Ο “πόλεμος” μέσα στις τέσσερις γραμμές των γηπέδων

Το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου στα γήπεδα της Γερμανίας συνεχίζεται με αμείωτο ενδιαφέρον για φιλάθλους και μη, με χιλιάδες ανθρώπους στις εξέδρες (και όχι μόνο....) να υψώνουν τις εθνικές τους σημαίες προσμένοντας ένα γκολ. Θα γυρίσω χρόνια πίσω, λίγο μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η πρωταθλήτρια Σοβιετικής Ένωσης Ντιναμό Μόσχας πραγματοποίησε περιοδεία «καλής θέλησης» στη Μ. Βρετανία και αντιμετώπισε μια σειρά από βρετανικές ομάδες. Με αφορμή την περιοδεία, ο Τζορτζ Όργουελ έγραψε ένα δοκίμιο στη λονδρέζικη Tribune με τίτλο «The Sporting Spirit» (Δεκέμβριος 1945). Ο Όργουελ είχε κατανοήσει πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει το ποδόσφαιρο όταν χρησιμοποιηθεί για την τόνωση της εθνικής ταυτότητας και τη στήριξη της κυρίαρχης ιδεολογίας.

Στο δοκίμιο ο Όργουελ σημείωνε τον φόβο του για την επιδείνωση των αγγλοσοβιετικών σχέσεων, στο ενδεχόμενο να ανταποδώσει την επίσκεψη της Ντιναμό κάποια αγγλική ομάδα. Σε εκείνο το κείμενο υποστήριξε ότι «το ποδόσφαιρο είναι ένας πόλεμος χωρίς τους πυροβολισμούς». Πριν από τις διαπιστώσεις του Όργουελ, η αντίληψη που κυριαρχούσε ήταν πως οι αναμετρήσεις στα σπορ, υποκαθιστούσαν τις πολεμικές συγκρούσεις. Είναι ενδεικτικό πως μέχρι το τέλος του 1926 η διδασκαλία φυσικής αγωγής στη Γαλλία υπαγόταν στο Υπουργείο Πολέμου. Ο Ανρί Ντεγκράνζ, ο δημιουργός του περίφημου ποδηλατικού Γύρου της Γαλλίας, λίγο πριν την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου είχε δηλώσει ότι «πόλεμος, τελικά είναι μόνον ο αθλητισμός, μια μεγάλη αθλητική σύγκρουση ανάμεσα σε δύο έθνη».
Ο Χρίστος Χαραλαμπόπουλος είχε γράψει: “Τη σχέση του ποδοσφαίρου με τον πόλεμο, ανάμεσα σε άλλα περιστατικά, θα μπορούσε να ενισχύσει και η περίφημη αντιπαράθεση της Ονδούρας με το Σαν Σαλβαδόρ στο πλαίσιο των προκριματικών αγώνων για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970. Μία ποδοσφαιρική συνάντηση που οδήγησε σε πολεμική σύγκρουση (τον περίφημο πόλεμο των 100 ωρών), αν και σε εκείνη την περίπτωση, το ποδόσφαιρο ήταν η αφορμή και όχι η αιτία.
Το ποδόσφαιρο και πιο συγκεκριμένα το γήπεδο υπήρξαν περιπτώσεις που θεωρήθηκε ως η φαντασιακή προέκταση ενός πεδίου μάχης, όπου ο ηττημένος στον πραγματικό πόλεμο επιδίωξε τη ρεβάνς. Ίσως το πιο κλασικό παράδειγμα αυτής της περίπτωσης να αποτελεί το παιχνίδι της Αργεντινής με αντίπαλο την Αγγλία στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1986 που έγινε στο Μεξικό. Η νίκη της Αργεντινής 2-1 με τα δύο ξεχωριστά γκολ του Ντιέγκο Μαραντόνα αποτέλεσε, για τους Αργεντινούς, την απάντηση στη στρατιωτική ήττα από την Αγγλία, στα Φόκλαντς.
Τη μεταφορά του πολέμου στο ποδόσφαιρο, συντηρεί –και υπερτονίζει αδικαιολόγητα κάποιες φορές– η φρασεολογία και το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν τα αθλητικά μίντια όταν αναφέρονται σε «στρατηγική», «τακτικές», «στρατηγούς», «κανονιέρηδες», «βομβαρδισμούς εστιών», «μεγάλες μάχες», «άμυνα», «επίθεση», «ήρωες», «απόρθητες έδρες», και ένα σωρό παρόμοιες άλλες εκφράσεις. Θυμίζω πως ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ποδοσφαιριστές, ο Μίμης Δομάζος, είχε το προσωνύμιο «στρατηγός», λόγω της εξαιρετικής του ικανότητας να διευθύνει με ιδιαίτερα επινοητικό τρόπο το παιχνίδι της ομάδας του.
Η παγκοσμιοποίηση στον χώρο του ποδοσφαίρου, η υπέρβαση δηλαδή του κράτους-έθνους, σήκωσε –ουσιαστικά– την αυλαία το 1995 με την έκδοση μίας απόφασης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην προσφυγή του βέλγου ποδοσφαιριστή Ζαν Μαρκ Μποσμάν. Από τότε, η παγκοσμιοποίηση και η εμπορευματοποίηση, χάρη στη βοήθεια και της τηλεόρασης, έχουν διαμορφώσει συνθήκες έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των ομάδων. Οι ομάδες του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, μπορούν να υπάρξουν –αναγκαστικά– και ως εταιρείες και ανάλογα αναπροσαρμόζουν τη δομή, την οργάνωση και τις στρατηγικές τους. Το αποτέλεσμα απόκτησε μεγάλη οικονομική σημασία, τόση, που η νίκη μέσα στο γήπεδο, έχει γίνει ισοδύναμη της επιβίωσης και έξω από αυτό.
Στο σύγχρονο και έντονα ανταγωνιστικό περιβάλλον του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, η υιοθέτηση των αρχών της στρατηγικής σκέψης, όπως τις διατυπώνουν οι κλασικοί συγγραφείς, όταν προσαρμοστούν στο παιχνίδι, τις ιδιαιτερότητές του και το περιβάλλον του, μπορούν να φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Τα τελευταία χρόνια κάποια κλασικά έργα της στρατιωτικής στρατηγικής όπως η Τέχνη του Πολέμου του Σουν Τσου και το Περί του Πολέμου του Κλαούζεβιτς έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών μελετητών που ασχολούνται με τη διοίκηση των επιχειρήσεων. Μάλιστα, διδάσκονται σε πολλές πανεπιστημιακές σχολές διοίκησης επιχειρήσεων, ενώ η διεθνής βιβλιογραφία που προσαρμόζει αυτές τις αρχές στο πεδίο ανταγωνισμού των επιχειρήσεων διευρύνεται γοργά, απόδειξη του αυξανόμενου ενδιαφέροντος που υπάρχει”.

Πηγές: «Σουν Τσου: Το εγχειρίδιο του πολέμου για το ποδόσφαιρο» (Εκδόσεις Δίαυλος), του Χρίστου Χαραλαμπόπουλου, Περιοδικό HUMBA!  

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet