Ένας νόμος δεν αρκεί και το Athens Pride πραγματοποιείται για μία ακόμα χρονιά. Το φεστιβάλ υπερηφάνειας θα κορυφωθεί με την πολύχρωμη πορεία χιλιάδων ανθρώπων στο κέντρο της Αθήνας, σήμερα Σάββατο 15 Ιουνίου. Κάθε χρόνο η παρέλαση συγκεντρώνει όλο και περισσότερα άτομα, καταφέρνοντας να είναι ίσως η μαζικότερη διαδήλωση που γίνεται στην καρδιά της πρωτεύουσας.

 

Η ογκώδης παρέλαση υπερηφάνειας των τελευταίων χρόνων είναι αποτέλεσμα αγώνων. Οι ΛΟΑΤΚΙ+ διεκδικήσεις που δειλά-δειλά μπήκαν και στο λεξιλόγιο μερικών κομμάτων –ενίοτε υποκριτικά– ήρθαν ως νικηφόρο αποτέλεσμα χρόνιων διεκδικήσεων. Η αμφισβήτηση του στερεοτυπικού διπόλου των φύλων, η ρευστοποίηση της έκφρασης, η απενοχοποίηση της σεξουαλικής επιθυμίας και η ορατότητα των πολλών και διαφορετικών ταυτοτήτων είναι μία διαρκής μάχη που κάποτε δινόταν από ελάχιστα πρόσωπα που ζούσαν περιθωριοποιημένα.

 

Τις δεκαετίες του ‘70, του ‘80, του ‘90 λίγες ακτιβίστριες και ακτιβιστές «άνοιξαν τον δρόμο» για μαχητικότερες κινητοποιήσεις του 21ου αιώνα. Από το Stonewall, τις πρώτες πολιτικές εκδηλώσεις της ΑΚΟΕ, τα φεστιβάλ στον Λόφο Στρέφη, το Ζάππειο, το Πεδίον Άρεως, τα περιοδικά «Αμφί» και «Κράξιμο» έως τους γάμους της Τήλου το 2008, το σύμφωνο συμβίωσης το 2016, τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου το 2017 και την ισότητα στον πολιτικό γάμο το 2024.

 

Φέτος, τα ΛΟΑΤΚΙ+ πρόσωπα κατεβαίνουν στους δρόμους έχοντας επιτύχει ένα ακόμα νομοθετικό βήμα - κατοχύρωσης της ισότητας στον πολιτικό γάμο σε περισσότερα πρόσωπα. Όμως, ο νόμος δεν έχει εξαλείψει όλες τις αδικίες. Οι αγώνες συνεχίζονται για περισσότερη συμπερίληψη και λιγότερους αποκλεισμούς.

 

Μίλησα με την ακτιβίστρια Μαρία Κατσικαδάκου (Cyber) και την ειδική σύμβουλο και εμπειρογνώμονα θεμάτων ΛΟΑΤΚΙ+, Ισότητας & Diversity Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη. Υπήρχε ορατότητα πριν τα Pride; Έχουν ιδεολογικό πρόσημο οι διεκδικήσεις; Μπορούν τα φεστιβάλ υπερηφάνειας να κρατάνε «ουδέτερη» στάση σε όσα συμβαίνουν γύρω μας; Μερικά από τα ερωτήματα που μάλλον δεν απαντώνται σε σύντομες συζητήσεις.

 

Πρώτα prides στον Λόφο Στρέφη και σε μπαρ

 

«Τα πρώτα gay pride τα έκανε η Πάολα στον Λόφο του Στρέφη. Προσέλκυε πολύ κόσμο. Στρέιτ αναρχο-αυτόνομους και από την Αριστερά. Ήταν σε τελείως άλλο κλίμα τα Pride στον Στρέφη», περιγράφει η Μαρία Κατσικαδάκου.

 

«Έκανα κι εγώ μαζί με τον Γρηγόρη Βαλλιανάτο pride πάρτι σε μαγαζιά, το 1998. Το πρώτο το έκανα μόνη μου στο Booze. Δεν μπορούσαμε να βγούμε στους δρόμους. Ο πρώτος που το έβγαλε εκτός κλαμπ και το άνοιξε –όχι με παρέλαση, αλλά με πολλά events σε χώρους του δήμου– ήταν ο Πωλ Σοφιανός και τον οποίο γενικά τον έχει αδικήσει η κοινότητα. Αυτός έκανε το πρώτο σύγχρονο Pride εκτός θυρών. Μετά από λίγα χρόνια έγινε η πρώτη παρέλαση».

 

Γίνεται συμπερίληψη με χορηγούς;

 

Σε ερώτημα για τον σημερινό «θεσμικό» χαρακτήρα του Pride, η Μ. Κατσικαδάκου μού λέει πως «έχει πάρει τον δρόμο που αντιστοιχεί. Προφανώς έχει χορηγούς, έχει γίνει θεσμικό, έχει γίνει εμπορευματοποιημένο. Δεν είναι κακό αυτό. Αυτή είναι η πορεία και η εξέλιξη όλων των Pride. Όπως σε όλον τον κόσμο, γίνεται ένα Pride και από ‘κει και πέρα μπορούν να γίνουν κι άλλα, με άλλες πολιτικές θέσεις. Είναι λογική εξέλιξη. Από κάτι που είναι αυτοοργανωμένο για να φτάσει σιγά σιγά να γίνει κάτι το οποίο παίζει στην κοινωνική σφαίρα όπως παίζουν και άλλα φεστιβάλ. Έχει μία πολιτική κατεύθυνση στα πλαίσια ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μιλάει για ισότητα, στον γάμο, στα φύλα κτλ. Ακολουθεί μια εξελικτική πορεία όπως του πρέπει και από εκεί και πέρα εξαρτάται από το ίδιο το κίνημα αν μπαίνει η επιτακτική ανάγκη να γίνει άλλο Pride [...] Στη Θεσσαλονίκη έχουμε τρία».

 

Παράλληλα περιγράφει πως πριν μερικά χρόνια «δεν μπορούσες να διανοηθείς να έχεις χορηγούς. Οι πρώτοι υποστηρικτές και χορηγοί ήταν κάποιες πρεσβείες δυτικών κρατών. Κανένας δεν τόλμαγε να κάνει άνοιγμα στην κοινότητα. Φοβόντουσαν. Και τώρα έχει φτάσει ακριβώς στο ανάποδο: Όλοι οι χορηγοί θέλουν μία “φέτα από το ψωμί”. Κι αυτό θα αυξάνεται. Το Pride θα έχει την πολυτέλεια να διαλέγει», τονίζει χαρακτηριστικά.

 

«Οι υποστηρικτές στην κοινότητά μας πάντα έπαιζαν και συνεχίζουν να παίζουν έναν πολύ σημαντικό ρόλο. Θα έλεγα ότι είναι ένας από τους βασικότερους πυλώνες μας. Φτάνει όμως, να είναι δίπλα μας - μαζί μας ουσιαστικά, στην πράξη και όχι μπροστά από την κοινότητα με μόνο στόχο το “φαίνεσθαι”», εξηγεί η Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη.

 

Στα φεστιβάλ του ΚΚΕ Εσωτερικού

 

Προσπαθώ να καταλάβω τι στάση κρατούσαν τα κόμματα τις πρώτες δεκαετίες των pride πάρτι και εκδηλώσεων. «Όταν το Pride πήγε στην Κλαυθμώνος (2005), το ΠΑΣΟΚ και ο Συνασπισμός ήταν φιλικά προσκείμενοι. Αλλά αυτό έγινε 2-3 χρόνια μετά που ξεκίνησε το Athens Pride. Στην εποχή μας, με τον Γρηγόρη που κάναμε τα πάρτι, ήταν τελείως βασισμένο στον κόσμο και την ανάγκη του κόσμου», περιγράφει η Μ. Κατσικαδάκου.

 

Σε παλιότερη συζήτηση με τον Παύλο Κλαυδιανό, μού διηγήθηκε πως στα τέλη της δεκαετίας του ‘70 το ΚΚΕ Εσωτερικού φιλοξένησε στο φεστιβάλ του το γκέι περιοδικό «Αμφί», γεγονός που πυροδότησε εσωκομματικές συγκρούσεις στην Κεντρική Επιτροπή. Η Πάολα Ρεβενιώτη, στον «ερωτικό περίπατο» που διοργάνωσε η νεολαία του ΜέΡΑ25 πριν λίγες ημέρες, σχολίασε πως το περιοδικό «Κράξιμο» δεν έγινε ποτέ αποδεκτό εντός του φεστιβάλ και το πωλούσε η ίδια στην είσοδο. Περιγραφές που φανερώνουν τα «πρώτα πολιτικά βήματα» προς τη γκέι και λεσβιακή κοινότητα από την Ανανεωτική Αριστερά, αλλά και τη φοβική στάση απέναντι στις τρανς της εποχής.

 

«Όταν υπήρχε ο Κύρκος και το ΚΚΕ Εσωτερικού, όλος αυτός ο κόσμος “τους αγκάλιαζε”. Πρόλαβα ένα φεστιβάλ ΚΚΕ Εσωτ. στο Άλσος Νέας Σμύρνης που μίλαγε ο Βαλλιανάτος και ήταν και η Λεσβιακή Ομάδα του ΑΚΟΕ», διηγείται η Μ. Κατσικαδάκου.

 

Τελικά ποια είναι η «κοινότητα»;

 

Διαρκώς μιλάμε για «ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα» και «κίνημα». Συχνά χωρίς να μπορούμε να περιγράψουμε ξεκάθαρα τι εννοούμε και σε ποια πρόσωπα αναφερόμαστε. Η Μ. Κατσικαδάκου θεωρεί πως τόσο στο παρελθόν, όσο και σήμερα, λέμε «για κίνημα και κοινότητα αλλά επί της ουσίας είναι λίγα άτομα, μετρημένα στα δάχτυλα. Μιλάμε για 15 άντε 20. Συζητάμε για 20 ακτιβιστές. Τώρα είναι λίγο περισσότερα. Άντε να ‘ναι 40-50».

 

«Στο Pride κατεβαίνει λαός. Για τον Ζακ κατέβηκε λαός. Αλλά αυτό είναι αποσπασματικό. Δεν υπάρχει κοινότητα. Δεν υπάρχει λεσβιακή ομάδα, δεν υπάρχει από κάτω τίποτα. Ό,τι μπορείς να κάνεις με τις δικές σου δυνάμεις. Όταν ο άλλος κάνει δύο δουλειές για να ζει υποτυπωδώς, δεν προλαβαίνει να σηκώσει κεφάλι», αναφέρει και συμπληρώνει πως «οι τρόποι δράσης στις παλιές εποχές δεν έχουν αποτελεσματικότητα σήμερα».

 

Ρώτησα την Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη εάν το Athens Pride ήταν εξαρχής συμπεριληπτικό με τα τρανς πρόσωπα. «Το φεστιβάλ υπερηφάνειας ως θεσμός είναι πάρα πολύ σημαντικός τόσο για την ορατότητα, όσο και για την άσκηση κοινωνικοπολιτικής πίεσης για τη διεκδίκηση και την κατάκτηση των δικαιωμάτων μας. Πρέπει και επιβάλλεται να είναι συμπεριληπτικό προς κάθε συνάνθρωπο μας και να μη χάσει ούτε “κόκκο” από τον διεκδικητικό του χαρακτήρα, τον προσανατολισμό και τη στόχευση για τη καταπολέμηση όλων των μορφών διακρίσεων, της περιθωριοποίησης, των αποκλεισμών και της βίας, με έδαφος την έκφραση, την ταυτότητα, τα χαρακτηριστικά φύλου και τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Υπήρχαν φορές που στο παρελθόν η τρανς κοινότητα ήρθε σε αντιπαραθέσεις με την οργάνωση Athens Pride και αυτό είναι γνωστό τοις πάσι. Κυρίως εστιαζόταν πάνω σε ζητήματα συμπερίληψης και διαφάνειας του Φεστιβάλ. Αυτά όλα έχουν λυθεί έπειτα από συζητήσεις και δεν υπάρχει λόγος να τα συζητάμε τώρα εδώ. Άλλωστε, αυτά που μας χωρίζουν είτε ως ατομικότητες, είτε ως συλλογικότητες μέσα στην κοινότητα, είναι απείρως λιγότερα και μικρά από αυτά που μας ενώνουν, και αυτά πιστέψτε με είναι τεράστια».

Το 2025, το Athens Pride θα συμπληρώσει 20 χρόνια φεστιβάλ και παρελάσεων στους κεντρικότερους δρόμους της πρωτεύουσας. Παρά την ταραχώδη 20ετία της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής κρίσης, οι ΛΟΑΤΚΙ+ διεκδικήσεις κατέγραψαν αρκετές σπουδαίες νίκες. Ένας νόμος, όμως, δεν αρκεί! Η ισότητα και η συμπερίληψη όλων των προσώπων είναι καθημερινή ιδεολογική μάχη.

 

Πρόσφατα άρθρα ( Κοινωνία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet