«Μια νέα δύναμη ανέρχεται. Η νίκη της είναι κοντά».1 Πράγματι. Από τις αρχές του 21ου αιώνα, που ακούσαμε αυτά τα λόγια στο σινεμά και ανατριχιάσαμε, μέχρι σήμερα έχουν έρθει τόσα πολλά τούμπα. Για παράδειγμα, σκεφτείτε την φοβερή αντίστιξη: Στην αυγή του 2000, 13 από τις 15 κυβερνήσεις της ΕΕ είχαν ως κύριο κόμμα τούς σοσιαλδημοκράτες και οι Σρέντερ και Μπλερ έγραφαν στο μανιφέστο τους που δημοσιεύτηκε το 1999 και, ανάμεσα σε άλλα, αφορούσε τις επικείμενες ευρωπαϊκές εκλογές: «Η ικανότητα των εθνικών κυβερνήσεων να ρυθμίσουν με ακρίβεια την οικονομία για να εξασφαλίσουν την ανάπτυξη και την εργασία έχει υπερτιμηθεί. Η σημασία της επιχειρηματικής πρωτοβουλίας στη δημιουργία πλούτου έχει υποτιμηθεί. Οι αδυναμίες των αγορών έχουν υπερεκτιμηθεί και οι δυνατότητές τους έχουν υποεκτιμηθεί».

Ο Σρέντερ έλαβε την πληρωμένη απάντηση του Σόιμπλε, προέδρου τότε του CDU : «Το κείμενο δεν αντιστοιχεί στις αρχές της οικονομίας της αγοράς με κοινωνικό πρόσωπο […] απευθύνεται στα συμφέροντα των μετόχων. Εμείς θέλουμε κοινωνική δικαιοσύνη και δουλειά για όλους». Ένθεν κακείθεν «καλά πήγε αυτό», που λένε και οι νέοι. Αλλά δεν έφτανε μόνο αυτό. Από τότε μέχρι σήμερα, η νομιμοποίηση της ακροδεξιάς ως πολιτικής δύναμης, αρχικά έστω υπαρκτής2 και πλέον κυβερνητικής, διαρκώς μεγαλώνει.

Το 2024 το ένα τρίτο των εθνικών κυβερνήσεων της ΕΕ θα αποτελούνται από κραταιά ακροδεξιά κόμματα, είτε αμιγώς είτε σε συμμαχία. Κάτι θα ξέρει το Politico για να το γράφει. Συνολικά, όλη η ακροδεξιά, οι δυο ευρωομάδες και τα κόμματα που δεν εντάσσονται ή αποβλήθηκαν από αυτές, είναι πολύ πιθανόν να ξεπεράσει σε αριθμό ευρωβουλευτών εκείνους/ες του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, δηλαδή της κραταιάς ευρωπαϊκής δεξιάς. Πρώτη δύναμη.

 

Η μεγάλη συναίνεση ήταν φιάσκο

 

Χριστιανοδημοκράτες και σοσιαλδημοκράτες είχαν περιθώριο πάνω από τριάντα χρόνια να συγκροτήσουν ό,τι θα μπορούσε να μοιάζει με ευημερία, έστω και μόνο κατά την άποψή τους, στην Ήπειρο. Και τα έκαναν σαλάτα. Δημιούργησαν συνεταιριστικά, συναινετικά και με απόλυτη ηγεμονία μεταξύ κατεργαραίων μια Ένωση δυσλειτουργική, αντιδημοκρατική, μονεταριστική, αποβιομηχανοποιημένη και ταυτόχρονα δημογραφικά καταδικασμένη, αδύναμη στρατιωτικά, διπλωματικά, ενεργειακά και με τις λιγότερες δυνατές μέριμνες για την εργασία. Δηλαδή το απόλυτο φιάσκο.

Αυτό διαπιστώνει ακόμα κι ο πολύς Μακρόν, το «αστέρι» αλλά κυρίως η συνέχεια ενός ατελέσφορου τριτοδρομισμού: «O ευρωπαϊκός πολιτισμός μπορεί να πεθάνει και το τέλος του, μπορεί να είναι βίαιο. Οι δε εξελίξεις μπορούν να συμβούν πολύ πιο γρήγορα από όσο νομίζουμε», δήλωσε πριν λίγες μέρες, λες και είναι καλός δημοσιογράφος της Εποχής κι όχι πρόεδρος μιας ισχυρότατης χώρας.

 

Ανάρηχος αντιευρωπαϊσμός, λειψός κριτικός ευρωσκεπτικισμός

 

Οι δυνάμεις που ομνύουν υπέρ της χειραφέτησης, ενώ συνέρχονταν από την σφαλιάρα της πτώσης του Υπαρκτού, είτε συναινούσαν με αυτόν είτε όχι, δεν κατάφεραν να καταστούν ηγεμονική δύναμη. Κάθισαν και έκλωσαν δυο λογιών αυγά. Από τη μια, τα κατακόκκινα ενός αβαθούς, αν όχι επικίνδυνου, αντιευρωπαϊσμού που ψιθυριστά ομολογούσε πως «το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να ψέλνουμε ριζοσπαστισμούς επειδή δεν έχουμε δυναμική». Κι από την άλλη, η υπόλοιπη Αριστερά συγκρότησε επιθετικές αμυντικότητες με προσπάθεια για συγκράτηση των κεκτημένων στην εργασία, το κοινωνικό κράτος και αμυντικές επιθετικότητες στο πλαίσιο του κινήματος της αντιπαγκοσμιοποίησης κι έπειτα στις πλατείες ενάντια στη λιτότητα. Διόλου λίγα –τουλάχιστον έριξαν δυο ζαριές στο παιχνίδι του κόσμου– αλλά, ας το παραδεχτούμε, ανεπαρκή.

 

Άλλη κριτική, πιο δυνατή υπόσχεση

 

Το 1993 ο Ζακ Ντεριντά έγραφε ή, καλύτερα, φώναζε πως: «Μια “νέα Διεθνής” αναζητεί τον εαυτό της […] καταγγέλλει ήδη τα όρια μιας επιχειρηματολογίας πάνω στα δικαιώματα του ανθρώπου που θα παραμείνει άστοχη, ενίοτε υποκριτική, εν πάση περιπτώσει τυπική και ασυνεπής προς τον εαυτό της όσο ο νόμος της αγοράς, το “εξωτερικό χρέος”, η ανισότητα της τεχνο-επιστημονικής, στρατιωτικής και οικονομικής ανάπτυξης θα διατηρήσουν μιαν έμπρακτη ανισότητα τόσο τερατώδη όσο αυτή που προεξάρχει σήμερα, περισσότερο από ποτέ, στην ιστορία της ανθρωπότητας».3

Νομίζετε πως είχε άδικο, πως υπερέβαλλε; Οι πλούσιοι του πλανήτη δεν έχουν υπάρξει ποτέ ξανά τόσο πλούσιοι, σύμφωνα με τη έκθεση World Wealth Report για το 2024 που δόθηκε στην δημοσιότητα μόλις πριν τρεις μέρες. Και παράλληλα, το 88% των Ευρωπαίων πολιτών θεωρεί την «Κοινωνική Ευρώπη» σημαντική για την προσωπική και επαγγελματική τους ανάπτυξη.4

Πρέπει να αυξήσουμε την ένταση της κριτικής, πρέπει να αναθερμάνουμε την παρουσία της υπόσχεσης, ιδιαίτερα τώρα. Η «ελευσόμενη» δημοκρατία5 δεν έχει κάποια σχέση με τα λόμπι των Βρυξελλών.6 Ο νέος Διαφωτισμός, όπως αυτός που επαγγέλλεται στο εξαιρετικό της βιβλίο η Κορίν Πελλυσόν,7 αναγνωρίζει την σύνδεσή μας με τις περασμένες, τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές, τους αλλοτινούς, τους τωρινούς πολιτισμούς και τα υπόλοιπα έμβια όντα, τον σεβασμό στην φυσική και πολιτιστική κληρονομιά. Ας τα ανακατέψουμε αυτά ξανά σε έναν κριτικό ευρωσκεπτικισμό κι ας ανακατευτούμε κι εμείς. Μόνο να κερδίσουμε έχουμε.

 

 

 

Σημειώσεις

1. Αυτό φωνάζει ο Σάρουμαν στον στρατό χιλιάδων που έχει συγκεντρώσει ενάντια στο γένος των ανθρώπων στην δεύτερη ταινία του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών».

2. Θυμηθείτε, η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις στην Αυστρία το 2000 επειδή σχηματίστηκε κυβέρνηση με συμμετέχοντα τον ακροδεξιό Χάιντερ. Επίσης τα 14 κράτη-μέλη της διέκοψαν τότε τις επίσημες επαφές τους με την αυστριακή κυβέρνηση.

3. Ζ. Ντεριντά (2000), Τα φαντάσματα του Μαρξ, Αθήνα: Εκκρεμές, σελ. 109

4. Πηγή: The Brussels bubble, Έτερον

5. Ζ. Ντεριντά (2023), Φαντάσματα του Πολιτικού και Ελευσόμενη Δημοκρατία, Αθήνα: Σιδέρης

6. Δείτε το εξαιρετικό 20λεπτο ντοκιμαντέρ για τα λόμπι στις Βρυξέλλες που παρουσίασε πριν λίγες μέρες το Έτερον με τίτλο: «EU Lobbying: Η αρένα των Βρυξελλών»

7. Κ. Πελλυσόν (2024), Ο Διαφωτισμός την εποχή του εμβίου, Αθήνα: Πόλις

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet