«Εν μέσω αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και αυξανόμενης οικονομικής αβεβαιότητας, πολλές κυβερνήσεις δεν εστιάζουν πλέον στα απόλυτα οφέλη της παγκόσμιας συνεργασίας, αλλά ανησυχούν όλο και περισσότερο ότι κερδίζουν λιγότερα από άλλες. […] Οι διατλαντικοί εταίροι και τα ομόδοξα κράτη αντιμετωπίζουν τώρα μια δύσκολη πράξη εξισορρόπησης. Από τη μια πλευρά, πρέπει να προετοιμαστούν για ένα πολύ πιο ανταγωνιστικό γεωπολιτικό περιβάλλον, από την άλλη πλευρά, πρέπει να αναζωογονήσουν τη συνεργασία, χωρίς την οποία η παγκόσμια ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς και λύσεις για τα πιεστικά παγκόσμια προβλήματα, δύσκολα μπορούν να επιτευχθούν.»

Αυτή η βασική ανησυχία για την αδυναμία οι μεγάλες δυνάμεις να προσποριστούν τα μέχρι πρότινος προφανή οφέλη από τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης, καταγράφεται στη φετινή Έκθεση της 60ης Διάσκεψης Ασφάλειας του Μονάχου που πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο. Φέτος, υπό τη σκιά του θανάτου του Ναβάλνι, καθώς και των ουκρανικών απωλειών στα πολεμικά μέτωπα, που δεν τις διασκέδασε η ρητορική του Ζελένσκι και οι προτροπές του για συνέχιση του πολέμου, «η συνασπισμένη Δύση» έδειξε να είναι περισσότερο από ποτέ στα διλήμματα μιας στρατηγικής «εχθρών και φίλων», σύμφωνη με την αντίληψη του αμφιλεγόμενου γερμανού νομικού Καρλ Σμιτ, παρά τη διάχυτη κόπωση από τη συνέχισή του πολέμου.

Η περίοδος μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου ήταν «μια ιστορία επιτυχίας», κατά την άποψη των συντακτών της Έκθεσης 2024. «Ο κίνδυνος ενός πολέμου των μεγάλων δυνάμεων φαινόταν απόμακρος, η πολυμερής συνεργασία άνθισε, η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα εξαπλώθηκαν και η παγκόσμια φτώχεια μειώθηκε. Η ανοιχτή, βασισμένη σε κανόνες διεθνής τάξη που προέκυψε, επέτρεψε στην «πίτα» της παγκόσμιας ευημερίας να αναπτυχθεί ουσιαστικά». Το σύγχρονο Zeitenwende (αλλαγή εποχής), ωστόσο, δείχνει προς μια διαφορετική κατεύθυνση, καθώς η απαισιοδοξία έχει παραγκωνίσει την αισιοδοξία της πρώιμης μεταψυχροπολεμικής εποχής. Εν μέσω αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού και μιας παγκόσμιας οικονομικής επιβράδυνσης, βασικό στοιχείο στη διατλαντική κοινότητα, στις ισχυρές απολυταρχίες αλλά και στον λεγόμενο Παγκόσμιο Νότο, είναι η γενικευμένη δυσαρέσκεια προς αυτό που θεωρούν ότι είναι η άνιση κατανομή των οφελών της διεθνούς τάξης. Από την οπτική γωνία πολλών αναπτυσσόμενων κρατών, η διεθνής τάξη ποτέ δεν τήρησε την υπόσχεσή της να διανείμει ευημερία προς όφελος όλων, κάτι που και φέτος δεν έκρυψε ο ινδός ΥΠΕΞ.

Η Κίνα, ίσως ο μεγαλύτερος ωφελημένος από τη φιλελεύθερη οικονομική τάξη σε διεθνές επίπεδο τα προηγούμενα χρόνια, θεωρεί ότι οι ΗΠΑ περιορίζουν τις νόμιμες φιλοδοξίες της και πιέζουν ανοικτά τους συμμάχους τους, ενώ ο κινέζος ΥΠΕΞ στην ομιλία του ασκήθηκε στη διπλωματία της «ήπιας ισχύος».

Ο ανερχόμενος γερμανός υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, προειδοποίησε στην ομιλία του στη Διάσκεψη, ότι οι ευρωπαϊκές χώρες και η συμμαχία του ΝΑΤΟ πρέπει να προετοιμαστούν για μια σύγκρουση δεκαετιών με τη Ρωσία, δεδομένου ότι οι προσπάθειες για ένταξη της Ρωσίας σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο απέτυχαν. «Ελεύθερη και δημοκρατική Ευρώπη από τη μια πλευρά, πολεμική και αυταρχική Ρωσία από την άλλη», πρόσθεσε, συνοψίζοντας αυτή την αντίληψη εχθρών και φίλων. Το κλειδί για τη σύγκρουση, είπε ο Πιστόριους, είναι η αποκατάσταση της στρατιωτικής ισχύος του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη για την αντιμετώπιση της ρωσικής απειλής, συνέχισε, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού συστήματος αποτροπής:

α) αύξηση των αμυντικών δαπανών, β) ανασυγκρότηση της βιομηχανικής παραγωγής πυρομαχικών και γ) προετοιμασία στρατιωτικών δυνάμεων ταχείας ανάπτυξης που θα πολεμούν όταν χρειάζεται.

Ο Πιστόριους είπε επίσης ότι απαιτείται στενότερη συνεργασία με χώρες του νότιου ημισφαιρίου και μεγαλύτερος σεβασμός για αυτές τις χώρες για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας επιρροής της Ρωσίας, παρά το γεγονός ότι αρκετοί από τους λίγους εκπροσώπους αυτών των χωρών δεν φάνηκαν διστακτικοί. Πρωτεργάτες των απόψεων Πιστόριους εμφανίστηκαν οι πάντα πρόθυμες Βαλτικές χώρες και η Δανή πρωθυπουργός η οποία ανακοίνωσε την αποστολή πυροβολικού στο Κίεβο.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδέες που ακούστηκαν ανοικτά, όπως αυτή της δημιουργίας Επιτρόπου Άμυνας από την πρόεδρο Φον Ντερ Λάιεν θα κυριαρχήσουν το επόμενο διάστημα στη δημόσια συζήτηση, παρά την προφανή αντίθεση με τις ευρωπαϊκές Συνθήκες, κάτι το οποίο ο Ύπατος Εκπρόσωπος Μπορέλ προσπάθησε να υποβαθμίσει σε «επίτροπο αμυντικής βιομηχανίας».

Η αυξανόμενη φημολογία περί απομάκρυνσης των ΗΠΑ από την ευρωατλαντική δέσμευση σε περίπτωση νίκης του Τραμπ δεν είναι καθόλου αθώα, καθώς δημιουργεί πίεση για αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών έως και 4% του ΑΕΠ και μετατροπή των ευρωπαϊκών οικονομιών σε «οικονομίες πολέμου».

Η λογική της αντιμετώπισης της ρωσικής απειλής στα 2.257 χμ. κοινών με την ΕΕ συνόρων, ενδέχεται να δημιουργήσει μια «βόρεια διάσταση» στο ΝΑΤΟ, ενώ η Νότια πτέρυγα θα προσανατολισθεί προς τις «θερμές θάλασσες».

Αν αυτή η δυναμική στρατιωτικοποίησης επιβεβαιωθεί, είναι ακόμη πρόωρο να προβλεφθεί.

 

Ειδικός συνεργάτης

 

Πρόσφατα άρθρα ( Διεθνή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet