Επιστροφή για τον κοσμοπολίτη γάλλο νουαρίστα Καρύλ Φερέ στην Αφρική, στις όχθες του μεγάλου ποταμού Οκαβάνγκο, για να φέρει στο προσκήνιο τις εγκληματικές σπείρες λαθροκυνηγών που λυμαίνονται τον τόπο.

 

 

 

Πάνω απ’ όλα ο Φερέ είναι πολίτης του κόσμου, ένα δεινός ταξιδευτής που γράφει τις ιστορίες του αφού προσαρμόζεται στα κοινωνικά περιβάλλοντα στα οποία αναφέρεται. Χαρακτηριστική η τριλογία του για τη Λατινική Αμερική «Μαπούτσε», «Κόνδωρ», «Πας, Ειρήνη» (μτφ. Αργυρώ Μακάρωφ, εκδ. Άγρα, όπως και τα υπόλοιπα βιβλία του που αναφέρονται εδώ) – για την οποία ο συγγραφέας έζησε αρκετό διάστημα σε Χιλή, Αργεντινή και Κολομβία, και μάλιστα στην τελευταία κινδύνευσε! Τώρα λοιπόν, με το καινούργιο του βιβλίο με τίτλο «Οκαβάνγκο», ύστερα από το «Ζούλου» του 2008 για τη Νότια Αφρική, επανέρχεται ξανά στη Μαύρη Ήπειρο, στη Ναμίμπια δίπλα στον μεγάλο ποταμό Οκαβάνγκο που διασχίζει πέντε γειτονικές χώρες, και στα μεγάλα προστατευόμενα φυσικά πάρκα ζώων που σχηματίσθηκαν μετά τις αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ της Αγκόλας και της Νότιας Αφρικής του απαρτχάιντ. Ένα από αυτά, το Wild Bunch, ανήκει στον λευκό βετεράνο του πολέμου Τζων Λέηθαμ, με σκοτεινό παρελθόν, του οποίου έργο ζωής είναι να σώσει τα άγρια είδη που βρίσκονται εντός της επικράτειάς του. Είναι γνωστό το λαθρεμπόριο ελεφάντων, ρινόκερων και αιλουροειδών για τα κέρατα αλλά και για το κρέας τους – όπως του ρινόκερου που υποτίθεται ότι έχει αφροδισιακές ιδιότητες και για το οποίο οι ολιγάρχες της Ανατολής πληρώνουν περιουσίες ολόκληρες. Ο πόλεμος ανάμεσα σε λαθροθήρες και ρέιντζερς μαίνεται αλλά δυστυχώς πολλά ζώα χάνονται κάθε χρόνο παρά τις προσπάθειες των αρχών.

Απέναντι στον Λέηθαμ ο Φερέ τοποθετεί μια χειραφετημένη μαύρη γυναίκα, τη Σολάνα Μπετγουέηζ, αξιωματικό των ντόπιων ρέιντζερς. Στην άλλη πλευρά βρίσκεται ο Γιόστ ντι Πλέσσις, αρχηγός εγκληματικής ομάδας που επιδιώκει να εισχωρήσει στο πάρκο για τα κέρατα του περίφημου ρινόκερου της Νότιας Αφρικής. Καθώς τα λεφτά είναι πολλά, ο κακοποιός δεν διστάζει να καλέσει προς βοήθεια τον πιο εγκληματικό λαθροκυνηγό της Αφρικής, γνωστό με το παρατσούκλι Σκορπιός.

Όλα αρχίζουν όταν ένας παράνομος ιθαγενής ιχνευτής βρίσκεται δολοφονημένος μέσα στο πάρκο Wild Bunch ενώ πιο πέρα υπάρχουν αρκετά ακρωτηριασμένα ζώα…

Εμείς είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε για άλλη μια φορά με τον Καρύλ Φερέ στη φιλόξενη αυλή των εκδόσεων Άγρα, με τον φίλτατο Σταύρο Πετσόπουλο να εκτελεί χρέη διερμηνέα.

 

 

 

Ύστερα από το μυθιστόρημα «Ζούλου» για τη Νότια Αφρική επιστρέφεις, αρκετά χρόνια μετά, ξανά στη Μαύρη Ήπειρο και μάλιστα στη Ναμίμπια.

Είναι μια ιστορία που γράφεται και στο βιβλίο στο τέλος: όταν ήμουν μικρός έξι ετών, είδα ένα ντοκιμαντέρ με τον πατέρα μου για λαθροκυνηγούς και για πολλά χρόνια ονειρευόμουν πως τους καθαρίζω!

Όταν έπαψαν οι πόλεμοι ανάμεσα στα κράτη της Νότιας Αφρικής, φτιάχτηκαν τα μεγάλα πάρκα στα οποία βρίσκονται μεγάλα θηρία που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Ένα από τα προβλήματα είναι βεβαίως η λαθροθηρία. Τα κυνηγούν διαρκώς, και όσο πιο πολύ προστατεύονται τόσο περισσότερο ανεβαίνει η τιμή τους. Οπότε, θέλοντας να κάνω κάτι γι’ αυτά, ταξίδεψα στη Ναμίμπια. Στην αρχή σκεπτόμουν την Μποτσουάνα αλλά εκεί, επειδή υπάρχει ο πλούτος από τα διαμάντια –τα οποία τελειώνουν, βέβαια–, ο στρατός φροντίζει τα πάρκα και έχουν την άδεια να σκοτώνουν επί τόπου τον λαθροθήρα. Επίσης υπάρχει απόλυτη μυστικότητα γύρω από το θέμα. Στη Ναμπίμπια, που είναι κράτος φτωχό και πολύ πιο ανθρώπινο, είναι όλα πιο χαλαρά.

 

Βασικοί χαρακτήρες στο «Οκαβάνγκο» είναι ο ιδιοκτήτης Πάρκου Άγριας Ζωής, «Wild Bunch», Τζων Λέηθαμ και η ρέιντζερ Σολάνα Μπέτγουέηζ. Μίλησε μας γι’ αυτούς.

Στη Ναμπίμπια οι ιδιοκτήτες της γης είναι σχεδόν όλοι λευκοί. Αλλά επειδή όλα τα πρόσωπα χρησιμεύουν για να αφηγηθούν μια μεγαλύτερη εικόνα, με βόλεψε να χρησιμοποιήσω αυτή την ιστορία που είναι τριάντα χρόνια παλιά, ώστε ο ήρωάς μου να έχει λάβει μέρος σε αυτό τον φρικτό πόλεμο της Αγκόλας με τους Νοτιοαφρικανούς που επηρέασε όλες τις χώρες τριγύρω. Ο Λέηθαμ κέρδισε λεφτά από αυτή την κατάσταση, που τον βοήθησαν να αρχίσει μια καινούρια ζωή με το Πάρκο. Επίσης, θέλησα να αναφερθώ και εγώ στη σύρραξη όπου σκοτώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι και ζώα. Έτσι, το παρελθόν του Λέηθαμ έρχεται σε αντίθεση με τον αγώνα του να σώσει τα ζώα από τον αφανισμό. Πρόκειται για χαρακτήρα που περιέχει και το καλό και το κακό. Με την Σολάνα ήθελα να μιλήσω για τη σύγχρονη εκδοχή προστασίας της άγριας ζωής, καθώς οι ρέιντζερς διακρίνονται για την επιτόπια δράση τους στους χώρους που συμβαίνει η λαθροθηρία. Επίσης, ήταν μια ευκαιρία να μιλήσω για την κατάσταση των γυναικών σε αυτό το μέρος της Αφρικής. Σε αντίθεση με την εικόνα που υπάρχει στη δυτική κοινωνία για τη δυναμική της γυναίκας «πάνθηρα» της Αφρικής, εδώ δεν μπορούν να κάνουν εκτρώσεις εκτός αν αποδείξουν πως έχουν βιαστεί! Αντίθετα η Σολάνα είναι μια χειραφετημένη γυναίκα που βρίσκει τη θέση της στην κοινωνία. Όμως μια γυναίκα που δεν έχει παιδιά, όπως η ρέιντζερ, θεωρείται είτε πόρνη είτε ότι δεν είναι γυναίκα. Είναι μια απόλυτη εξέγερση η συμφωνία που έχει κάνει με τον άνδρα της ότι δεν θέλει να κάνει παιδιά αλλά να αφοσιωθεί στην προστασία των αγρίων ζώων. Και αυτή είναι μια πολύ ισχυρή στάση. Γι’ αυτό και είναι απόλυτη για την αξία του νόμου, της ηθικής, του καλού. Έβαλα απέναντι στον Λέηθαμ τη Σολάνα γιατί και οι δύο είναι πολύ ισχυρές προσωπικότητες και μάλιστα έχουν σκοτώσει – στο παρελθόν ο ένας, στο παρόν η άλλη.

 

Περιγράφεις τον τόπο που βρέχεται από τον ποταμό Οκαβάνγκο σαν Κόλαση του Δάντη αλλά και σαν Γη της Επαγγελίας. Είναι και τα δύο μαζί;

Περισσότερο μια Γη του Παραδείσου. Ήθελα να γράψω ένα βιβλίο μέσα στην έρημο και η Αφρική είναι το μέρος που με ησυχάζει περισσότερο· το κενό της ερήμου. Γιατί έχει πολύ λίγους ανθρώπους και γιατί εκεί τα πράγματα βρίσκονται στη θέση τους, μοιρασμένα. Μια συνάντηση με έναν άνθρωπο μέσα στην έρημο έχει τελείως άλλο βάρος απ’ ό,τι κάπου αλλού, σε αντίθεση, ας πούμε με την Ινδία όπου συνωστίζονται ταυτόχρονα χιλιάδες άνθρωποι. Το ίδιο ισχύει και με τα ζώα. Στον ζωολογικό κήπο το να συναντήσεις μια καμηλοπάρδαλη απλώς σε παραξενεύει αλλά να βρεθείς μαζί της στην έρημο είναι ένα γεγονός που αποκτά μια σημασία όμοια με τους ανθρώπους. Το θηρίο με τους ανθρώπους εξομοιώνεται και είναι μέσα στη φιλοσοφία του τόπου και της ντόπιας φυλής των Κόι.

 

Καταλαβαίνουμε πως όλος αυτός ο εμφύλιος, ουσιαστικά, σπαραγμός με την επέμβαση της Νότιας Αφρικής και τους αγώνες για εθνική απελευθέρωση και απαλλαγή των πλουτοπαραγωγικών περιοχών από την εκμετάλλευση, λόγω της σφοδρότητας των αντιτιθέμενων και τη βία προς όλες τις κατευθύνσεις, είχε ως αποτέλεσμα κανένας εκ των εμπλεκομένων να μην είναι αθώος.

Είναι όπως η κανονική ζωή, αλλά μεγεθυμένη. Η πραγματικότητα και η κοινωνία δεν είναι μαύρη ή άσπρη αλλά μια ζώνη με αποχρώσεις του γκρίζου, είναι πολύ πιο σύνθετα τα πράγματα.

 

Είναι συγκλονιστικοί οι αριθμοί από την εκμετάλλευση των ζώων και κυρίως των ρινόκερων, ελεφάντων και αιλουροειδών. Θέλεις να μας δώσεις κάποια στοιχεία πάνω σε αυτό;

Όταν αρχίζω ένα βιβλίο για κάποιο μέρος του κόσμου, ξεκινώ με τη μελέτη των ντοκουμέντων και πέφτω πάντοτε σε αριθμούς. Ένας χαρακτηριστικός αριθμός είναι πως το 1960 υπήρχαν 100 χιλιάδες λιοντάρια ενώ τώρα 30 χιλιάδες. Ένα πρόβλημα στην Αφρική, πέρα από τα άλλα, είναι και ότι οι κάτοικοί της κάνουν πολλά παιδιά και όσο αυξάνεται ο πληθυσμός σπρώχνουν παραπέρα τα ζώα. Αν μια γαζέλα αναγκαστεί να φύγει από τα μέρη της θα προσκολληθεί σε άλλο κοπάδι. Θα είναι απλά μια γαζέλα παραπάνω αλλά θα έχει χαθεί ο πυρήνας. Αντίθετα, αν το ίδιο συμβεί με ένα λιοντάρι, στο κοπάδι υποδοχής θα γίνει πόλεμος για την αρχηγία. Αλλά και ο τόπος των αυτοχθόνων -Κόι και Σαν- συρρικνώνεται από τη δημιουργία πόλεων. Είναι οι πιο παλιές φυλές στον πλανήτη, καθώς βρέθηκαν οστά τους ηλικίας, περίπου, 30 χιλιάδων χρόνων. Αυτοί πιστεύουν πως ανήκουν στη γη σε αντίθεση με τους λευκούς ανθρώπους που θεωρούν πως η γη τούς ανήκει. Ήταν μεγάλη μου χαρά να τους βλέπω να ιχνηλατούν καθότι γνωρίζουν τα πάντα για τα ζώα και τα φυτά που τους περιβάλλουν.

 

Πώς δουλέψατε για να φτιάξετε το «Οκαβάνγκο»;

Λίγο διαφορετικά από τα άλλα βιβλία. Συνήθως κάνω ένα πρώτο ταξίδι για αναζήτηση και επιλογή χώρων, κάπως τουριστικά. Φτιάχνω σχέσεις επί τόπου. Επίσης, διαβάζω πολύ γι’ αυτά και γράφω ένα πρώτο σχέδιο του βιβλίου, τον σκελετό. Επιστρέφω στη χώρα μετά από έναν χρόνο όπου έχω οργανώσει εκ των προτέρων τα πάντα. Στρατηγικές συναντήσεις με πρόσωπα –επώνυμα ή και ανώνυμα– που έχουν διάφορες θέσεις κλειδιά και γνώση επί του θέματος. Έτσι έρχομαι σε μεγαλύτερη επαφή με το κοινωνικό περιβάλλον. Στο «Οκαβάνγκο» είχα από το πρώτο ταξίδι έναν οδηγό. Τον ακολουθούσα και έβλεπα μέσω αυτού. Υπήρξα τυχερός γιατί έπεσα σε κάποιον που γνώριζε πολύ καλά την κοινωνία και τους ανθρώπους. Το πρώτο ταξίδι κράτησε έναν μήνα αλλά εμένα μου φάνηκε ένας χρόνος. Κάθε ημέρα είχε τρομερή πυκνότητα οπότε μετά είχα μαζέψει απίστευτα πολύ υλικό! Στο δεύτερο ταξίδι είχα πια τα τρία τέταρτα του βιβλίου και με τον ίδιο οδηγό βρέθηκα στον τόπο του εγκλήματος. Κοιμόμασταν σε σκηνές ενώ απ’ έξω κυκλοφορούσαν λιοντάρια. Ήξερα πλέον να τα αφομοιώσω και να συμπληρώσω τα κενά. Ήταν, θα έλεγα, πιο εύκολο αυτό το βιβλίο σχετικά με τα προηγούμενα γιατί από την αρχή το είχα σχεδόν έτοιμο.

 

Αντώνης Ν. Φράγκος Περισσότερα Άρθρα
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet