Το κείμενο αυτό γράφτηκε με αφορμή το έργο «Το σώμα της γυναίκας ως πεδίο μάχης» του Ματέι Βισνιέκ στο Θέατρο Χώρος, σε σκηνοθεσία Στέλιου Πατσιά και διαβάστηκε παρουσία του συγγραφέα στην εκδήλωση που ακολούθησε. Δύο γυναίκες με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο συναντιούνται στον απόηχο του εθνοτικού πολέμου της Βοσνίας. Η Κέιτ, μια αμερικανίδα ψυχολόγος γνωρίζει την Ντόρα, θύμα γενοκτονικού βιασμού. Μέσα από ένα κολάζ πραγματικών και φανταστικών εικόνων και καταστάσεων ξετυλίγεται η ιστορία των δύο αυτών γυναικών και ο αγώνας τους να ξεπεράσουν τη φρίκη, τα τραύματα του πολέμου καθώς και τα προσωπικά τους αδιέξοδα.

 

***

Στην περίοδο του πολέμου ο βιασμός της γυναίκας γίνεται εργαλείο πολέμου, έγκλημα πολέμου. Η πρακτική όμως δεν έχει ανάγκη τον πόλεμο. Είναι πόλεμος. Ο βιασμός είναι ένα κομμάτι πολέμου που επιβιώνει μέσα στην ειρήνη. Σε βαθμό τέτοιο ώστε να μας υπενθυμίζει πως ο πόλεμος είναι πάντοτε εδώ.

 

***

Μέσα σε περιόδους κανονικότητας η βία κατά της γυναίκας είναι μαζί και υπενθύμιση. Μας υπενθυμίζει σε τί μπορεί να μεταμορφωθεί ο άνθρωπος σε μια περίοδο έκτακτης ανάγκης. Στους σκοτεινούς δρόμους, στα απόμερα σημεία, στα ήσυχα νοικοκυριά της βίας η έκτακτη ανάγκη δεν ορίζεται από στρατούς και κυβερνήσεις. Ορίζεται από κάποιον τυχαίο κάποιον υπεράνω υποψίας άντρα.

 

***

Είναι το περίσσευμα αγριότητας που καιροφυλακτεί. Είναι ο πόλεμος σε ένα βλέμμα, στο επίμονο βήμα ενός αγνώστου τη νύχτα πίσω σου, το τέντωμα ενός κορμιού προς την κατεύθυνσή σου με διάθεση επιβολής.

 

***

Ο βιασμός ως πρακτική εκτός πολέμου ερμηνεύει αυτή την ελάχιστη απόσταση που χρειάζεται να διανυθεί  από ορισμένους ανθρώπους ώστε μετατραπούν από φιλήσυχοι πολίτες σε εγκληματίες πολέμου.

 

***

Το σώμα της γυναίκας είναι ένα διαρκές πεδίο μάχης. Στον πόλεμο εγκιβωτίζεται στον υπερθετικό της βίας. Εγκλήματα πολέμου συμβαίνουν και εκτός πολέμου.

 

***

Ο πόλεμος δεν τελειώνει με τρόπο όμοιο για όλα τα σώματα. Είναι σώματα που παραμένουν εκτεθειμένα στις πολεμικές εχθροπραξίες ακόμα και αν αυτές έχουν λήξει. Όχι μόνο τραυματισμένα σώματα. Αλλά σώματα που το τραύμα είναι το ίδιο το δομικό υλικό τους. Και μαζί σώματα που γεννηθήκαν από το τραύμα.

 

***

Ο πόλεμος είναι η αντιστροφή του οικείου. Όχι η μετατροπή του σε κάτι εχθρικό. Αλλά η απόδειξη πως ο εχθρός βρισκόταν πάντοτε μέσα του. «Περισσότερες από τις μισές γυναίκες που βιάζονται, στο πλαίσιο εθνοτικών πολέμων, πέφτουν θύματα ανθρώπων που γνωρίζουν ή έχουν ήδη συναντήσει, συχνά σε ακτίνα μικρότερη των εξήντα χιλιομέτρων.

Ο πόλεμος δεν είναι απλώς κίνδυνος και θάνατος. Είναι ακόμη περισσότερο ο φόβος πως κάθε τι γύρω μπορεί να μετατραπεί σε κίνδυνο και θάνατο.

 

***

Το έργο του Ματέι Βισνιέκ στέκει σε τόσο υψηλό νοηματικό και καλλιτεχνικό ύψος ακριβώς γιατί μιλάει για τον πόλεμο και ταυτόχρονα για όσα υπάρχουν εκτός του πολέμου. Δεν ερμηνεύει μέσα από μια ακραία κατάσταση την κανονικότητα αλλά αναδεικνύει το ακραίο μέσα στην ίδια την κανονικότητα. Η γυναίκα και η βία υπάρχουν εδώ τόσο εντός όσο και εκτός του πολέμου.

 

***

Αυτό που παρακολουθούμε στο Σώμα της γυναίκας ως πεδίο μάχης είναι η σιωπηλή εποποιία της επιμονής. Το πώς άνθρωποι τσακισμένοι, το πώς γυναίκες τσακισμένες καταφέρνουν να συνεχίσουν. Χωρίς ηρωισμούς, χωρίς μεγάλες ιδέες, χωρίς αντοχές. Είναι η ανθρωπότητα που συνεχίζει ενάντια στις πιο τρομακτικές εκδοχές της. Η ανθρωπότητα παρά την ανθρωπότητα.

 

(συνεχίζεται…)

 

Θωμάς Τσαλαπάτης tsalapatis.blogspot.com Περισσότερα Άρθρα
Πρόσφατα άρθρα ( Θέματα )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet