Δεν είναι πρωτότυπη, ούτε βαθυστόχαστη πολιτική ανάλυση να λες ότι οι ευρωεκλογές είναι δεύτερη, στην τάξη, εκλογική αναμέτρηση σε σύγκριση με τις βουλευτικές εκλογές. Η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου είναι: Γιατί; Δεν μπορείς να περιμένεις διαφορετική έκβαση, με δεδομένες τις διαφορετικές απαντήσεις από κάθε ευρωπαϊκή πολιτική οικογένεια. Διαφορετικές όσον αφορά την οικονομία, το σύμφωνο σταθερότητας, τις επενδύσεις, τις γεωπολιτικές και γεωοικονομικές συγκρούσεις, τον πόλεμο και την ειρήνη. Χαρακτηριστικά, στο ευρωπαϊκό ντιμπέιτ για τη διαδοχή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο μόνος που έβαλε ευθέως το ζήτημα της γενοκτονίας στη Γάζα ήταν ο εκπρόσωπος της Αριστεράς Βάλτερ Μπάιερ.

Ο ισχυρισμός ότι οι Ευρωπαίοι αδιαφορούν για τις πολιτικές εξελίξεις στην ήπειρο τους, μάλλον πρόκειται για την υπεροψία των ελίτ απέναντι στο πόπολο που δεν καταλαβαίνει… Με το ίδιο επιχείρημα κρίνουν την αποχή, σαν αδιαφορία για τα κοινά και όχι ως κρίση της πολιτικής, κρίση των κοινωνικών αντιπροσωπεύσεων, της συμμετοχής.

Δεν χρειάζεται να πάμε πολύ πίσω για να το διαπιστώσουμε. Να θυμηθούμε την απόρριψη του ευρωσυντάγματος με δημοψηφίσματα στη Γαλλία και τις κάτω χώρες το 2014, το οποίο αντικαταστάθηκε μερικώς, λίγο μετά με τη σύμβαση της Λισαβώνας, η οποία εγκρίθηκε δια μέσου της διακυβερνητικής μεθόδου, χωρίς να εκτεθεί δηλαδή στη βάσανο της λαϊκής έγκρισης. Να επισημάνουμε, βέβαια, ότι η απόρριψη έγινε στο μέσον της εκστρατείας των Ευρωπορειών και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ, που συντάραξαν τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες με σύνθημα το «μια άλλη Ευρώπη είναι εφικτή».

Λίγα χρόνια αργότερα, το 2015, κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης της ελληνικής κυβέρνησης με την τρόικα, πάλι στις ευρωπαϊκές μητροπόλεις εκφράστηκε η αγανάκτηση για τους εκβιασμούς των ευρωπαϊκών θεσμών –της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας συμπεριλαμβανόμενης– ότι πρόκειται δηλαδή για πραξικόπημα.

 

Το Παλαιστινιακό

 

Στις μέρες μας το κύμα αλληλεγγύης στον παλαιστινιακό λαό και της καταδίκης του Ισραήλ για τη γενοκτονία στη Γάζα ξεκίνησε από τα αμερικάνικα πανεπιστήμια και ακαριαία εξαπλώθηκε παντού και μάλιστα αντιμέτωπο με την κρατική καταστολή σε χώρες που μέχρι εκείνη τη στιγμή τηρούσαν τα προσχήματα της ανοχής στην κοινωνική διαμαρτυρία και την ελευθερία του λόγου. Την ίδια στιγμή, η κοινωνική διαμαρτυρία αποκάλυπτε την ανοχή και τη συνενοχή των κρατικών ελίτ απέναντι στην αδικία και την κρατική βία του κράτους του Ισραήλ στη Γάζα. Αποκαλυπτική ήταν η προκλητική ακινησία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το έλλειμμα στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ απέναντι στα κέντρα της ισχύος και αυτό επίσης αποκαλύφθηκε.

Στον αντίποδα της απουσίας ανθρωπιστικών ανακλαστικών και του πολιτικού κυνισμού της Ένωσης αναδείχθηκε εμφατικά η πρωτοβουλία της Ισπανίας, της Νορβηγίας και της Ιρλανδίας με την αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης.

Στον ίδιο καμβά απονομής δικαιοσύνης εντάσσεται και η εισαγγελική παραγγελία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη σύλληψη των ηγεσιών του Ισραήλ και της Χαμάς –του πρωθυπουργού Νετανιάχου συμπεριλαμβανομένου– για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Σκληροί επικριτές της απόφασης ήταν η Ιταλία και η Αυστρία, δύο ευρωπαϊκές χώρες με ακροδεξιές κυβερνήσεις. Αυτό αναδεικνύει εμφατικά το πολιτικό πρόβλημα της ΕΕ, αφού αναμένεται άνοδος της Ακροδεξιάς σε όλη την Ευρώπη. Αν μάλιστα ευοδωθεί η πρόσκληση της Λεπέν στην Μελόνι για κοινή ευρωομάδα, τότε η Ακροδεξιά θα είναι η 2η δύναμη στο επόμενο ευρωκοινοβούλιο.

 

Η μεγάλη εικόνα

 

Κοιτάζοντας τη μεγάλη εικόνα, την παγκόσμια σφαίρα, με λίγες λέξεις θα μπορούσαμε να τη συνοψίσουμε: πληθωρισμός, κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης ή αναιμικής ανάπτυξης, αυξανόμενη ανισότητα και αυξανόμενο χρέος για τον παγκόσμιο Νότο, υπερθέρμανση του πλανήτη, πόλεμος. Η εικόνα, όμως, που προωθούν τα συστημικά ΜΜΕ αναβλύζει αισιοδοξία.

«Η Αμερική ανθεί ακόμα και τη στιγμή που ο εμπορικός της πόλεμος με την Κίνα κλιμακώνεται. Η Γερμανία υπέστη την απώλεια των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου χωρίς οικονομική καταστροφή. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν προκάλεσε πετρελαϊκό σοκ. Οι αντάρτες Χούθι, με τους πυραύλους τους, μόλις και μετά βίας έχουν επηρεάσει την παγκόσμια ροή αγαθών. Το εμπόριο, ως μερίδιο του παγκόσμιου ΑΕΠ, ανέκαμψε από την πανδημία».

Από την άλλη μεριά, ο Michael Hardt και ο Sandro Mezzarda σε πρόσφατο άρθρο τους στο New Left Review προτείνουν την έννοια του «πολεμικού καθεστώτος» για να κατανοήσουμε τη φύση αυτής της περιόδου. «Αυτό φαίνεται, πρώτα απ' όλα, στη στρατιωτικοποίηση της οικονομικής ζωής και την αυξανόμενη ευθυγράμμισή της με τις απαιτήσεις της «εθνικής ασφάλειας». Όχι μόνο προορίζονται περισσότερες δημόσιες δαπάνες για εξοπλισμούς, αλλά και η οικονομική ανάπτυξη στο σύνολό της διαμορφώνεται όλο και περισσότερο από στρατιωτικές λογικές και λογικές ασφάλειας. Οι εκπληκτικές εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη προωθούνται σε μεγάλο βαθμό από στρατιωτικά συμφέροντα για τεχνολογίες σε πολεμικές εφαρμογές. Τα υλικοτεχνικά κυκλώματα και οι υποδομές προσαρμόζονται ομοίως σε ένοπλες συγκρούσεις και επιχειρήσεις. Τα όρια μεταξύ οικονομικού και στρατιωτικού γίνονται όλο και πιο θολά. Σε ορισμένους οικονομικούς τομείς, δεν διακρίνονται».

Από αυτή τη σκοπιά είναι εύλογη η στάση της Νέας Αριστεράς, η οποία έχει βάλει ψηλά, πολύ ψηλά στην πολιτική της ατζέντα της το ζήτημα της ειρήνης, την αντίθεση της στο κυνήγι των εξοπλισμών, τη γενοκτονία στη Γάζα, την αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους και τις υποχρεώσεις της ΕΕ απέναντι στο δίκαιο και τη δικαιοσύνη στον κόσμο.

 

Η Ευρώπη σε παρακμή

 

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια στρατηγική επιλογή: είτε αφήνει το εκκρεμές να ταλαντευτεί μεταξύ τής μέχρι τώρα μονομερούς κυριαρχίας των ΗΠΑ και της αυριανής μονομερούς κυριαρχίας της Κίνας, που υποστηρίζεται από τον άξονα Ρωσίας – Ιράν – Βόρειας Κορέας, ή επωφελείται από το μεσοβασίλεμα για να προσπαθήσει να οικοδομήσει ένα πραγματικά πολυμερές σύστημα. Οι προβλέψεις δεν είναι αισιόδοξες, τις αντιφάσεις τις περιγράψαμε εισαγωγικά. Ο ιστορικός Γιώργος Μαργαρίτης γραφεί στο SLPress: «Ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος, έτσι όπως προδιαγράφεται το σκηνικό, ίσως γίνει γύρω από την Ευρώπη, ίσως γίνει μέσα σε αυτήν. Θα έχει, όμως, τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά από τους δύο προηγούμενους. Δεν υπάρχει πλέον θέμα ευρωπαϊκής κυριαρχίας στο καπιταλιστικό στερέωμα είτε στη Βερολίνεια εκδοχή της, είτε στη Λονδρέζικη, είτε στην Παρισινή. Η σύγκρουση θα αφορά την τελική θέση μη ευρωπαϊκών δυνάμεων, ενώ η Γηραιά Ήπειρος θα είναι ένα απλό πεδίο μάχης, ένα στρατηγικό σημείο. Η μακρόχρονη ευρωπαϊκή πρωτοκαθεδρία στην ιστορία της ανθρωπότητας έχει μάλλον ολοκληρωθεί και τελειώσει».

Στη συνάντηση Μακρόν και Σολτς στο Βερολίνο η ατζέντα περιλάμβανε σχεδόν αποκλειστικά την περαιτέρω στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης και τα εξοπλιστικά. Δεν χώρεσαν τα άλλα. Τον λεγόμενο γαλλογερμανικό άξονα δεν φαίνεται να τον απασχολεί η ακρίβεια, ο πληθωρισμός της απληστίας, η κλιματική κρίση και οι επενδύσεις για τη μετάβαση, οι ανισότητες. Οι περιφερειακές ανισότητες, ο δανειστής Βορράς και ο δανειζόμενος Νότος, όπως και η νεοφιλελεύθερη αρχιτεκτονική της ΕΕ που κάνει κάθε εναλλακτική αδύνατη, είναι εκτός του business as usual. Μόνο που έτσι το καράβι δεν πάει μακριά.

 

Χριστόφορος Παπαδόπουλος Ο Χριστόφορος Παπαδόπουλος είναι μέλος της Νέας Αριστεράς. Περισσότερα Άρθρα
Πρόσφατα άρθρα ( Ευρώπη )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet