Η κοινωνία είναι ένα κουβάρι ανθρώπων, συναισθημάτων, εμπειριών, πράξεων, ευκαιριών, δικαιωμάτων, ανισοτήτων, αδικιών. Η εκάστοτε κυβέρνηση κρατά στα χέρια της αυτό το κουβάρι και πλέκει το πανωφόρι που θα φορέσει. Τη φέρνει έτσι στα μέτρα της, για να μπορεί κατόπιν να κεντήσει το όραμά της και να το δει έτοιμο, κορνιζαρισμένο στο Μέγαρο Μαξίμου.

Αυτή τη βδομάδα δόθηκαν τόσα πολλά στοιχεία στη δημοσιότητα, που σχεδόν συνθέτουν την εικόνα της κοινωνίας, αν φυσικά κάποιος θέλει να σταθεί και να τη δει. Σταχυολογούμε:

 

Το ψηφιδωτό

 

Σήμερα, 2.658.400 άνθρωποι (το 26,1% του πληθυσμού, δηλαδή ένας στους τέσσερεις) βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό (ΕΛΣΤΑΤ). Όπως σημειώνεται όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο εκπαίδευσης τόσο μικρότερο είναι το ποσοστό του κινδύνου της φτώχειας. Για το 2023, ο κίνδυνος φτώχειας εκτιμάται σε 27,5% για όσους έχουν ολοκληρώσει προσχολική, πρωτοβάθμια και το πρώτο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε 18,5% για όσους έχουν ολοκληρώσει το δεύτερο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και σε 6,5% για όσους έχουν ολοκληρώσει το πρώτο και δεύτερο στάδιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στο σημείο αυτό να αναλογιστούμε πόσους νόμους που ενισχύουν τη σχολική διαρροή έχει περάσει αυτή τη κυβέρνηση, πώς ελαχιστοποιεί τις δυνατότητες των μαθητών να σπουδάσουν, πώς ενθαρρύνει το να βγουν όσο πιο γρήγορα γίνεται στην αγορά εργασίας. Και επιπλέον φέρνει και με νόμο πάλι τις αποβολές από το σχολείο και τις διαγραφές.

Πάλι σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ το ποσοστό που αντιμετωπίζει στεγαστικές δυσκολίες ανέρχεται στο 47,3% δηλαδή ένα στα δύο νοικοκυριά, τη στιγμή που το 2022 το ποσοστό αυτό ήταν 29,1%. Η κυβέρνηση μιλώντας για τη στεγαστική κρίση μας υπενθυμίζει το πρόγραμμα Σπίτι μου (9.909 αιτήσεις ενταγμένες στο πρόγραμμα, έχουν ολοκληρωθεί 5.288 σπίτια) αλλά καθόλου δεν αναφέρεται στους πλειστηριασμούς, στις ανεξέλεγκτες εισπρακτικές εταιρείες, στα Airbnb, στους ανεξέλεγκτους ιδιοκτήτες.

Ιδιαίτερα επίμονος παρουσιάζεται ο πληθωρισμός τροφίμων σύμφωνα με το γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, συνεισφέροντας κατά 56% στον συνολικό ετήσιο πληθωρισμό από τον Ιανουάριο του 2023 έως τον Ιανουάριο του 2024. Στο 3,4% ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Μάρτιο, σύμφωνα με την Eurostat, αυξημένος κατά 0,3% από τον Φεβρουάριο, όταν στην ευρωζώνη έχει πτωτική πορεία από το 2,6% στο 2,4%. Ο πρωθυπουργός παρουσιάζει την αύξηση του κατώτατου μισθού ως «κατά πολύ περισσότερη από τον πληθωρισμό» (επιβεβαιώνει έμμεσα ότι πρόκειται για μία τρύπα στο νερό), αλλά η κυβέρνησή του σχεδιάζει ημίμετρα (βλέπε πρόγραμμα «μόνιμης μείωσης τιμής») όταν τα σούπερ μάρκετ αύξησαν τον τζίρο τους κατά 10% από το 2022 και κατά 19,2% από το 2021 (στα 11,8 δισ. ευρώ).

Η κοινωνία που φτιάχνει η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, σύμφωνα με την Prorata για το Ινστιτούτο ΕΝΑ, νιώθει απογοήτευση (50%) και θυμό (38%), ενώ η αισιοδοξία (15%) και η ελπίδα (13%) είναι καταβαραθρωμένες. Σε ένα χρόνο η απογοήτευση έχει αυξηθεί κατά εννιά μονάδες και η ελπίδα έχει μειωθεί κατά τέσσερεις μονάδες. Στην ίδια έρευνα, η ποιότητα ζωής κρίνεται υποβαθμισμένη (43%) και ασφυκτική/πιεστική (30%). Διαμορφώνεται έτσι ένα γενικό αίσθημα δυσφορίας που συχνά αναφέρεται στη δημόσια συζήτηση ως «του χρόνου θα είναι χειρότερα» (55%), όταν έξι στους δέκα νιώθουν ότι η δική του γενιά περνά πιο δύσκολα από εκείνη των γονιών του. Αν παράλληλα διαβάσουμε την έρευνα εμπιστοσύνης στους θεσμούς της Public Issue κατανοούμε το βάθος που έχει η απογοήτευση. Το 70% δεν εμπιστεύεται τη Δικαιοσύνη (πριν από την κρίση, το 2007, ήταν 44%). Η μη εμπιστοσύνη στην αστυνομία έχει φτάσει στο 54% (ένας στους δύο), όταν το 2018 ήταν 22%. Η κοινωνική εμπιστοσύνη στη βουλή έχει φτάσει στο 18% και η απαξίωση των κομμάτων έχει εδραιωθεί (9% των πολιτών τα εμπιστεύεται). 

 

Η κορυφή του παγόβουνου

 

Καθόλου, λοιπόν, κεραυνός εν αιθρία δεν είναι η απογοήτευση που καταγράφεται με τα Τέμπη. Η κινητοποίηση των συγγενών και η άοκνη προσπάθειά τους να καταλογιστεί το κρατικό έγκλημα έφεραν στην επιφάνεια τα συναισθήματα που υποβόσκουν και διαμορφώνουν ένα κοινωνικό αίτημα για απόδοση δικαιοσύνης. Το 61% λέει «ναι» στη σύσταση προανακριτικής επιτροπής, με μόλις το 28% να δηλώνει αρνητική διάθεση (Pulse). Το 54,5% κρίνει δικαιολογημένη την πρόταση δυσπιστίας (MRB), πρόταση με την οποία συμφωνεί ένας στους τρεις ψηφοφόρους της ΝΔ. Το ίδιο ποσοστό, μάλιστα, (30% των ψηφοφόρων της) κρίνει ότι η ΝΔ και ο Κ. Μητσοτάκης έχασαν από αυτή τη διαδικασία στη βουλή. Το 82,2%, η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας, εκτιμά ότι δεν έχουν τελειώσει οι πολιτικές επιπτώσεις από τα Τέμπη και ότι θα έχει συνέχεια (85,5% μεταξύ των ψηφοφόρων της ΝΔ, πιο υψηλά και από τον μέσο όρο). Τέλος, οι ενέργειες της κυβέρνησης για τα Τέμπη αξιολογούνται αρνητικά  (74,8%), όπως και της Δικαιοσύνης (60,2%) και των ΜΜΕ (74%).

 

Στο ίδιο νήμα

 

Η κρίση των θεσμών είναι εδραιωμένη και πλέον ορατή δια γυμνού οφθαλμού. Πρόκειται για τους θεσμούς που πρώτη η κυβέρνηση απαξίωσε, με τις υποκλοπές, το ξήλωμα των ανεξάρτητων αρχών ή και τους διορισμούς ελεγχόμενων από εκείνη ανθρώπων. Η κυβέρνηση είναι εκείνη που έστειλε το μήνυμα στην κοινωνία να γυρνά την πλάτη στα εγκλήματα. Εδώ άφησε πόσες μέρες να καίγονται τα Πιέρια Όρη και οι Πρέσπες, αφού έχει ως πολιτική να μην παρεμβαίνει με δασοπυρόσβεση. Αυτό δεν είναι περιβαλλοντικό έγκλημα; Οι κοινωνικοί δεσμοί έχουν διαρραγεί και απαξιωθεί. Περήφανοι οι υπουργοί έχουν θεσμοθετήσει να μπορεί ένας άνθρωπος να δουλεύει 15 ώρες τη μέρα ή να εργάζονται οι συνταξιούχοι ή να διευρύνεται το ολοήμερο στο σχολείο μέχρι τις 5 το απόγευμα. Αυτά τα παιδιά τι αξίες θα γνωρίσουν από την απούσα οικογένεια; Ή μήπως θα τις μάθουν στο εντατικοποιημένο σχολείο, όπου με νόμο καταργήθηκε ακόμα και το μάθημα Κοινωνιολογίας;  Δεν είναι επόμενο να βρεθούν στις πλατείες με μαχαίρια ή να λιντσάρουν ανθρώπους που δεν «τους ταιριάζουν»; Η βία μεταξύ των εφήβων έχει εργαλειοποιηθεί πλήρως από αυτή την κυβέρνηση, την ίδια κυβέρνηση που την θέριεψε. Οι κοινωνίες δεν είναι αυτόματοι μηχανισμοί, αλλά διαμορφώνονται και τροφοδοτούνται από τις πολιτικές. Η σημερινή κοινωνία είναι το εργόχειρο της κυβέρνησης. Εκείνη έχει περάσει την κλωστή στην ανέμη και την υφαίνει, από ένα κουβάρι νόμων και πολιτικών. Προσπαθεί να το ολοκληρώσει, να μας το παρουσιάσει στις ευρωεκλογές, με ένα γενικό αφήγημα «γίναμε Ευρώπη». Δυστυχώς, για αυτή υπάρχει και η κοινωνική αντίδραση. Και ίσως έτσι γίνουμε μαλλιοκούβαρα και πιάσουμε το νήμα από την αρχή.

 

* Το κείμενο αφιερώνεται στην δασκάλα μου αλλά και συντρόφισσα Αφροδίτη Κουκουτσάκη, η οποία πήρε θέση το τρομοκαλοκαίρι του 2002, πήρε θέση στις κινητοποιήσεις των κρατουμένων είτε ήταν απεργίες πείνας είτε εξεγέρσεις, πήρε θέση στην εγκληματική δράση της Χρυσής Αυγής, πήρε θέση στη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου. Αντέδρασε στους ηθικούς πανικούς, στο ρόλο των ΜΜΕ, στην κρατική καταστολή, αλλά και έδρασε. Έκανε πράξη την αλληλεγγύη στη γειτονιά της στη Νέα Σμύρνη, στο να μαζευτούν εσώρουχα και σερβιέτες στις γυναίκες κρατούμενες, στο να στηρίξει με όλες της τις δυνάμεις την Ρομά, ανήλικη, κρατούμενη, παιδί του σωφρονιστικού συστήματος Χριστίνα Κυριμοπούλου. Γεια σου Αφροδίτη… και αντίο. Άφησες πίσω σου όσα χρειαζόμαστε για να πάρουμε τη σκυτάλη.

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet