«Κάποια μέρα θα πούμε τα πάντα ο ένας στον άλλον»

 

 

 

Στις 31 Αυγούστου 1990 υπογράφτηκε η Σύμβαση Ενοποίησης της Γερμανίας δίνοντας έτσι τέλος στο καθεστώς ύπαρξης δύο γερμανικών κρατών που διήρκησε 41 χρόνια. Εκείνο το μεταιχμιακό καλοκαίρι, σε μια αγροτική περιοχή κοντά στα σύνορα, η 19χρονη Μαρία ζει τη δική της οριακή κατάσταση. Παιδί χωρισμένων γονιών με τη μητέρα της να δυσκολεύεται να την συντηρήσει, μένει στο σπίτι του φίλου της Γιοχάνες, οι γονείς του οποίου την έχουν δεχτεί σαν δική τους κόρη. Αδιαφορώντας για την αποφοίτησή της αποφεύγει να πηγαίνει στο σχολείο προτιμώντας να περνά τον καιρό της είτε βυθισμένη στα βιβλία της είτε απολαμβάνοντας την αγκαλιά του Γιοχάνες. Όταν όμως θα γνωρίσει τυχαία τον 40χρονο Χένερ, έναν μοναχικό αγρότη που ζει στο διπλανό κτήμα, η Μαρία θα ανακαλύψει μια άλλη πραγματικότητα. Θα βουτηχτεί σε ένα ανεξέλεγκτο ερωτικό πάθος που θα διαταράξει τις ισορροπίες και θα την αλλάξει εντελώς. Μια άλλη Μαρία είναι έτοιμη για το νέο κόσμο που έρχεται.

Η ταινία «Κάποια μέρα θα πούμε τα πάντα ο ένας στον άλλον» (Irgendwann warden wir uns erzahlen) της Έμιλι Ατέφ είναι μια ιστορία των συνόρων. Από τη μια είναι ο χώρος, δηλαδή τα σύνορα ανάμεσα στις δύο Γερμανίες. Από την άλλη ο χρόνος, που κινείται στο όριο των αλλαγών και το πέρασμα από τη μια κατάσταση σε κάποια άλλη. Και τέλος είναι το μεταίχμιο που βιώνει η ίδια Μαρία, η δύσκολη συναισθηματική της ισορροπία που θα την οδηγήσει στο να κάνει το αβέβαιο βήμα προς το μέλλον.

Η Έμιλι Ατέφ κάνει μια ταινία για τις δυσκολίες που κρύβουν οι αλλαγές στη ζωή μας, για την αβεβαιότητα που δημιουργούν αλλά και για το πάθος που, τελικά, οδηγεί τους ανθρώπους να δοκιμάσουν το άλλο, το γοητευτικό άγνωστο. Κι όλα αυτά συμβαίνουν μέσα στην ηρεμία του θερμού καλοκαιριάτικου τοπίου και σε συνδυασμό με τη θερινή ραστώνη και την αναμονή των εξελίξεων και των μεγάλων ανατροπών που έρχονται. Και είναι όλη τούτη η ηρεμία που μοιάζει να προετοιμάζεται για την υποβόσκουσα έκρηξη.

Θα τολμήσω να πω ότι η ταινία της Έμιλι Ατέφ δεν είναι απλώς ένα ερωτικό δράμα αλλά κάτι παραπάνω. Είναι μια αλληγορική ματιά επάνω στην ίδια την ιστορία της γερμανικής ενοποίησης ιδωμένη από την πλευρά των Ανατολικογερμανών και των μεγάλων αλλαγών που έρχονταν στη ζωή τους.

Αλλά και ως μια απλή ερωτική ιστορία αν την δούμε, η ταινία της Ατέφ δεν μπορεί -και δεν θέλει- να κρύψει το πάθος και την απόγνωση των ηρώων και ιδίως της Μαρίας. Χαμηλοί τόνοι και υπόγεια ένταση σε μια ταινία που η ακαδημαϊκή σκηνοθετική της προσέγγιση, δικαιώνει τη σκηνοθέτρια η οποία δίνει ιδιαίτερη σημασία στους χαρακτήρες και ιδιαίτερα στον χαρακτήρα της Μαρίας που την ερμηνεύει ιδανικά η Μαρλίνε Μπούροβ.

 

 

 

«Τράνζιτ»

 

Ο ενδιάμεσος χώρος

 

Η ταινία ξεκινά με έναν φόνο και μια αυτοκτονία. Η επόμενη σκηνή μας μεταφέρει σε ένα άγονο τοπίο όπου περιφέρονται κάποιες ανθρώπινες φιγούρες. Τι συμβαίνει; Ποιος είναι αυτός ο τόπος; Οι άνθρωποι που βλέπουμε να περπατούν και να συνομιλούν είναι ζωντανοί ή μήπως όχι;

Ο Κάρολος Ζωναράς με το «Τράνζιτ», που προβλήθηκε στο 64ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, μας μεταφέρει στο όριο, στο σημείο από όπου ο άνθρωπος περνά από τη ζωή στο «αλλού». Ο σκηνοθέτης με τον δικό του τρόπο προσεγγίζει την έννοια του τέλους και του περάσματος στην άλλη πλευρά, μέσα από φιλοσοφικούς και υπαρξιακούς όρους. Οι ήρωές του κάνουν μια διαδρομή από το Πουθενά, προς το Τίποτα. Και εκεί είναι ο χώρος σύγκρουσης του γιου με τον πατέρα, των δύο ανθρώπων που βλέπουμε στην αρχή να πέφτουν νεκροί.

Από το ιδιότυπο, πειραματικό σινεμά του Ζωναρά, ξεχωρίζουν τα όμορφα, λιτά, γεωμετρικά του πλάνα τα οποία ενισχύει αισθητικά η πολύ καλή ασπρόμαυρη φωτογραφία της Φραντζέσκας Ζωναρά.

Μια ταινία που εμπεριέχει την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου για την έννοια του θανάτου, μια ταινία που απαιτεί προσήλωση και υπομονή. Γιατί υπάρχει και αυτό το σινεμά.

 

Αιρετικός Οδυσσέας

 

Στις 2 Φεβρουαρίου 1922, εκδόθηκε στο Παρίσι από την Σίλβια Μπιτς ο «Οδυσσέας», το εμβληματικό μυθιστόρημα του Τζέιμς Τζόις, ακριβώς την ημέρα που ο συγγραφέας γινόταν 40 ετών. Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από την έκδοση του μυθιστορήματος, το οποίο υπήρξε η επιτομή του μοντερνισμού στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία, το 2022 ο Ρουάν Μέιγκαν σκηνοθέτησε την ταινία «100 χρόνια από τον Οδυσσέα» (100 years of Ulysses).

Στο διάρκειας 51 λεπτών ντοκιμαντέρ, ο σκηνοθέτης προσπαθεί να συμπυκνώσει την ιστορία συγγραφής του βιβλίου τοποθετώντας το μέσα στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής. Έτσι βλέπουμε τον Τζόις να διώχνεται σχεδόν από την πατρίδα του επειδή ήταν ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στην πανίσχυρη Καθολική Εκκλησία. Επίσης κατηγορήθηκε από τους συμπατριώτες του επειδή δεν στήριξε τον αγώνα των Ιρλανδών για ανεξαρτησία από τη Μεγάλη Βρετανία κρατώντας μια ξεκάθαρα αντιεθνικιστική στάση. Πολλά χρόνια μετά και αφού η Ευρώπη πέρασε πολλές περιπέτειες οι συμπατριώτες του αγκάλιασαν το έργο του και σήμερα το όνομα του Τζέιμς Τζόις είναι σχεδόν συνώνυμο με την Ιρλανδία.

Στο άκρως ενδιαφέρον αυτό ντοκιμαντέρ ο σκηνοθέτης προσπαθεί -και εν πολλοίς το καταφέρνει- να φέρει σε επαφή τους θεατές με τη ζωή του Τζέιμς Τζόις, με την εποχή που έζησε και με τις περιπέτειες έκδοσης του βιβλίου.

 

Το τέλος της αυτοκρατορίας

 

Το 1987, ένας από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες του παγκόσμιου κινηματογράφου, ο Μπερνάντο Μπερτολούτσι, γύρισε την ταινία «Ο τελευταίος αυτοκράτορας» (The last emperor). Θέμα της είναι η τραγική ιστορία του Που Γι, του ανθρώπου που έμελλε να γίνει ο τελευταίος αυτοκράτορας της Κίνας. Και η τραγικότητα της ιστορίας του έγκειται στο γεγονός πως ανέβηκε στο θρόνο το 1908 σε ηλικία μόλις 3 ετών! Παρέμεινε δε στη θέση του μόλις 4 χρόνια, δηλαδή μέχρι το 1912, όταν σε ηλικία 7 ετών έχασε το αξίωμά του, αφού η Κίνα έγινε δημοκρατία τερματίζοντας έτσι την ιστορία της τρισχιλιετούς κινεζικής μοναρχίας. Με τα χρόνια το ύπατο αξίωμα της χώρας που κατείχε ως παιδί ο Που Γι μετετράπη σε στίγμα το οποίο κουβαλούσε όλη του τη ζωή και ιδίως μετά το 1930 και την ιαπωνική εισβολή στη Κίνα και ακόμη περισσότερο την επόμενη δεκαετία όταν επικράτησε στη χώρα ο Μάο Τσε Τουνγκ. Έτσι ο Που Γι, που στην ουσία δεν υπήρξε ποτέ αυτοκράτορας, αντιμετωπίστηκε ως τέτοιος με ό,τι μπορεί να σήμαινε αυτό.

Ο Μπερτολούτσι μέσα από τη ζωή του Που Γι αφηγείται με συναρπαστικό τρόπο την ταραχώδη ιστορία της Κίνας από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι τη δεκαετία του 1980. Ένα μεγαλειώδες κινηματογραφικό αριστούργημα που τιμήθηκε με 9 Όσκαρ (Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Διασκευασμένου Σεναρίου, Πρωτότυπης Μουσικής, Φωτογραφίας, Μοντάζ, Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης, Κοστουμιών, Ήχου).

 

Στράτος Κερσανίδης strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com
Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet