοινωνία που την «σκότωσε» λόγω του φύλου της;

Φ.Φ.: Λυτρώθηκε ανάμεσα στη θεία και την ανθρώπινη δικαιοσύνη. Πώς αλλιώς;

Γ.Ν.: Η Φραγκογιαννού δεν συλλαμβάνεται, τιμωρεί η ίδια τον εαυτό της, την καταπίνει η θάλασσα, μεταξύ της θείας και της ανθρώπινης δικαιοσύνης. Το αν η ίδια βίωσε τη δική της κάθαρση, το αφήνω σε εσάς να το κρίνετε…

 

 

 

Σκηνοθεσία - φωτισμοί: Γιάννης Νικολαΐδης, θεατρική προσαρμογή: Κώστας Πολιτόπουλος, σκηνικά: Μιχάλης Αγγελάκης, κοστούμια: Όλγα Σχοινά, μουσική επιμέλεια: Στέφανος Νικολαΐδης, φωτογράφιση: Γιάννης Φαλκώνης, τεχνική υποστήριξη: Helpu.eu

Ερμηνεύουν: Φωτεινή Φιλοσόφου (Φραγκογιαννού), Γιάννης Νικολαΐδης (Αφηγητής/Παπαδιαμάντης), Χριστίνα Σιώμου (Δελχαρώ), Λίλη Τέγου (Αμέρσα), Γιάννης Τσιώμου (Γαμπρός/ Χωροφύλακας)


 

 

Πρόσφατα άρθρα ( Θέατρο )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet