Συζητούμε με τον ιστορικό, υπάλληλο της Βιβλιοθήκης της Βουλής, Στάθη Κουτρουβίδη, για την έκθεση «Η Βουλή της Ελεύθερης Ελλάδας. Μάιος 1944», την οποία ο ίδιος επιμελήθηκε επιστημονικά και οργάνωσε η Βιβλιοθήκη της Βουλής στις Κορυσχάδες Ευρυτανίας. Η έκθεση άνοιξε για το κοινό τον Δεκέμβριο του 2023, στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης Κορυσχάδων, με αφορμή τα ογδόντα χρόνια από το σπουδαίο αυτό γεγονός. Η προσπάθεια ξεκίνησε το 2019, σε συνεργασία της Βουλής των Ελλήνων με το υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια, τον Δήμο Καρπενησίου και το Ίδρυμα Κόκκαλη, επί της προεδρίας στη Βουλή του Ν. Βούτση και ολοκληρώθηκε υπό τη σημερινή προεδρία του Κ. Τασούλα.

 

 

Τι συνέβη τελικά στις Κορυσχάδες τον Μάιο του 1944;

Ένα πρωτόγνωρο γεγονός για χώρα υπό κατοχή, όπως ήταν η Ελλάδα: Περισσότεροι από 200 Εθνοσύμβουλοι (η έρευνά μας έχει εντοπίσει συνολικά 218) μετέβησαν ή σκόπευαν να μεταβούν –χωρίς τελικά να παραβρεθούν– στον οικισμό των Κορυσχάδων διαμορφώνοντας τους όρους μιας σύγχρονης Βουλής. Αυτοί οι Εθνοσύμβουλοι είχαν εκλεγεί μέσα από κανονική –υπό τις δεδομένες συνθήκες– εκλογική διαδικασία, στην οποία ψήφισαν περίπου 2.000.000 άνθρωποι. Το γεγονός αποτέλεσε ορόσημο για τις μετέπειτα εξελίξεις τόσο στο επίπεδο της οργάνωσης του ελεύθερου από τις δυνάμεις κατοχής τμήματος της χώρας, όσο και στις εμφύλιες διενέξεις ανάμεσα στα διαφορετικά πολιτικά στρατόπεδα. Δεν μπορεί όμως να μην αναγνωριστεί ότι η διεξαγωγή του Εθνικού Συμβουλίου σφράγισε καίρια την πορεία της απελευθέρωσης και ενίσχυσε τις προσδοκίες για ένα καλύτερο και ειρηνικό μέλλον. Η προσπάθεια αυτή βέβαια, λόγω των μετέπειτα εμφυλιακών συγκρούσεων, δεν ευοδώθηκε σε όλες της τις διαστάσεις, καθώς οι δυνάμεις που είχαν συγκροτήσει το ΕΑΜικό μπλοκ δεν ήταν οι μόνες στην πολιτική ζωή του τόπου, αλλά σίγουρα επηρέασαν δραστικά και αναμφισβήτητα τις πολιτικές εξελίξεις.

 

Περιγράψτε μας την έκθεση και το μουσείο, τι περιλαμβάνει και τι βλέπει ο/η επισκέπτης/-ρια στον χώρο;

Συνολικά έξι θεματικές ενότητες καλύπτουν τα περίπου 500 τεκμήρια και το πλούσιο υλικό που συγκεντρώθηκε από περισσότερους από 20 δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, αλλά και ιδιώτες. Η πρώτη ενότητα αποτελεί σύντομη παρουσίαση της πορείας της Εθνικής Αντίστασης από την αρχή της Κατοχής έως και την απελευθέρωση, με την ανατίναξη του Γοργοπόταμου, τη διεξαγωγή του Εθνικού Συμβουλίου (που αποτελεί και τον κύριο άξονα της έκθεσης), τη «Μάχη της σοδειάς» κ.λπ. Παρουσιάζει υλικό για την καθημερινότητα των ανθρώπων, καθώς και πρωτότυπα έργα του ζωγράφου Βάλια Σεμερτζίδη, που δωρήθηκαν στη Βιβλιοθήκη της Βουλής από την σύζυγό του και εκτίθενται ψηφιοποιημένα στον χώρο. Εξαιρετικά σημαντική είναι η ενότητα για τους ίδιους τους Εθνοσυμβούλους, με τα βιογραφικά στοιχεία και τις προσωπογραφίες των ανθρώπων που είχαν οριστεί να συμμετάσχουν σε αυτήν τη Βουλή. Η αναζήτηση των σχετικών πληροφοριών δεν σταμάτησε με τα εγκαίνια της έκθεσης, αντίθετα συνεχίζεται ακόμη και τώρα. Στον χώρο του παλιού Σχολείου στήθηκε μια αναπαράσταση της αίθουσας όπως ήταν εκείνες τις ημέρες του ’44, με την καταλυτική και ουσιαστική συμβολή του σκηνογράφου και καλλιτέχνη Γιάννη Μετζικώφ. Τα εκθέματα συνοδεύονται από κείμενα και χρονολόγιο των γεγονότων της εποχής.

 

Τι σηματοδοτεί για τη μνήμη αυτή η περιήγηση στο παρελθόν, σε ζητήματα που έχουν δημιουργήσει ιδεολογικά και άλλα «χάσματα»; Πώς εντάσσεται ένα παρόμοιο έργο στη σημερινή συζήτηση γύρω από τα θέματα της Κατοχής και του Εμφυλίου;

Τα γεγονότα του παρελθόντος, ακόμα και αν δημιουργούν «σκιές» και εντάσεις σήμερα, έχει σημασία να αντιμετωπίζονται ουσιαστικά, χωρίς παρωπίδες, τακτικισμούς και παραποιήσεις. Η Εθνική Αντίσταση ήταν αποτέλεσμα σημαντικών διεργασιών στην κοινωνία και τα πολιτικά κόμματα της περιόδου, ενώ αποτέλεσε παρακαταθήκη για όσους αγωνίστηκαν ενάντια στους κατακτητές και τους συνεργάτες τους. Η διατήρηση της μνήμης μέσω ενός Μουσείου Εθνικής Αντίστασης συμβάλλει στο να γνωρίσουμε τι ακριβώς συνέβη, μέσα από εικόνες που ζωντανεύουν στιγμές του παρελθόντος, κάνει τους ανθρώπους του σήμερα να δουν, να αισθανθούν, να νιώσουν τους ανθρώπους του παρελθόντος, με τα λάθη τους, τα πάθη τους, αλλά ταυτόχρονα και τις μεγάλες στιγμές τους. Οι άνθρωποι εκείνοι παρά τις δυσκολίες υπερέβησαν όρια, αψήφησαν δεδομένα, άνοιξαν διάπλατα διαύλους για μια καλύτερη ζωή και πρόσφεραν ελπίδα.

 

Τι πρωτότυπο υλικό περιλαμβάνει το Μουσείο και γιατί αξίζει η επίσκεψη;

Καταρχάς, ο ίδιος ο χώρος αποτελεί τοπόσημο της περιοχής. Μάλιστα το ιστορικό σχολείο έχει συντηρηθεί και διατηρεί τις πρωτότυπες τοιχογραφίες από τις ημέρες των εργασιών του Εθνικού Συμβουλίου. Δεύτερον, κάποια τεκμήρια, φωτογραφικά και άλλα, από την περίοδο της απελευθέρωσης εμφανίζονται για πρώτη φορά στο πλαίσιο μιας έκθεσης. Για παράδειγμα, ο επισκέπτης του Μουσείου έχει την ευκαιρία να δει φωτογραφίες που δωρήθηκαν στο Ίδρυμα Κόκκαλη από τον Καπετάν Λευτεριά (Βαγγέλη Παπαδάκη), αξιωματικό της ΧΙΙΙης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, η οποία είχε την ευθύνη για την προστασία του Εθνικού Συμβουλίου. Ακόμη, από το Ίδρυμα Κόκκαλη και πάλι, ο επισκέπτης θα δει μέρος των προσωπικών αντικειμένων του γιατρού και Εθνοσυμβούλου Πέτρου Κόκκαλη. Και φυσικά, στη μόνιμη έκθεση εντάχθηκαν έργα φιλοτεχνημένα εκείνες τις ημέρες από τον ζωγράφο Βάλια Σεμερτζίδη, τα οποία δώρισε στη Βιβλιοθήκη της Βουλής η αείμνηστη Καλλιρόη Σεμερτζίδη και βεβαίως είναι όχι μόνο πρωτότυπο υλικό, αλλά και πολύ ιδιαίτερα τεκμήρια εκείνων των ημερών.

Η δημιουργία ενός χώρου όπως αυτός στην περιφέρεια της χώρας, εκτός των άλλων, έχει ως στόχο την κινητοποίηση των ανθρώπων της περιοχής, για να έρθουν πιο κοντά στην ιστορία τους και το παρελθόν τους. Το παρελθόν δεν χρειάζεται να τρομάζει, όσο και αν βαραίνει τις πλάτες μέσα από τα βιώματα και τις διηγήσεις των οικογενειών. Αξία κάθε φορά έχει περισσότερο η κατανόηση του παρελθόντος με όρους πραγματικούς και όχι τεθλασμένους, ακριβώς για να γίνεται πιο αντιληπτή η σύνθετη κάθε φορά πραγματικότητα.

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet