Στην προχθεσινή βραδιά για τον πολιτισμό, με τους υποψήφιους του ευρωψηφοδελτίου της Νέας Αριστεράς, προσήλθα με συγκρατημένες προσδοκίες. Απήλθα θερμός, σχεδόν αισιόδοξος. Όχι μόνο διότι βρέθηκα ανάμεσα σε ανθρώπους που εκτιμώ και σέβομαι, αλλά και διότι η ίδια η βραδιά μού πρόσφερε δύο ξεδιψαστικά: πρώτον, μετά από χρόνια άκουσα έναν λόγο πιο εύπλαστο, αυτοκριτικό, μαχητικό, ουσιώδη, που δεν αναμασούσε τα περί πολιτισμού-βαριάς-βιομηχανίας· δεύτερον, διότι μερικά απ’ όσα ήθελα να πω ως προσκεκλημένος ομιλητής, μου τα πρόλαβαν άλλοι, οι προηγηθέντες, ο δε Ακύλλας Καραζήσης, μού πρόλαβε ακόμη και το namedropping! (Ντιντιέ Εριμπόν, Αννί Ενρώ, Τομά Πικετί, Μπράνκο Μιλάνοβιτς, Πέρσιβαλ Εβερετ, Τόμας Φρανκ, Μπένι Σάντερς, Κεν Λόουτς, Εντουάρ Λουί, Σταύρος Κωνσταντακόπουλος, Λούτσιο Μάγκρι, Ροσάνα Ροσάντα). Ε, αυτό ήταν το πιο ενθαρρυντικό: πατάμε σε κοινούς τόπους, σε κοινές αναφορές. Δεν στρογγυλεύουμε γωνίες, δεν εξωραϊζουμε τον αναγκεμό και την πενία, δεν γενικολογούμε, βάζουμε τα χέρια μας στα ζεστά σπλάχνα της δυσχερούς πραγματικότητας και ζεματιόμαστε, για να πλησιάσουμε το Κοινό και το Κύριο.

Σαν να συμφωνήσαμε ότι πολιτισμός είναι αυτό το σολωμικό Kοινό και Κύριο (Proprio), «με τρόπον απλό, πλούσιον όμως από δεσίματα», προς μια «μία μεστή και ωραία δημοκρατία των ιδεών», σκαλί-σκαλί, με κόπο, «βαθμηδόν ωσάν μίαν αναβάθρα από δυσκολίες».

Και κυρίως είπαμε ότι το πολιτικό είναι άρρηκτα δεμένο με τον πολιτισμό. Ότι πολιτισμός δεν είναι μόνο τα έργα τέχνης, αλλά οι μορφές και οι θεσμοί του συλλογικού βίου, οι συμπεριφορές, οι αξίες. Για ποιον πολιτισμό μιλάμε χωρίς ισότητα και ελευθερία; Ποιος είναι ο πολιτισμός της επισφαλούς εργασίας, της αστεγίας, της ανεργίας, της κατάρρευσης των δημόσιων δικτύων και των κοινών;

Σε μια κοινωνία διαρκούς και βαθιάς κρίσης, τη δική μας κοινωνία, οι ζητήσεις της πολιτικής, προπάντων της αριστερής, είναι αδιανόητο να μένουν στα στερεότυπα του κυρίαρχου λόγου, να συμπορεύονται αδιαμαρτύρητα με την προπαγάνδα και τα τρυκ του gaslighting, δεν επιτρέπεται η σκέψη να κυλά υποταγμένη στις κοίτες της κυρίαρχης δόξας, να ανέχεται την αισθητικοποίηση της πολιτικής, να προσπερνά την ευτέλιση και τη συκοφάντηση της λαϊκής κυριαρχίας, την περιφρόνηση των λουμπενελίτ και των λαμογοαρίστων προς τις λαϊκές τάξεις.

Αυτές οι μάχες επί πολλαπλών πεδίων, υλικών και συμβολικών, συνιστούν καταρχήν μια πολιτική πολιτισμού για τη σημερινή Αριστερά ―και όχι μόνο τη σημερινή, πάντα έτσι ήταν, αλλά η βύθισή μας στην ευμάρεια στα προ κρίσης χρόνια μάς έκανε συγκαταβατικούς και διανοητικά μαλθακούς.

Και η παρούσα συνθήκη δεν είναι μόνο η πληβειοποίηση των λαϊκών στρωμάτων και η κατάρρευση των μεσοστρωμάτων· είναι επιπλέον η βιοπολιτική μετά την πανδημία, ο διαρκής εκφοβισμός και η ρητορική της ασφάλειας, ο πόλεμος σε ευρωπαϊκό έδαφος, η γενοκτονία στην Παλαιστίνη, η βίαιη διαίρεση του κόσμου σε Βορρά και Νότο, ο μετασχηματισμός της ΕΕ σε οικονομία πολέμου, η στρατιωτικοποίηση της πολιτικής. Και φυσικά η άνοδος της Ακροδεξιάς, παντού όπου υποχωρεί ηττημένη ή ανήμπορη ή αυτοχειριαζόμενη η Αριστερά.

Σε αυτό πλαίσιο, λοιπόν, διεξάγεται κάθε συζήτηση για τον πολιτισμό, τις πολιτιστικές πρακτικές, τον πολιτισμό στην καθημερινή ζωή, τις συμπεριφορές, αλλά και τις ιδέες και τις θεωρήσεις που διαπερνούν τις πρακτικές.

Σε αυτό το πλαίσιο διακρίνουμε παρ’ ημίν τη ρευστοποίηση της προστασίας των αρχαιοτήτων, την έμμεση ιδιωτικοποίηση μουσείων, την ενοικίαση μνημείων, την επέλαση των χορηγών, την εμπορευματοποίηση κάθε συμβολικού κεφαλαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο διακρίνουμε και την καταβρόχθιση της εγχώριας αβανγκάρντ από τα μεγάλα ιδιωτικά ιδρύματα μέσω της πατρωνείας ―αλλά και την ιδιότυπη οικειοποίηση μεγάλων δημόσιων θεσμών, έως και μνημείων: θα αλλάζουν ονομασίες και προσόψεις τα εθνικά ιδρύματα.

Σε αυτό το πλαίσιο φυσικά συνεχίζεται ακάθεκτη η υποβάθμιση των πανεπιστημίων και των δημόσιων σχολείων. Τα λαϊκά στρώματα και οι επαρχιώτες δεν θα μορφώνονται, δεν θα ανέρχονται στην κοινωνική ιεραρχία, δεν θα απειλούν την κυριαρχία των λουμπεναρίστων των κολεγίων, όπως συνέβαινε στο μέγα μέρος της Μεταπολίτευσης.

Σε αυτό το πλαίσιο βαθιάς ταξικής διαίρεσης, σε αυτό το οικονομικό-πολιτισμικό πλαίσιο πενίας και απορίας, οι νεοπληβείοι ντελίβερι, οδηγοί τουριστικών βαν, αποθηκάριοι, τυλιχτές, φραπετζήδες, νυχούδες, οικοδόμοι σε ερμπιενμπι, σε ποια τέχνη θα αναζητήσουν αποκούμπι, παρηγοριά, όνειρο; Σε ποια τραγούδια, σε ποια θεάματα, σε ποια ποιήματα, θα ονειρευτούν τις ζωές τους καλύτερες, τους εαυτούς τους υπέρτερους;

Αυτή είναι η σημερινή συζήτηση για τον πολιτισμό, από την Αριστερά, από κάθε προοδευτικό και δημοκράτη. Και αυτή είναι η μόνη απελευθερωτική πολιτική, η μόνη πολιτική που αξίζει να ασκούμε: Αν οι λόγοι μας, αν οι πράξεις μας δεν φέρνουν αδιάκοπα στο προσκήνιο την Ισότητα, την Ελευθερία, την Αλληλεγγύη, τότε έχουμε ένα πτώμα στο στόμα μας.

Απέναντι στις άξεστες λουμπενελίτ που επιδεικνύουν το θεσμικό τους kitsch και λαφυραγωγούν τα δημόσια αγαθά, τα τέκνα των λαϊκών στρωμάτων υψώνουν τη ριζοσπαστική λαϊκότητα, τον απελευθερωτικό μοντερνισμό, τη μόρφωση των γραμμάτων και της ζωής.

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet