Η ΕΕ έχει χάσει, ενδεχομένως ανεπανόρθωτα, την επιρροή της στη Μέση Ανατολή. Τα μεγάλα λόγια πλέον δεν αρκούν.

 


 

Η παγκόσμια κοινή γνώμη παρακολουθεί από τον περασμένο Οκτώβριο το δράμα που εξελίσσεται στη Γάζα: τα τραγικά γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου με τις φρικαλεότητες της Χαμάς που έσπασαν το ταμπού του «Ισραήλ - απόρθητου κάστρου» και την πέραν κάθε μέτρου αντίδραση του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας που συνεχίζεται ως σήμερα, μέσα σε ανείπωτη βία και καταστροφή, στρεφόμενη κατά αμάχων (πάνω από 33.000 έχουν σκοτωθεί ως σήμερα, περίπου το 30% παιδιά), σε μια επίθεση κατά δικαίων και αδίκων με χαρακτηριστικά γενοκτονίας.

Η αντίδραση της Δύσης απέναντι στην βία κατά παλαιστινίων αμάχων υπήρξε χλιαρή και αναποτελεσματική. Ο Νετανιάχου κατάφερε να διατηρήσει τη στήριξη των ΗΠΑ αλλά και τη σιωπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την πάγια τακτική του κράτους του Ισραήλ, κάθε φωνή κριτικής ονομάστηκε «αντισημιτισμός» και ενοχικά η Δύση έσκυψε το κεφάλι. Η ΕΕ ψέλλισε κάτι για «αυτοσυγκράτηση» και σεβασμό στο δίκαιο του πολέμου χωρίς καμιά ανταπόκριση. Εξάλλου, για το Ισραήλ η ΕΕ δεν υπάρχει ως διεθνής παίκτης: Υπάρχουν τα επιμέρους κράτη και κυρίως οι ισχυρές χώρες με τις οποίες συνομιλεί χωρίς απαραίτητα να ακολουθεί τις συμβουλές τους.

Για τις ΗΠΑ, η σχέση με το Ισραήλ είναι βαθιά και υπαρξιακή. Είναι αδιανόητο να φανταστεί κανείς την αμερικανική ηγεσία να εγκαταλείπει στην τύχη του το Ισραήλ. Όμως, σε καμιά περίπτωση η υπερδύναμη δεν θα επιθυμούσε η κρίση αυτή να γενικευθεί οδηγώντας σε χάος την Μέση Ανατολή. Για δυο λόγους: αφενός, γιατί αυτό θα είχε δραματικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, εκτοξεύοντας τις τιμές του πετρελαίου και, αφετέρου, θα ενέπλεκε ξανά τις ΗΠΑ σε μια αντιπαράθεση  από την οποία δεν έχει τίποτα να κερδίσει: αντίθετα, θα της στρέψει πόρους και ενέργεια από το βασικό της πρόβλημα που είναι η Κίνα.

Η επίθεση του Ιράν εναντίον του Ισραήλ, απάντηση στο ισραηλινό χτύπημα εναντίον του ιρανικού προξενείου στη Δαμασκό που κόστισε τη ζωή σε σημαντικά στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης, ήταν η χρυσή ευκαιρία για το Τελ Αβίβ να τραβήξει την προσοχή από τη Γάζα αλλά και να κάμψει τις αντιδράσεις των ΗΠΑ απέναντι στις τακτικές του.

Η βασική κλιμάκωση της 1ης Απριλίου στην οποία προχώρησε το Τελ Αβίβ, χτυπώντας διπλωματική αποστολή, δεν καταγγέλθηκε ούτε οδήγησε σε απόφαση του  Συμβουλίου Ασφαλείας. Οι ΗΠΑ μαζί με τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία αρνήθηκαν να τοποθετηθούν θέτοντας ουσιαστικά στο απυρόβλητο το Ισραήλ και τον Νετανιάχου. Μετά από αυτό, η απάντηση του Ιράν ήταν παραπάνω από αναμενόμενη. Σημειωτέο ότι ήταν η πρώτη άμεση επίθεση κατά του κράτους του Ισραήλ μετά από 33 χρόνια. Ήταν μικρής έντασης μετά από πολλές προειδοποιήσεις. Οι ΗΠΑ διέρρευσαν ότι ο πρόεδρος Μπάιντεν προειδοποίησε τον Νετανιάχου να μην απαντήσει με αντεπίθεση. Ο αμερικανός πρόεδρος επανειλημμένως έχει εκφράσει την απογοήτευσή του για την τακτική του Νετανιάχου με τη συνεχιζόμενη γενοκτονία στη Γάζα. Όμως συνεχίζει να στέλνει βαρύ οπλισμό και να παρέχει άνευ όρων υποστήριξη.

Η εικόνα αυτή οδηγεί στην πλήρη απαξίωση κάθε έννοιας «παγκόσμιας τάξης με κανόνες», ενώ η κακοφωνία της Δύσης και η επιλεκτική εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου έχει πλήξει την εικόνα κυρίως της ΕΕ ως μιας κανονιστικής δύναμης στην Μέση Ανατολή και στον Παγκόσμιο Νότο. Ειδικά η Γερμανία με τα ενοχικά σύνδρομα της  έπληξε κατάφωρα ένα αξιακό πλαίσιο που διακηρύττει ότι υπηρετεί.

Η εικόνα της ΕΕ ως «έντιμου διαμεσολαβητή» στην Μέση Ανατολή αποτελεί πλέον παρελθόν. Η Ένωση δεν κατηγορείται επειδή δεν μπόρεσε να σταματήσει τον πόλεμο. Αλλά καταδικάζοντας τις φρικαλεότητες της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου και παραμένοντας σιωπηλή για την ισοπέδωση της Γάζας από το Ισραήλ και τον συνεχιζόμενο αποκλεισμό της περιοχής και τις επιθέσεις κατά ανθρωπιστικών οργανώσεων που οδηγούν τον πληθυσμό στην ασιτία, έδειξε ότι ακολουθεί την αρχή «δυο μέτρα και δυο σταθμά».

Με βαριά ευθύνη και της ΕΕ παρατηρούμε να γίνεται πραγματικότητα η σύγκρουση πολιτισμών που είχε εξαγγείλει κατά τη δεκαετία 1990 ο Σ. Χάντινγκτον. Όταν οι ευρωπαίοι πολιτικοί παραβλέπουν τις πολυάριθμες παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού Δικαίου από το Ισραήλ, όταν κάνουν ότι αγνοούν την κυριαρχία εντός του Ισραήλ της υπερεθνικιστικής δεξιάς που αρνείται και την ύπαρξη ακόμη των παλαιστινίων εντός του Ισραήλ, τότε οι γέφυρες με τον Αραβικό κόσμο έχουν κοπεί. Δεν είναι δυνατό το Διεθνές ανθρωπιστικό Δίκαιο να μη εφαρμόζεται στο Ισραήλ. Δεν είναι δυνατό καμιά δράση να μην αναλαμβάνεται από την ΕΕ  μετά την ισοπέδωση της Γάζας. Ακόμη και ο δισταγμός της Ένωσης για πολλούς μήνες στο  να ζητήσουν κατάπαυση πυρός δείχνει τη σύγχυση και την ανερμάτιστη πολιτική της.

Η ΕΕ έχει χάσει, ενδεχομένως ανεπανόρθωτα, την επιρροή της στη Μέση Ανατολή. Τα μεγάλα λόγια πλέον δεν αρκούν. Αν, έστω και την ύστατη ώρα, δεν προχωρήσει σε γενναίες πρωτοβουλίες, το παιχνίδι έχει χαθεί οριστικά.

 

Μαριλένα Κοππά Η Μαριλένα Κοππά είναι καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Περισσότερα Άρθρα
Πρόσφατα άρθρα ( Μέση Ανατολή )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet