Ας κάνουμε ένα νοητικό άλμα στο μέλλον, για να βρεθούμε στη θέση ενός ιστορικού, που μετά είκοσι, τριάντα ή περισσότερα χρόνια θα προσπαθούσε να υποδείξει τα σημαντικότερα γεγονότα του 2015 στην Ελλάδα. Ποια θα ήταν εκείνα που δεν είχαν ξεχαστεί και θα αποτελούσαν τα ορόσημα της χρονιάς που πέρασε; Θα ήταν αυτά που απασχολούν αυτές τις μέρες τους απολογισμούς των εφημερίδων ή κάτι άλλο, που συνέβη μεν το 2015, αλλά οι συνέπειές του δεν είναι ακόμη εμφανείς; Ελκυστικό αλλά και παραπλανητικό ερώτημα, αφού όπως και να το απαντήσει κανείς δεν κινδυνεύει να πέσει έξω. Ο ιστορικός του μέλλοντος πιθανόν να μην έχει ακόμη γεννηθεί και τα ταξίδια στο χρόνο είναι μια θεωρία που διχάζει τους σύγχρονους φυσικούς.



του Θάνου Χατζόπουλου

Παρ’ όλ’ αυτά, αυτό το ανοικτό ερώτημα μπορεί να χρησιμεύσει ως οδηγός, για να ξεδιαλέξουμε κάποια γεγονότα της χρονιάς που πέρασε και εικάζουμε ότι έχουν βάλει τη σφραγίδα τους στις εξελίξεις. Από αυτήν την άποψη, θεωρώ πως το μείζον γεγονός του 2015 ήταν η έξαρση της προσφυγικής κρίσης. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που θα συνεχίσει να εκδηλώνεται και με άλλες δραματικές κορυφώσεις στα χρόνια που έρχονται και όχι μόνο στα νησιά του Αιγαίου. Η αντίδραση της θεσμικής Ευρώπης, αλλά και της ελληνικής κοινωνίας απέναντι σ’ αυτό, μπορεί να μας διδάξει πολλά. Από τη μια μεριά είχαμε τους αλληλέγγυους, από την άλλη είχαμε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, που έσπευσαν να υψώσουν φράχτες και να κλείσουν τα σύνορα. Και είχαμε και την πολιτική της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, που προσπάθησε και προσπαθεί να μη μετατρέψει τη χώρα σε απέραντο στρατόπεδο προσφύγων. Δεν το κατάφερε στο βαθμό που θα θέλαμε και αυτό όχι μόνο γιατί δεν άνοιξε χερσαία δίοδο στον Έβρο. Αλλά, κυρίως, γιατί δεν κατάφερε να οργανώσει ένα διαφορετικό μοντέλο, που να εμπεριέχει και να κινητοποιεί τους πάντες: από τους αλληλέγγυους και τους ξένους εθελοντές, έως τις τοπικές κοινωνίες και τον κρατικό μηχανισμό. Πιστώνεται, όμως, ότι συγκρότησε ειδικό φορέα, το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, που θέτει την ατζέντα και συμβάλει στο να μη γίνει κυρίαρχος στην κοινωνία ο ρατσισμός και η ξενοφοβία. Από κει πέρα από την εκκένωση της Αμυγδαλέζας φθάσαμε στην επαναλειτουργία του κέντρου κράτησης στην Κόρινθο, στις επιλεκτικές απελάσεις και στο αίτημα για ενίσχυση της δύναμης της Frontex στο Αιγαίο, που φοβόμαστε ότι θα ενισχύσει την λογική του φιλτραρίσματος των προσφύγων, ώστε να γίνεται αποδεκτό ένα πολύ μικρό τμήμα και οι υπόλοιποι να απελαύνονται ή να στοιβάζονται σε καταυλισμούς, που θα μετατρέπονται σε αποθήκες ψυχών. Και αυτό μόνο εκεί, που θα το επιτρέπουν οι αντιδράσεις «ευαίσθητων» δημάρχων.
Και για να μην γκρινιάζουμε μόνο, για τις κυβερνητικές ολιγωρίες ή για να προλάβουμε και άλλες υποχωρήσεις απέναντι στις πιέσεις που θα ασκήσει το ευρωπαϊκό διευθυντήριο, επισημαίνουμε και μια άλλη είδηση των τελευταίων ημερών. Με πρόσχημα την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας η Ευρώπη-οχυρό δείχνει τα δόντια της. Δεν αναφερόμαστε μόνο στη νέα εκδοχή του Grexit, την απειλή αποβολής της Ελλάδας από τη ζώνη Σένγκεν, αλλά στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Αντιτρομοκρατικού Κέντρου της Europol που λειτουργεί από την 1η Ιανουαρίου. Στόχος του να εντατικοποιηθούν οι έρευνες για τον εντοπισμό τζιχαντιστών. Δηλαδή, για τους «5.000 μαχητές του Ισλαμικού Κράτους, οι οποίοι έφυγαν από την Ευρώπη, ταξίδεψαν στην Συρία και στο Ιράκ και επέστρεψαν στη Γηραιά Ήπειρο», σύμφωνα με δημοσίευμα της Deutsche Welle. Μια νέα επιχείρηση περιστολής ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων, μετά την επιβολή στρατιωτικού νόμου επί ένα μήνα στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες για την οποία, πλέον, δεν μιλάει κανείς. Ας την κρατήσουμε αυτή την είδηση, καθώς όσα έγιναν αυτό το χρόνο στην Ελλάδα, γύρω και μέσα στην Αστυνομία, δεν περιορίζονται στην επιλογή Πανούση σε ένα νευραλγικό πόστο, αλλά και στην ανεξέλεγκτη δράση μηχανισμών (αλήθεια, ποιος έδωσε εντολή να παρακολουθούνται οι συνομιλίες του Π. Λάμπρου και κρατουμένων; ποιος κρατά αρχεία τέτοιων υποκλοπών και πού επιλέγει να τα διοχετεύσει; Ρητορικό ερώτημα σαν εκείνο του Καραμανλή του πρεσβύτερου «ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;»).

Ιδιωτικοποιήσεις με υπογραφή ΣΥΡΙΖΑ

Ο ιστορικός του μέλλοντος, βέβαια, δεν γίνεται να μη σταθεί και να μην αποτιμήσει ως μείζον γεγονός για την Ελλάδα, την Ευρώπη και την Αριστερά την ανάδειξη της κυβέρνησης με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις και μάλιστα σε καθεστώς μνημονίου, ασφυκτικών πιέσεων και ανοικτών απειλών από τους δανειστές της χώρας. Επτά μήνες διαπραγματεύσεων, κλείσιμο των τραπεζών, δημοψήφισμα, υπογραφή του τρίτου Μνημονίου, νέες εκλογές που επιβράβευσαν τον ηττημένο και διασπασμένο ΣΥΡΙΖΑ, προσπάθεια να περισωθεί οτιδήποτε και αν σώζεται από τη λαίλαπα της λιτότητας από μια κυβέρνηση που εκλέχτηκε από τους υποτελείς, ενώ είχε υπογράψει τη συνθηκολόγηση με τα σχέδια των κυρίαρχων. Πού να σταθεί κανείς; Η αναφορά θα είναι αναγκαστικά επιλεκτική και υποκειμενική και θα ξεκινήσει αντίστροφα. Από το τέλος του 2015.
Η χρονιά που έφυγε, μας επιφύλαξε στη λήξη της δύο επώδυνες παρακαταθήκες: την απόσυρση, ύστερα από απαίτηση των δανειστών, του πολυσέλιδου νομοσχεδίου, που περιλάμβανε «μέτρα για την επιτάχυνση του κυβερνητικού έργου» και το οποίο για λόγους επικοινωνιακούς βαφτίστηκε παράλληλο πρόγραμμα και την επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων: κατατέθηκε η προσφορά της Cosco για τον ΟΛΠ, ξεπάγωσε η πώληση του Ελληνικού και το ΤΑΙΠΕΔ βρήκε μια «έξυπνη λύση» για να παρακάμψει το Συμβούλιο της Επικρατείας και να πουλήσει το φιλέτο του Αστέρα Βουλιαγμένης στους ξένους επενδυτές, που θέλουν πεντάστερα ξενοδοχεία, μαρίνες για τα σκάφη τους και πολυτελή μπανγκαλόους με ιδιωτική παραλία. Και αυτό, χωρίς να ξέρουμε, μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, τι άλλο αποφάσισε το Κεντρικό Συμβούλιο Διοίκησης για την Αξιοποίηση της Δημόσιας Περιουσίας, το οποίο συνεδρίασε στις 29 Δεκεμβρίου με εντολή του υπουργού Οικονομικών, για να τακτοποιήσει τις εκκρεμότητες για τη τσιμεντοποίηση της Κασσιώπης στην Κέρκυρα, στην Αφάντου της Ρόδου, στο Ποσείδι Χαλκιδικής και αλλού. Μόνο και μόνο αυτή η απαρίθμηση αρκεί για να περιγραφεί η απόσταση που διανύθηκε από τον περασμένο Γενάρη έως σήμερα.

Αλλεπάλληλες αντιφάσεις

Αλλά, βέβαια, σε όλο αυτό το διάστημα δεν έγιναν μόνο ιδιωτικοποιήσεις. Έγιναν και άλλα πράγματα, που έδειξαν πως τα πράγματα θα μπορούσαν να έχουν εξελιχθεί διαφορετικά. Μέχρι τις 20 Φεβρουαρίου ο κόσμος ξαναγέμισε τις πλατείες, ένα μεγάλο κίνημα συμπαράστασης στην ελληνική υπόθεση εκδηλώθηκε σε όλη την Ευρώπη. Έφυγαν τα κάγκελα αλλά επανήλθαν μαζί με τις παρελάσεις. Δόθηκαν μάχες σε συνόδους κορυφής, αλλά έγιναν και υποχωρήσεις. Κορυφαία κατά τη γνώμη μας η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου για τη δέσμευση των αποθεματικών δημόσιων Οργανισμών και φορέων, ώστε να πληρωθεί μια δόση του δανείου. Η απόφαση της Πολιτικής Γραμματείας του Μαΐου για την μη πληρωμή της επόμενης δόσης στο ΔΝΤ, αναιρέθηκε με απόφαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου δύο μέρες αργότερα. Άνοιξε η ΕΡΤ, αλλά με ένα θεσμικό πλαίσιο, που στηρίχτηκε στις δομές της παλιάς, χωρίς τολμηρά ανοίγματα σε ένα νέο μοντέλο ενημέρωσης. Καθυστέρησε απελπιστικά η μάχη κατά της φοροδιαφυγής (τι έχει απομείνει αλήθεια από το νόμο Βαλαβάνη;). Ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη η διαρθρωτική παρέμβαση στις δομές του κράτους (μόλις πριν ένα μήνα άλλαξε ο διοικητής του ΟΑΣΑ, που μήνυσε τον οδηγό που πήγε με το λεωφορείο στην πλατεία Βικτωρίας να μεταφέρει απροστάτευτους μέσα στη βροχή πρόσφυγες), ενώ αλλού οι επιλογές έγιναν με κριτήρια αγοράς και τεχνοκρατικής επάρκειας, που δεν ταιριάζουν σε ένα αριστερό σχέδιο.

Διαφορετικές ταχύτητες

Μέχρι τα τέλη Μαΐου, υπουργοί της κυβέρνησης ξόρκιζαν το δημοψήφισμα ως ανώφελη και μονομερή ενέργεια, που έγινε, μόνο, όταν οι δανειστές είχαν στριμώξει την κυβέρνηση με την πλάτη στον τοίχο. Μόνο τότε δεν πληρώσαμε την προβλεπόμενη δόση στο ΔΝΤ, όχι από επιλογή, αλλά επειδή είχαν αδειάσει τα ταμεία. Ο κόσμος στήριξε την κυβέρνηση στο δημοψήφισμα, δηλώνοντας ξανά «παρών», μετά από το μούδιασμα που είχε προκαλέσει η συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου. Για όλα αυτά έχουν ειπωθεί και γραφτεί πολλά και θα γραφτούν πολλά ακόμη. Τα ήξεραν και όσοι ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ στις 20 Σεπτεμβρίου. Το αποτέλεσμα αυτών των εκλογών κάνει πολλούς να επιχειρηματολογούν πως ο λαός έδωσε στον ΣΥΡΙΖΑ μια ακόμη ευκαιρία, παρά τα λάθη και τις αδυναμίες του, αναγνωρίζοντας τη γνήσια θέλησή του να εκπληρώσει τις υποσχέσεις του, έστω και με καθυστέρηση. Η πρώτη ένσταση σ’ αυτό το επιχείρημα διατυπώθηκε από τον Τάκη Καφετζή στο προηγούμενο φύλο της «Εποχής»: «Ενώ έγινε η συμφωνία για το τρίτο μνημόνιο, πήγαμε στις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου με το ερώτημα εάν το δέχεται ο κόσμος ή όχι. Νομίζω ότι δεν μπορεί ένα κόμμα εξουσίας, όπως είναι ο ΣΥΡΙΖΑ, και με τις αρχές που διατύπωσε, να περνάει σε μια εκλογή την ενοχή στο εκλογικό σώμα, στο λαό» επισήμανε. Η δεύτερη είναι πως πολλές φορές -τουλάχιστον μέχρι τώρα- η δεύτερη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με την πολιτική της ήταν απόλυτα συνεπής στις δεσμεύσεις της προς τους δανειστές και ελάχιστα συνεπής στις δεσμεύσεις προς τους ψηφοφόρους που τη στήριξαν. Σε βαθμό που τείνει να γίνει η μόνη πρακτική. Γιατί άραγε στην ομιλία του στο τελευταίο υπουργικό συμβούλιο του 2015, ο πρωθυπουργός δεν περιέλαβε στους άμεσους στόχους του 2016 και το αποσυρθέν νομοσχέδιο για το παράλληλο πρόγραμμα; Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Πολιτικής Γραμματείας θα κατατεθεί ξανά στις 7 Ιανουαρίου. Κάποια δημοσιεύματα θεωρούν πιθανό, όσες διατάξεις του δεν πέρασαν με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, να κατατεθεί τμηματικά. Θα περιμένουμε.
Η ελπίδα άργησε σχεδόν ένα χρόνο. Αλλά ποτέ δεν είναι αργά. Τη χρονιά που πέρασε πάθαμε και μάθαμε πολλά. Ας τα αξιοποιήσουμε δημιουργικά.

 
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet