Την πρώτη φορά που επισκέφθηκα την Παλαιστίνη δεν είχα και σε μεγάλη εκτίμηση τη Γάζα. Δεν ήξερα κανέναν εκεί ή από πού να αρχίσω. Η οικογένειά μου κατάγεται από το βόρειο τμήμα των κατεχόμενων εδαφών και ήταν πολύ σημαντικό για μένα να επισκεφθώ το χωριό από το οποίο εκδιώχτηκαν οι παππούδες μου το 1948, γεγονός για το οποίο δεν πολυμιλούσαν. Ταξίδεψα σε κάθε μέρος που γινόταν να ταξιδέψω. Οι κωμοπόλεις, τα προάστια, οι πλατείες και οι δρόμοι μου φάνηκαν τόσο οικείοι που κατάφερα να το σκάσω ακόμα και από το σπίτι της Παλαιστίνιας οικοδέσποινάς μου στη Γαλιλαία, η οποία βρήκε απαράδεκτες τις ιδέες μου για ειρήνη και μου ζήτησε να πλύνω τα πιάτα και να σιδερώσω το πουκάμισο του έφηβου γιου της που αποφοιτούσε εκείνη την ημέρα.

Τότε ήταν που συνάντησα τη Ναϊμά σε ένα ταχυδρομείο στη Βηθλεέμ. Είχα υποσχεθεί στον πατέρα μου να του στείλω μια καρτ ποστάλ από την Παλαιστίνη. Όχι οποιαδήποτε καρτ ποστάλ, αλλά μια με ξεχωριστή σημασία: μια φωτογραφία της περιοχής όπου βρισκόταν κάποτε το σπίτι της οικογένειάς του. Γνωρίζαμε ότι το σπίτι είχε κατεδαφιστεί, αλλά ήθελε ωστόσο μια φωτογραφία του κτήματος. Ήταν έξι ετών όταν αναγκάστηκε να εγκαταλείψει με τη μητέρα, τον πατέρα και τα μεγαλύτερα αδέλφια του τον Λίβανο και του απαγορεύεται να επιστρέψει στο χωριό του. Κατάφερα να εντοπίσω την ακριβή θέση του σπιτιού και τράβηξα τη φωτογραφία από έναν κοντινό λόφο χρησιμοποιώντας μια φωτογραφική μηχανή polaroid που είχα φέρει για αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Τράβηξα μόνο μία λήψη, για να προσδώσω στη φωτογραφία μοναδικότητα και τη μεγαλύτερη δυνατή προσωπική αξία. Στη συνέχεια έγραψα στο πίσω μέρος της:

 

«Από το Ντέιρ Αλ-Κάσι

Το σπίτι σου.

Σαλάμ,

Μάζεν».

 

Είχα ξεχάσει εντελώς ότι για ευνόητους λόγους το ταχυδρομείο μεταξύ Παλαιστίνης και Λιβάνου δεν λειτουργεί. Ο υπάλληλος στο γκισέ ξέσπασε στα γέλια όταν άκουσε τον προορισμό και στη συνέχεια ρώτησε: «Είναι η πρώτη σας μέρα ως Παλαιστίνιος;».

Δεν ήξερα τι να κάνω, αλλά έπρεπε να εκπληρώσω την υπόσχεσή μου στον πατέρα μου. Τότε ήταν που με πλησίασε η Ναϊμά. «Μπορώ να το στείλω», είπε. Ο αέρας ήταν τόσο στάσιμος και ξηρός που φύλλο δεν κουνιόταν, αλλά εκείνη είχε το πιο ευγενικό χαμόγελο – τρυφερό και με αυτοπεποίθηση. Αρνήθηκε να πάρει λεφτά και είπε: «Θα επιστρέψω στη Γάζα απόψε. Δεν θα ξαναφύγω ποτέ». Ένιωσα ότι υπήρχε μια ιστορία πίσω από αυτά τα λόγια, αλλά δεν τόλμησα να ρωτήσω, άλλωστε βιαζόταν. Μόνο αφότου έφυγε, αναρωτήθηκα πώς μπορούσε να φύγει κάποιος από τη Γάζα; Αλλά κάποιος πελάτης του ταχυδρομείου μου είπε ότι το κάνει αυτό με αγνώστους ενίοτε, και μετά εξαφανίζεται. «Πάει η καρτ ποστάλ σου, αδελφέ», πρόσθεσε.

 

Η Ναϊμά νοσηλευόταν στο ψυχιατρείο της Βηθλεέμ. Η παλαιστινιακή κυβέρνηση δεν είχε λάβει τον προϋπολογισμό της από το ισραηλινό υπουργείο Οικονομικών εκείνη τη χρονιά, οπότε αποφάσισε να κλείσει το ίδρυμα και να στείλει υπαλλήλους και ασθενείς στα σπίτια τους. Όλοι τους ήταν από τη Δυτική Όχθη, εκτός από τη Ναϊμά, της οποίας όλοι οι συγγενείς βρίσκονταν στη Γάζα, και σε κανέναν τους δεν δόθηκε άδεια να έρθει στη Δυτική Όχθη για να την παραλάβει. Ζούσε στους δρόμους και περίμενε, υποστηρίζοντας μερικές φορές σε άσχετους ανθρώπους ότι σύντομα θα επέστρεφε στη Γάζα.

Τρεις βδομάδες μετά, ο πατέρας μου τηλεφώνησε λέγοντας ότι πήρε την καρτ ποστάλ. Βρισκόμουν τότε στο Ρέικιαβικ και δεν πίστευα στα αυτιά μου. Επιπλέον, η καρτ ποστάλ έφτασε λίγες μόνο μέρες πριν ο πατέρας μου πάθει εγκεφαλικό. Ήταν τότε 74 και ήταν η πρώτη φορά που εισήχθη σε νοσοκομείο.

Ξαναπέταξα για να τον δω. Ήταν μισοπαράλυτος, αλλά μιλούσε πάρα πολύ ως συνήθως, αν και με τεράστια δυσκολία. Όταν τον ρώτησα για την καρτ ποστάλ, είπε: «Ποια... καρτ ποστάλ;» «Αυτή που σου έστειλα από την Παλαιστίνη. Θυμάσαι; Δεν ήξερε για τι πράγμα μιλούσα. Έψαξα παντού στο δωμάτιό του, αλλά δεν μπόρεσα να βρω ίχνος της.

 

Πέρασαν επτά χρόνια κατά τη διάρκεια των οποίων δεν σκέφτηκα ιδιαίτερα τη Ναϊμά, μέχρι που την είδα πρόσφατα στις ειδήσεις. Ήταν ένα ρεπορτάζ για κάποιους πρόσφυγες σε ένα σχολείο στη Γάζα. Ο πατέρας μου ήταν δίπλα μου και παρακολουθούσε τηλεόραση. Έδειξε ένα κορίτσι στο βάθος λέγοντας ενθουσιασμένος: «Την είδα σε ένα όνειρο. Το θυμάμαι σαν να συνέβη χθες το βράδυ. Χτύπησε την πόρτα και μου έδωσε μια καρτ ποστάλ». Του ζήτησα να την περιγράψει. Ήταν η φωτογραφία που είχα τραβήξει.

Η Ναϊμά με χαρά παραλάμβανε φακέλους από μια ομάδα παιδιών στο προαύλιο του σχολείου. Ένα παιδί έσπευσε στην κάμερα λέγοντας: «Γράφουμε γράμματα στον κόσμο, οι φάκελοι είναι το μόνο που βρήκαμε στην αποθήκη τροφίμων. Γράφουμε γράμματα για να ξεχάσουμε πόσο πεινάμε. Η Ναϊμά θα τα παραδώσει. Βλέπει διευθύνσεις στα όνειρά της. Ξέρει απ' έξω όλες τις διευθύνσεις του κόσμου». Ωστόσο, ήταν σαφές ότι ούτε το παιδί ούτε τα παιδιά γύρω του πίστευαν αυτά που έλεγε. Απλώς έπαιζαν. Εγώ, σε αντίθεση με εκείνα, είχα πλέον λόγο να πιστεύω ότι αυτό ακριβώς θα έκανε η Ναϊμά.

 

Το επόμενο πρωί, οι ειδήσεις έλεγαν ότι το σχολείο είχε βομβαρδιστεί. Ένα από τα παιδιά κρατούσε ένα παπούτσι που ανήκε στη Ναϊμά, κλαίγοντας με λυγμούς. Είπε ότι δεν μπορούσαν να την βρουν κάτω από τα χαλάσματα, ούτε και τους φακέλους. Ο πατέρας μου κοιμόταν και εγώ ένιωθα αναστατωμένος, σαν να είχα μόλις χάσει το μόνο άτομο που ήταν ικανό να κάνει τον κόσμο καλύτερο. Το μόνο πράγμα που είχε νόημα εκείνη τη στιγμή ήταν να κατέβω και να ελέγξω το γραμματοκιβώτιό μου.

 

Copyright Mazen Maarouf, πρωτοεκδόθηκε στα αγγλικά στο «The Review UK»

 

Μετάφραση από τα αγγλικά: Δημήτρης Γκιούλος

 

* * *

 

Ο Μαζέν Μααρούφ είναι συγγραφέας, ποιητής, μεταφραστής και δημοσιογράφος, γεννημένος στη Βηρυτό από οικογένεια Παλαιστίνιων προσφύγων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το Ταλ Ελ Ζαατάρ κατά τη διάρκεια του λιβανέζικου εμφυλίου. Είναι κάτοχος πτυχίου Γενικής Χημείας και εργάστηκε για αρκετά χρόνια ως καθηγητής Χημείας και Φυσικής. Μετά το «Ανέκδοτα για τους ένοπλους», δημοσίευσε μια δεύτερη συλλογή με τίτλο «Αρουραίοι που έγλειψαν το αυτί του πρωταθλητή του Καράτε» και πρόσφατα τις αλληλένδετες ιστορίες «Ηλιαχτίδα στον πάγκο των Αναπληρωτών». Οι τρεις ποιητικές του συλλογές περιλαμβάνουν και την «Η φωτογραφική μηχανή δεν αιχμαλωτίζει τα πουλιά». Το 2014 κέρδισε το βραβείο ποίησης Literaturlana. Ο Μάζεν έχει αρθρογραφήσει για διάφορα αραβικά έντυπα, μεταξύ των οποίων το Al-Hayat (Βηρυτός, Λονδίνο). Έχει μεταφράσει αρκετά μυθιστορήματα και διηγήματα διεθνών συγγραφέων στα αραβικά.

 

Ο Δημήτρης Γκιούλος είναι ποιητής και μεταφραστής. Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και ποιητικές ανθολογίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το τελευταίο του βιβλίο «ακραία καιρικά φαινόμενα» (εκδ. Θίνες) κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2023.

 

ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet